One of the pillars of the European Union’s Green Deal is the “Just Transition Mechanism”, which is interpreted here as providing fair access to diverse resources; above all, as a far-reaching reorientation of the approach to regional development and policy-making processes. Rooted in a normative approach to the development of just and fair place-based policy towards promoting growth in Poland, this paper aims to highlight the challenges posed by the Just Transition Mechanism in two selected Polish transition territories (Upper Silesia and Bełchatów Basin). The research methodology employs literary critical analysis along with an examination of pertinent documents, strategic plans and programs created at national and regional EU member levels. Additionally, interviews were conducted with key actors across the spectrum of the process. The authors argue that place-based policy, viewed as a new model of shaping regional policy, seeks to meet the expectations of the Just Transition Mechanism and can successfully face the challenges it encounters. The research reveals a significant gap between the analyzed transition territories in terms of knowledge and substantive preparation towards enacting the process. Visible deficits were noted in both regions concerning approaches to programming, particularly with reference to information policy and networking with partners.

Purpose – This paper seeks to review multidimensional aspects of local sustainable development policy in the context of governance. It aims to focus on the general conditions in Poland and to base its analysis on empirical research in selected Polish communities. Design/methodology/approach – In the first theoretical part the paper presents multidimensional aspects of governance for local sustainability. Identified barriers are the analyzed, based on case studies of local communities. Findings – The paper shows that even if sustainable development and governance are integrated in theoretical discourses, in the practice of local policy making they are rarely considered in conjunction with each other. A lack of understanding of the importance of governance for sustainability and for local development has been identified on the practical level of local policy making. The Polish case studies show that the responsibility for governance barriers to local sustainable development is shared by local decision-makers and local societies. Practical implications – Creation of partnership and dialogue between the local community and government is believed to be of critical importance for local sustainable development. The relationship between local government and society can greatly enhance or obstruct sustainable development initiatives. The change towards local sustainable development requires more open and transparent decision-making procedures that promote participation by a wide range of stakeholders. Originality/value – The paper is another voice in the debate on governance for local sustainable development. Based on empirical examination it shows the issue of governance barriers for local sustainable development from a Polish local perspective.

Participatory budgeting has become a vital tool in making urban spatial planning more community oriented. Examination of how participatory budgeting has evolved is a pertinent subject in theoretical research and in practical applications. Projects proposed by local communities improve the quality of life in cities and enhance benefits offered by public spaces. The main goal of the paper is to present an overview and examine projects that transform public space, which have been implemented in selected Polish cities, namely in Katowice, Łódź, and Poznań within the framework of participatory budgeting exercise. Our research has demonstrated that in many cases participatory budgeting has acted as a catalyst of a variety of local bottom-up initiatives addressing public space in researched cities. It is thanks to the engaged and creative people at the local level that new functions which improve the quality of life are developed in cities.

In the face of growing urbanised areas, the presence of forests and their appropriate shaping is a key challenge for contemporary urban planning. The importance of forests is largely identified with natural, economic and social functions in non-urban areas; however, forests are of vital value in urbanised areas. This article explores young Polish urbanites’ awareness of the role forests play, and submits diagnoses of the forests multidimensional benefits and their functions in Poland’s urban areas. Moreover, the research is based on the premise that the management of urban forests must ultimately lead to the satisfying of social needs. Based on empirical research, the perceptions of the value of urban forests as assessed by young people (students) in the Śląskie Voivodeship are presented, leading to the authors’ postulation that urban forests are underestimated resources. Furthermore, the study suggests that young Poles do not recognise the multi-beneficial aspects of urban forests; and the authors indicate feasible directions for local policy to achieve sustainable development. The final statements argue that in the face of serious threats to the functioning of Earth’s ecosystem, a campaign for the presence of forests and green spaces in cities is necessary. STRESZCZENIE: W obliczu rosnącej powierzchni terenów zurbanizowanych obecność lasów miejskich i ich odpowiednie kształtowanie jest jednym z kluczowych wyzwań dla współczesnej urbanistyki. Znaczenie lasów utożsamiane jest głównie z funkcjami przyrodniczymi, ekonomicznymi, czy społecznymi na terenach pozamiejskich. Jednocześnie tereny leśne niosą istotną wartość na terenach zurbanizowanych. w wielu krajach obserwujemy rosnącą świadomość znaczenia lasów dla zdrowia fizycznego i psychicznego mieszkańców oraz prawidłowego kształtowania się relacji społecznych. sąsiedztwo lasów pozytywnie wpływa na jakość życia mieszkańców miast. Interesujące poznawczo jest na ile mieszkańcy miast w Polsce mają świadomość roli lasów w miastach oraz w jaki sposób z nich korzystają. W artykule dokonano diagnozy wielowymiarowych korzyści funkcji terenów leśnych na terenach miejskich. w oparciu o badania empiryczne przedstawiono percepcję wartości lasów miejskich w ocenie młodego pokolenia województwa śląskiego (studenci). Na podstawie przeprowadzonej analizy roli lasów autorzy zaprezentowali kierunki wsparcia polityki lokalnej ukierunkowanej na zrównoważony rozwój. Zdaniem autorów, w obliczu poważnych zagrożeń dla funkcjonowania ziemskiego ekosystemu niezbędna jest kampania na rzecz obecności lasów i drzew w naszych miastach.

Idea zielonego miasta ma na celu wpisanie uwarunkowań środowiskowych w fundamenty strategii jego rozwoju, budowanie równowagi przyrodniczej i odporności klimatycznej oraz stymulowanie zielonej transformacji terenów miejskich. Zazielenianie miast polega na wyborze priorytetów i działań zapewniających wysoki poziom jakości życia i ochronę środowiska oraz ograniczenie ryzyka i zagrożeń powodowanych przez zmiany klimatu. Celem badania omawianego w artykule jest ocena stopnia zazielenienia polskich miast na prawach powiatu. Analiza dotyczy wybranych lat: 2010, 2015, 2018 i 2020. Dane do analizy uzyskano m.in. z Głównego Urzędu Statystycznego, Urzędu Regulacji Energetyki, Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii oraz z biuletynów informacji publicznej poszczególnych miast. Biorąc pod uwagę, że stan środowiska przyrodniczego polskich miast i powiązanych z nim sektorów gospodarki miejskiej jest bardzo zróżnicowany, postawiono dwa pytania badawcze: o skalę różnic w poziomie zazielenienia miast oraz o determinujące te różnice elementy środowiska czy procesy z nim związane. Skonstruowano syntetyczny miernik rozwoju, wykorzystując bezwzorcową metodę porządkowania liniowego w ujęciu dynamicznym. W tym celu wyznaczono uśrednioną wartość cech, które unormowano za pomocą metody unitaryzacji zerowanej. Poza uporządkowaniem miast pogrupowano je metodą kwartyli pod względem podobieństwa wartości miernika. Uzyskane wyniki wskazały na postęp w procesie zazieleniania miast na średnim poziomie, tj. ok. 2,5% rocznie. Widoczne jest duże zróżnicowanie między miastami, lecz można zaobserwować stopniową niwelację tych różnic. Pozwala to ostrożnie wnioskować o wyrównywaniu się poziomu rozwoju zielonych miast. Należy przy tym zauważyć, że monitoring zielonego miasta jest niezbędny do opracowania efektywnych polityk miejskich i strategii rozwoju odpowiadających na zmiany klimatu. Kluczowe jest zatem ujęcie w publicznych bazach danych mierników, które umożliwią ocenę procesu rozwoju z uwzględnieniem obszarów i kierunków rozwoju idei zielonego miasta.