The discussion about 15-minute cities (also referred to as cities of short distances) has gained considerable momentum in the last decade. Thanks to the optimal spatial layout of these urban areas, their residents can meet most or all of their day-to-day needs within a short walk or a bicycle ride from their place of residence. This is especially important in the context of problems currently faced by most large agglomerations worldwide, the negative externalities caused by predominantly motorised transport and inappropriate spatial planning policies that entail substantial environmental and technical infrastructure outlays. The concept of spatial proximity to services played a key role in the empirical part of the present study, where Krakow’s layout was analysed in detail from the perspective of a 15-minute city. Krakow is a resident-friendly, inclusive city created primarily with local communities in mind. However, certain design flaws in terms of spatial proximity to services prompted us to reconsider how its specific spatial components operate. To achieve the study’s goal—a comprehensive assessment of Krakow as a 15-minute city—we proposed several solutions that can be made universally adaptable for other urban areas striving to meet the short distance criteria.

Opierając się na badaniach literaturowych z różnych dziedzin i dyscyplin oraz własnej praktyce w planowaniu strategicznym, autor przedstawia zagadnienie tytułowe w trzech kontekstach. Po pierwsze, arbitralnie wskazuje cechy świata niepewności, w którym przyszło żyć w pierwszych dekadach XXI w. W kontekście obserwowanych zjawisk oraz zmieniających się uwarunkowań prawnych wskazuje cechy strategii rozwoju lokalnego, które stanowią przykłady nowatorskiego podejścia do problematyki zarządzania terytorialnego. Autor zarysowuje te elementy planowania strategicznego, które wiążą się z aktualnymi wyzwaniami cywilizacyjnymi. W dalszej części artykułu zademonstrowano, w jaki sposób sztuczna inteligencja jest w stanie pogodzić wymogi nowatorskiego planowania lokalnego z potrzebą tworzenia kroczących, hybrydowych strategii rozwoju.

The objective of this paper is to analyse the ways in which one of the European Union’s Cohesion Policy instrument, i.e. the Integrated Territorial Investment (the ITI), can be used, with specific reference to the example of the Kraków Functional Urban Area (the KFUA). ITI is an instrument of EU policy and was introduced during the 2014–2020 program period. It was designed to promote the development of functional areas, especially on a metropolitan scale, and to strengthen the co-operation ability of local entities. Research design: The reasoning utilised in this article uses participant observation as the primary research method. The complimentary analytical methods are desk research of documents, written questionnaires and individual direct interviews. It is important to underline the direct involvement of the author in the preparation of the ITI Strategy for the KFUA, participative workshops concerning the introduction of ITIs, and expert reports commissioned by the Kraków Metropolis Association (the KMA). The findings enable one to clarify mechanisms disclosed in the national scale with specific features also present in the KFUA. The first part of this paper includes a brief review of the literature concerning the nature of the metropolitan scale, management of the development of functional urban areas, and deliberation procedures. In the second part, the author presents the results of his qualitative research revealing the way an instrument of ITI is implemented by the KMA. Tools used by the KMA, taking into consideration juridical and cultural conditioning, demonstrate how the ITI instrument can become, beyond financial support for communities, a real creator of a co-operative ecosystem of entities. The added value is to show that the ITI instrument, despite some bureaucratic sluggishness, can be, thanks to understanding the essence of “metropolitan governance”, an approach which builds real territorial co-operation.

Przeprowadzona analiza dokumentów strategiczno-programowym wskazuje na fundamentalne znaczenie wyzwań wynikających ze zmian klimatu dla rozwoju miast. Ceną za brak skutecznego zaadresowania tego wyzwania będą rosnące obciążenia budżetów publicznych oraz pogłębiające się kryzysy społeczne. Jak wynika z analizy dotychczas opracowanych miejskich strategii rozwoju krakowski samorząd zdaje się być w pełni świadomy tych zagrożeń. Mimo to, dopiero w opracowywanej od 2022 r. Aktualizacji Strategii Rozwoju Krakowa. „Tu chcę żyć. Kraków 2030/2050” zagadnieniu temu nadano rangę odpowiadającą jego fundamentalnemu wręcz znaczeniu dla dalszego rozwoju miasta.