Nükleer tehlikeler, atomun parçalanması ya da iki atomun birleşmesi ile açığa çıkan enerjinin kontrolsüz olarak yayılması ve çevreyi etkilemesi olarak tanımlanabilir. Radyoaktif materyallerin tutulduğu tesislerde oluşabilecek kazalar sonucunda radyasyon salınımı ortaya çıkabilmektedir. Bu tesislerde meydana gelen kazaların sebepleri arasında öngörülemeyen insan hatalarının yanı sıra deprem, sel ve tsunami gibi doğal afetler de yer almaktadır. Geniş bir çevreyi etkileyebilecek böylesi bir olayda, radyasyon salınımının durdurulması ve radyasyona maruz kalmanın engellenmesi gibi hayati önem taşıyan bir dizi eylem gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Kısıtlı bir zaman diliminde ve sınırlı imkânlarla gerçekleştirilmesi gereken eylemleri kapsayan bu sürecin başarısı, afet öncesi korumaya yönelik yapılan hazırlık çalışmalarının etkinliğine bağlıdır. Öte yandan gerçekleştirilecek eylemlerin organizasyonu ve kaynakların yönetimi için coğrafi bilgi sistemleri (CBS) tabanlı karar destek sistemlerine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada öncelikle radyasyon türleri ve radyasyonun canlılar üzerindeki etkileri açıklanmış, ardından nükleer ve radyolojik tehlikeler, komşu ülkelerde bulunan nükleer santrallerin oluşturduğu riskler de göz önüne alınarak Türkiye açısından değerlendirilmiştir. Ayrıca yeni kurulacak nükleer güç santralleri için deprem tehlikesinin belirlenmesi amacıyla yapılması gereken çalışmalar ve Türkiye’deki durum değerlendirilmiştir. Bununla birlikte nükleer ve radyolojik tehlikelere karşı afet yönetimi kapsamında ülkemizde gerçekleştirilen hazırlık çalışmaları incelenerek bir durum değerlendirmesi yapılmıştır.

Sayısal Yükseklik Modeli (SYM) yeryüzünün fiziksel yapısını üç boyutlu olarak temsil etmek amacıyla kullanılan matematiksel bir modeldir. SYM üretimi için kullanılacak verilerin toplanma yöntemleri, çalışma alanını büyüklüğüne ve üretilecek yüzey modelin kullanım amacına göre değişebilmektedir. Son yıllarda uzaktan algılama teknikleri ile yüzey verilerinin toplanması sağladıkları zaman ve maliyet avantajları nedeniyle tercih edilmeye başlamıştır. Özellikle ulaşılması zor bölgeler ve yüzölçümü bakımından büyük alanlar söz konusu olduğunda 3B konum verilerinin uzaktan algılama teknikleri ile belirlenmesi tercih edilmektedir. Hava LiDAR (Light Detection and Ranging) tekniği kırsal, kentsel ve ormanlık alanlarda 3B konum verisini üretmede hızlı ve güvenilir bir uzaktan algılama teknolojisidir. Ayrıca klasik fotogrametrik yöntemlerle karşılaştırıldığında veri toplama aşamasında hava durumuna, mevsimlere ve zamana daha az bağımlıdır. Dahası, yoğun ormanlarla kaplı yüzeylerde bitki örtüsüne nüfuz ederek zemin noktalarına ulaşmada ve dolayısıyla SYM oluşturmada diğer yöntemlere göre daha iyi sonuçlar alınabilmektedir. Bu çalışmada LiDAR verileri kullanılarak bir sayısal yüzey modeli oluşturulmuş ve yüzey üzerinde bulunan zemin dışı objelerin filtreleme işlemi gerçekleştirilmiştir. Farklı filtreleme algoritmaları kullanılarak yapılan bu işlem sonucunda, elde edilen SYM’nin düşey doğruluğu referans olarak kabul edilen bir veri seti ile kıyaslanmış ve sonuçlar istatistik olarak değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar, filtreleme algoritmalarının üretilen SYM doğruluğunu etkilediğini göstermektedir. Ayrıca filtreleme yöntemlerinin ani yükseklik değişimi olan bölgelere duyarlı olduğu ve bu bölgelerde filtreleme kaynaklı hata büyüklüklerinin arttığı gözlemlenmiştir.

