Medullary thyroid carcinoma (MTC) is a neoplasm originating from parafollicular C cells. MTC is a rare disease, but its prognosis is less favorable than that of well-differentiated thyroid cancers. To improve the prognosis of patients with MTC, early diagnosis and prompt therapeutic management are crucial. In the following paper, recent advances in laboratory and imaging diagnostics and also pharmacological and surgical therapies of MTC are discussed. Currently, a thriving direction of development for laboratory diagnostics is immunohistochemistry. The primary imaging modality in the diagnosis of MTC is the ultrasound, but opportunities for development are seen primarily in nuclear medicine techniques. Surgical management is the primary method of treating MTCs. There are numerous publications concerning the stratification of particular lymph node compartments for removal. With the introduction of more effective methods of intraoperative parathyroid identification, the complication rate of surgical treatment may be reduced. The currently used pharmacotherapy is characterized by high toxicity. Moreover, the main limitation of current pharmacotherapy is the development of drug resistance. Currently, there is ongoing research on the use of tyrosine kinase inhibitors (TKIs), highly specific RET inhibitors, radiotherapy and immunotherapy. These new therapies may improve the prognosis of patients with MTCs.

Thyroid-stimulating hormone (TSH) is a growth factor associated with the initiation and progression of well-differentiated thyroid cancer (WDTC). Atypia of undetermined significance and follicular lesion of undetermined significance (AUS/FLUS) are the most uncertain cytological diagnoses of thyroid nodules. The aim of the study was to determine the association of histopathological diagnosis with preoperative serum TSH levels in patients with AUS/FLUS thyroid nodule diagnosis. Among 5028 individuals with thyroid nodules, 342 (6.8%) with AUS/FLUS diagnoses were analyzed. The frequency of all histopathology diagnoses was assessed for associations with preoperative serum TSH levels. The median TSH concentration was significantly higher in patients with AUS/FLUS diagnosis and histopathology of WDTC than in patients with the same cytology result and histopathology of a benign tumor (p < 0.0001). The diagnostic potential of serum TSH level was determined to evaluate risk of malignancy in patients with thyroid nodules classified into the Bethesda III category. ROC analysis showed the TSH concentration at a cutoff point of 2.5 mIU/L to be an acceptable prognostic factor for WDTC. For this optimal cutoff point, the AUC was 0.877, the sensitivity was 0.830, and the specificity was 0.902. Preoperative serum TSH levels in patients with AUS/FLUS thyroid tumor diagnosis should be taken into consideration in the decision-making process and clinical management.

Neuroendocrine neoplasms (NENs) are an increasingly common cause of neoplastic diseases. One of the largest groups of NENs are neoplasms localized to the gastroenteropancreatic system, which are known as gastroenteropancreatic NENs (GEP-NENs). Because of nonspecific clinical symptoms, GEP-NEN patient diagnosis and, consequently, their treatment, might be difficult and delayed. This situation has forced researchers all over the world to continue progress in the diagnosis and treatment of patients with GEP-NENs. Our review is designed to present the latest reports on the laboratory diagnostic techniques, imaging tests and surgical and nonsurgical treatment strategies used for patients with these rare neoplasms. We paid particular attention to the nuclear approach, the use of which has been applied to GEP-NEN patient diagnosis, and to nonsurgical and radionuclide treatment strategies. Recent publications were reviewed in search of reports on new strategies for effective disease management. Attention was also paid to those studies still in progress, but with successful results. A total of 248 papers were analyzed, from which 141 papers most relevant to the aim of the study were selected. Using these papers, we highlight the progress in the development of diagnostic and treatment strategies for patients with GEP-NENs.

