Introduction The aim of the study was to investigate the relationship between the forms of youth activity (in a virtual environment and in the real world) and their mental health in the period of forced social isolation related to the COVID-19 pandemic. The findings presented here are part of...

Odporność psychiczna dziecka jest zasobem opartym na czynnikach biologicznych (temperament, stan zdrowia) i społecznych (wpływ wychowawczy i atmosfera w rodzinie). Badania nad radzeniem sobie ze stresem pokazują, że odporna rodzina kształtuje odporne dziecko. Celem badania było poszukiwanie związków pomiędzy odpornością psychiczną rodziców i ich dzieci. Osobami badanymi byli rodzice dzieci w wieku przedszkolnym (N = 129) w wieku 5-6 lat (M = 5,77, SE = 0,44), w tym 121 matek oraz 115 ojców, z ośmiu przedszkoli na terenie Krakowa. Zastosowano dwie metody psychometryczne wypełniane przez rodziców: skalę obserwacyjną DECA (The Devereux Early Childhood Assessment), mierzącą odporność psychiczną dziecka i jej składowe (inicjatywę, samokontrolę i przywiązanie) oraz natężenie dziecięcych zachowań problemowych, a także Skalę Prężności Psychicznej SPP-25 do oceny poziomu odporności psychicznej rodziców. Badanie wykazało silne, pozytywne związki odporności psychicznej rodziców z odpornością psychiczną ich dzieci, tak w ujęciu całościowym, jak i w zakresie jej czynników składowych. Nie zaobserwowano istotnych różnic w profilach odporności pomiędzy dziećmi z wyższym i niższym poziomem zachowań problemowych. Doświadczenie trudnych wydarzeń życiowych wiązało się z niższym poziomem wszystkich aspektów odporności psychicznej zarówno u dzieci, jak i u ich rodziców. Upowszechnianie wiedzy o znaczeniu posiadania i rozwijania zasobów odporności psychicznej rodziców dla zdrowia psychicznego ich dzieci jest ważnym zadaniem społecznym na drodze popularyzacji wiedzy, jak i pedagogizacji rodziców w przedszkolu.

Obszarami szczególnie ważnymi w życiu ludzi dorosłych, stanowiącymi oś, wokół której koncentrują się ich codzienne aktywności, są praca i rodzina. Pandemia COVID-19 wywarła znaczny wpływ na równowagę pomiędzy tymi obszarami u osób aktywnych zawodowo oraz na ich poczucie dobrostanu. Celem badania było sprawdzenie, czy nagła i przymusowa zmiana trybu pracy na zdalny wiązała się w początkowym okresie pandemii COVID-19 ze zmianami dobrostanu emocjonalnego nauczycieli. Obszarami zainteresowania badawczego były: zmiany w zakresie postrzegania swojego zawodu – przed pandemią oraz obecnie (obszar I), adaptacja do nowej formy pracy zdalnej (obszar II) oraz rozwój osobowy jako wynik nowej sytuacji zawodowej (obszar III). Uczestniczkami badania było 10 nauczycielek języka angielskiego pracujących w szkołach podstawowych. Badanie miało formę wielokrotnego studium przypadku, a metodą gromadzenia danych był wywiad ustrukturowany. Uzyskane wyniki wykazały, że badane nauczycielki-matki, mimo licznych trudności, jakich doświadczyły w czasie adaptacji do nowego trybu pracy oraz przez cały początkowy okres pandemii, dostrzegają rozwojowe znaczenie tego doświadczenia w ich życiu. Analiza wyników potwierdza wyjątkową elastyczność i sprawność kobiet w godzeniu pełnionych ról, ich godną podziwu wytrwałość w dążeniu do wyznaczonych sobie celów oraz dużą odporność na negatywne skutki długotrwałego stresu i napięcia.

Rozwój dziecka i postępy przez nie czynione są przedmiotem żywego zainteresowania bliskich mu dorosłych – rodziców i nauczycieli. ­Celem prezentowanego badania było poszukiwanie odpowiedzi na pytanie o wiedzę rodziców i nauczycieli dziecka w wieku przedszkolnym na temat jego odporności psychicznej. Była ona zdefiniowana jako czynniki ochronne – inicjatywa, samokontrola i przywiązanie oraz czynniki ryzyka w postaci zachowań niepokojących. Uczestnikami badania byli rodzice i nauczyciele 335 dzieci w wieku 2-6 lat. W badaniu wykorzystano skalę obserwacyjną DECA (The Devereux Early Childhood Assessment) przeznaczoną dla dzieci w wieku od 2,0 lat do 5 lat i 11 miesięcy. Narzędzie składa się z 37 pozycji, wypełniane jest przez rodziców dziecka oraz jego nauczyciela przedszkolnego. Uzyskane wyniki wykazały różnice w zakresie oceny przez dorosłych zarówno czynników ochronnych, jak i czynników ryzyka: matki oceniły najwyżej inicjatywę dzieci, wyższe wymagania w zakresie samokontroli dzieci zaobserwowano u ojców w porównaniu z matkami i nauczycielami. Przywiązanie jako trzeci czynnik ochronny zostało ocenione wyżej przez rodziców niż przez nauczyciela. Nauczyciele zauważyli istotnie mniej zachowań trudnych u dzieci niż matki. W zakresie zachowań niepokojących stwierdzono tendencję nauczycieli do spostrzegania chłopców w sposób stereotypowy jako mniej grzecznych niż dziewczynki. Okazało się, że wiedza matek, ojców i nauczycieli na temat zasobów odporności psychicznej dziecka różni się w istotny sposób. Może to także wynikać z odmiennego zachowania dziecka w środowisku przedszkolnym i domowym oraz z wpływu czynników społecznych.