Very high-resolution (VHR) stereo satellite images provide detailed spatial and spectral information for detecting and monitoring artificial or natural objects. This information can also be used for object-based change detection. This study aims to reveal the potential of three-dimensional (3D) information generated from VHR stereo satellite images to determine the physical changes that may occur on Gordion tumuli. For this purpose, point cloud data were generated from WorldView-3 and KOMPSAT-3 stereo satellite images. The accuracy of these datasets was tested using 161 check points (CPs). On the other hand, digital surface models (DSMs) generated from VHR stereo satellite images were used for object-based modelling of tumuli. The vertical accuracy of these DSMs was tested by comparing them with reference DSMs extracted from Unmanned Aerial System (UAS) images. As a result of the vertical accuracy assessment of the point cloud data, 0.16 m and 0.53 m root mean square error (RMSE) values were obtained for WorldView-3 and KOMPSAT-3 data, respectively. The average RMSE values obtained as a result of the model-based comparison of DSMs are 0.28 m for WorldView-3 and 0.57 m for KOMPSAT-3. These results demonstrate that the sub-metre level physical changes occurring on tumuli can be determined by VHR stereo satellite images.

Bir kaya düşmesi bölgesinde düşen blokların hacminin belirlenmesi kaya düşmesi modelleme çalışmaları için önemli bir parametredir. Bu kapsamda yoğun bir araç trafiğinin bulunduğu Ankara Zir Vadisi yamaçlarından düşen 30 adet andezit bloğun hem şerit metre ile boyutları ölçülmüş, hem de lazer tarama özelliği bulunan bir akıllı telefon aracılığıyla fotogrametrik üç boyutlu (3B) modeli oluşturulmuştur. Böylece hem geleneksel, hem de fotogrametrik yöntemle toplanan veriler yardımıyla düşen blokların hacim hesapları gerçekleştirilmiş ve bu iki farklı yöntemle yapılan hesaplar karşılaştırılmıştır. Buna göre; geleneksel yöntemle belirlenen hacim değerleri ile fotogrametrik olarak belirlenen hacimler arasında istatiksel olarak yüksek bir ilişki bulunmaktadır. Arazide şerit metre ile yapılan ölçümler zaman kaybı oluşturmakta, sonuçlar ölçümü alan kişinin hassasiyetine bağlı olarak değişebilmektedir. Ayrıca, düzensiz bir şekle sahip blokların hacmi hesaplanırken şekil düzenli bir geometriye indirgenmekte ve bir yaklaşımda bulunulmaktadır. Akıllı telefonlar ile tek bir ölçümle her bir blok ayırtlanabilmekte ve hacimleri ayrı ayrı hesaplanabilmektedir. Elde edilen bulgular, çalışmada kullanılan fotogrametrik yöntemi uygulama pratikliği açısından ön plana çıkarmaktadır.

Surface modeling constitutes is a crucial aspect in numerous engineering inquiries and earth observation endeavors. In contemporary times, the acquisition of geospatial data essential for the digital representation of local regions is increasingly facilitated through drone-based methodologies, supplanting conventional terrestrial data gathering techniques. The market presently hosts a plethora of cost-effective, "ready-to-fly" unmanned aerial vehicles (UAVs), offering users the capability to generate photogrammetric outputs, including high geometric precision Digital Elevation Models (DEMs). Moreover, modularly structured drone development kits, designed for multifarious applications, are readily accessible for purchase. These drone kits offer an economically advantageous platform that users can customize to suit their specific needs. Nevertheless, the geometric precision of DEMs created using these kits hinges upon the capabilities of the imaging and navigation systems, in addition to the stabilization of the platform during autonomous flight. In this study, using a drone development kit and a commercial drone, simultaneous image acquisition was performed for the same study area and two different DEMs were produced. The efficacy of the DEM generated using the drone development kit was assessed through a comparative analysis with the DEM obtained from a commercial drone. In addition, geometric accuracy assessment was conducted for both DEMs using ground control points. The findings reveal the usability of drone development kits in precision DEM production, as well as their limitations.