Wstęp: Rak prostaty jest jednym z najczęściej diagnozowanych nowotworów u mężczyzn, zwłaszcza w starszych grupach wiekowych. Chociaż antygen specyficzny dla prostaty (prostate specific antigen – PSA) pozostaje najczęściej stosowanym narzędziem do badań przesiewowych, jego niska swoistość często prowadzi do niepotrzebnych biopsji i leczenia stanów niegroźnych dla zdrowia. Celem przeglądu jest przedstawienie i porównanie dostępnych biomarkerów raka prostaty, ze szczególnym uwzględnieniem tego, w jaki sposób mogą one przyczynić się do zmniejszenia liczby niepotrzebnych biopsji poprzez poprawę dokładności diagnozy. Materiał i metody: Przeprowadzono analizę literatury dotyczącej kluczowych biomarkerów: całkowitego PSA, procentowego udziału wolnego PSA (percentage of free PSA – %fPSA), wskaźnika zdrowia prostaty (Prostate Health Index – PHI), testu 4 kallikrein w ocenie ryzyka raka prostaty (4-Kallikrein score – 4Kscore), genu raka prostaty 3 (prostate cancer gene 3 – PCA3), selektywnego testu diagnostyki molekularnej do oceny ryzyka raka prostaty (Select Molecular Diagnostics test for prostate cancer risk assessment – SelectMDx) i ExoDx Prostate IntelliScore (EPI). Przeanalizowano dane dotyczące ich czułości, swoistości, progów diagnostycznych i praktycznego zastosowania. Zbadano również ich dostępność oraz koszty w Polsce i w Europie. Wyniki: Chociaż badanie PSA jest bardzo czułe (~93%) i pozwala wykryć większość przypadków raka, jego precyzja jest niska (swoistość ~20%), często też wskazuje stany niezwiązane z rakiem. Nowsze testy są bardziej wiarygodne: %fPSA może zwiększyć swoistość diagnostyczną do 40%, w zależności od przyjętego punktu odcięcia; PHI oferuje równowagę między czułością 75% i swoistością 69%; 4Kscore może osiągnąć czułość do 90% i swoistość 76%. Inne testy, takie jak PCA3, SelectMDx i EPI, również dają obiecujące wyniki. Narzędzia te pomagają lekarzom lepiej identyfikować pacjentów, którzy rzeczywiście są narażeni na większe ryzyko wystąpienia agresywnego raka prostaty, oraz tych, którzy mogą bezpiecznie uniknąć biopsji. Jednak wysoka cena testów i ograniczona refundacja w publicznych systemach opieki zdrowotnej – zwłaszcza w Polsce – pozostają istotnymi przeszkodami. Wnioski: Nowoczesne biomarkery znacząco poprawiają dokładność wykrywania raka prostaty w porównaniu z samym PSA. Mogą pomóc uniknąć niepotrzebnych i inwazyjnych procedur. Połączenie tych testów z ocenami klinicznymi i obrazowaniem może dodatkowo wpłynąć na lepszą diagnostykę. Aby stały się one szerzej dostępne, potrzeba więcej badań, lepszego finansowania i oficjalnych zaleceń klinicznych.

Terapia komórkami T z chimerycznym receptorem antygenowym (chimeric antigen receptor – CAR) stanowi innowacyjną metodę leczenia, wskazaną w przypadku niektórych nawrotowych, opornych nowotworów hematologicznych, a coraz częściej także guzów litych. Pomimo znaczących wyników terapii w wybranych grupach pacjentów nadal ma ona istotne ograniczenia. Utrata antygenów, ograniczona trwałość komórek i nieprzyjazne mikrośrodowisko guza to główne problemy związane z biologią komórek układu odpornościowego i nowotworowych. Badania koncentrujące się na biologii komórek układu odpornościowego mogą zatem przyczynić się do poprawy wyników leczenia bez remisji i dłuższego utrzymywania się odpowiedzi immunologicznej. Integracja komórek dendrytycznych – profesjonalnych komórek prezentujących antygen – oraz subpopulacji limfocytów T pamięci, szczególnie tych charakteryzujących się ekspresją białka powierzchniowego CD45RO, to nowe podejście pozwalające na znaczną poprawę wyników leczenia. W pracy dokonano przeglądu badań wskazujących na najistotniejsze ograniczenia terapii CAR-T związane z terapiami komórkowymi. Przedstawiono najnowsze wyniki badań z dziedziny immunologii, które uzasadniają zastosowanie komórek dendrytycznych oraz limfocytów T pamięci jako strategii optymalizacji terapii CAR-T. Szczególny nacisk położono również na przegląd innych powiązanych strategii klinicznych, które udoskonalą terapię CAR-T. Ponadto zwrócono uwagę na badania nadal będące w toku, ale przynoszące pomyślne wyniki. Przeanalizowano 48 publikacji, korzystając wyłącznie ze źródeł PubMed, spośród których wybrano 20 artykułów. Ze względu na niezbadany obszar badań i brak wystarczających danych przegląd objął artykuły z lat 2007–2025, z największym naciskiem na najnowsze prace.