The mentality of Generation Z differs markedly from the approach to social and economic issues presented by earlier generations. These young people have had access to the internet and other innovative technologies since birth. A tape recorder or a floppy disk is a museum exhibit for them. They are unfamiliar with the everyday problems that citizens of Central and Eastern Europe faced during the socialist era, such as the lack of necessities on the shelves. The aim of this article is to present the results of the authors’ survey on the identification of work motivation factors relevant to Generation Z. The survey involved 649 respondents, young Poles who are currently entering the labor market. It was also an interesting research task for the authors to compare the results of surveys among young Poles with the results of international surveys. The research provided insight into young people’s expectations, values, and preferences regarding work. The results of the survey can provide valuable guidance for employers in shaping sustainable human resource management strategies. In addition, studying the competences of Generation Z can identify the gap between the requirements of the labor market and the skills possessed by young workers. The study conducted by the authors is among the first of its kind in Poland after the pandemic, emphasizing the growing trend in remote work. Earlier research was undertaken in a different economic climate. The current investigation took place following the COVID-19 outbreak and amidst heightened military operations in Ukraine. It also takes into account the effects of recent technological progress related to the rapid development of Industry 4.0. Notably, the questionnaire used in this study is unique as the authors categorized motivational factors into three essential groups, highly relevant in today’s markedly altered labor market.

Major transformations in the sphere of the economy that Industry 4.0 brings are also reflected in young people’s expectations regarding the development of their professional career. Existing social relations are being modified nowadays and new concepts of building them are being developed. The aim of the present article is to present the expectations, fears and hopes of young people related to the course of Industrial Revolution 4.0 in the context of their future life. For a simpler perception of the research objectives of students, the research was narrowed down to the topic of building relationships with robots, which are one of the pillars of Industry 4.0. The research methods are based on the literature studies and an experiment conducted among the students graduating from economic faculties and entering a strongly changing labour market. The experiment was qualitative. The students wrote a short essay on the topic of whether a friendship between a human and a robot is possible. One group of students was shown a short emotional clip about the relationship between the boy and the robot. Regardless of the attempt to influence the message with a film, both groups of students hardly noticed the negative effects of digitisation on building relationships and social trust. The relationship between human being and advanced technology will develop in the future, which will result in the emergence of new relationships between humans and artificial intelligence.

Purpose: The purpose of the paper is to present the results of research on expectations of young people entering the workforce for the first time in their lives. The research was conducted in order to identify factors influencing the shape of motivational systems offered to them. Design/methodology/approach: The research was designed as an online survey. It was conducted among 693 representatives of Generation Z (18-26 years old). To analyze the results of the survey the following methods of statistical analysis were used: descriptive measures such as measures of mean and variance, statistical tests and measures of dependence (canonical correlation). Statistica 13.3 software was used. Findings: The highest demotivating importance for respondents is low pay, unpleasant atmosphere at work and job stress. In the second group of importance are such factors as uninterrupted free time (working outside of working hours), lack of raises or financial bonuses, job insecurity, constant control and monitoring and excess responsibilities. Research limitations/implications: Some limitations of the survey were that it was conducted among young people only in Poland. Thanks to the cooperation established in May 2025 with Professor Thomas Steger (University of Regensburg), future research directions include a Polish-German comparative analysis of the gap between the demands of today's labor market and the skills that young workers possess. Practical implications: The results of the study can provide valuable guidance for employers (entrepreneurs and HR managers) in shaping modern HR strategies (approach to recruitment, development programs, construction of incentive systems, as well as working conditions and effective use of employee potential). Social implications: The article provides an understanding of young people's expectations, values and preferences regarding working conditions and new knowledge valuable for public institutions responsible for shaping the model of professional education. Originality/value: The formulated re-search conclusions can be used to build strategies for the professional development of the younger generation. There is an apparent research gap in the identification of demotivating factors for Generation Z employees (negative impact). Keywords: HRM, Motivation to work, Gen Z. Category of the paper: Research paper.

Głównym celem niniejszej monografii jest identyfikacja współczesnych kierunków rozwoju koncepcji zarządzania zasobami ludzkimi w obszarze kształtowania kompetencji pracowniczych. Ponadto zamierzeniem Autorów jest opracowanie katalogu tych kompetencji, które są aktualnie niezbędne do funkcjonowania organizacji w gospodarce cyfrowej i na silnie zmieniającym się rynku pracy. Autorzy koncentrują się na zagadnieniach związanych z wyzwaniami, jakie rozwój Przemysłu 4.0 niesie dla obszaru zarządzania zasobami ludzkimi, kładąc nacisk na potrzebę takiego kształtowania kompetencji pracowników, aby były one dostosowane do postępujących zmian w organizacji produkcji.

CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest prezentacja współczesnych form i narzędzi realizacji pro­gramów kształcenia pozalekcyjnego w obszarze edukacji dla przedsiębiorczości. PROBLEM I METODY BADAWCZE: Analizowanym problemem badawczym jest organizacja i funkcjonowanie zajęć pozalekcyjnych – z jednej strony pod kątem poprawności metodologicznej konstruowania programów dydaktycznych, a z drugiej – pod tym względem, czy są one ciekawe merytorycznie i motywujące dla uczestników. W badaniach zastosowano metodę studium przy­padku. Badania miały charakter pilotażowy i pozwoliły określić szczegółowe problemy badawcze pod kątem dalszych analiz. PROCES WYWODU: Struktura artykułu przedstawia się następująco. W pierwszej części poka­zane zostanie znaczenie studium przypadku jako metody badawczej. Następnie zaprezentowa­ne zostaną wybrane przykłady dobrych praktyk pozalekcyjnego kształcenia w zakresie przedsię­biorczości. W końcowej części artykułu zostanie przedstawione podsumowanie z uwzględnieniem wniosków z analizy krajowej i zagranicznej literatury przedmiotu, a także zaproponowane zostaną rekomendacje. WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Przeprowadzone badania pilotażowe pozwalają stwierdzić, że zaangażowanie nauczycieli i placówek edukacyjnych (rozumianych jako zmotywowane zespoły ludzkie) pozwala na profesjonalne przygotowanie i wdrożenie projektów pozalekcyjnego kształce­nia w zakresie edukacji dla przedsiębiorczości. WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Całość rozważań kończą odniesienia do rekomen­dowanych rozwiązań organizacyjnych ujętych w wartościowych zasobach i przewodnikach meto­dycznych w dziedzinie edukacji dla przedsiębiorczości (m.in. projekt rozkładu materiału, scenariu­sze zajęć i sposób ich ewaluacji). Artykuł przeznaczony jest dla nauczycieli przedsiębiorczości na każdym poziomie kształcenia i organizatorów różnych form edukacji. rozwiązań organizacyjnych ujętych w wartościowych zasobach i przewodnikach metodycznych w dziedzinie edukacji dla przedsiębiorczości (m.in. projekt rozkładu materiału, scenariuszezajęć i sposób ich ewaluacji). Artykuł przeznaczony jest dla nauczycieli przedsiębiorczości nakażdym poziomie kształcenia i organizatorów różnych form edukacji.