Uyku, periyodik, geri dönen bilinç ve davranış değişikliği dönemlerini içeren, evreleri, düzeni ve döngüsü olan, insanlık tarihi kadar eski, fizyolojik temel bir yaşam gereksinimidir. Cerrahi girişim, sonrasında çeşitli seviyelerde sirkadiyen ritim düzensizliklerine neden olur. Cerrahi inflamatuar yanıtta yer alan bazı sitokinler ameliyat sonrası uykunun bozulmasında rol oynamaktadır. Ameliyat sonrası dönemde hastanın uykusunu etkileyen risk faktörleri; bireysel faktörler (yaş, cinsiyet), cerrahi ile ilgili faktörler (anestezi türü, cerrahi travmanın şiddeti, ağrı, anksiyete), çevresel faktörler (hastane ortamında olma, gürültü, ışık) olmak üzere üç ana başlıkta gruplandırılabilir. Bozulan uyku düzeyi hastanın hemodinamisini, ventilasyonunu, bilinç düzeyini, ağrı şiddetini etkiler. Cerrahi hastaların iyileşme sürecinin istendik şekilde olabilmesi için yeterli uykunun sağlanması önemlidir. Bunun için hemşire, hemşirelik sürecini uygulayarak uyku bozukluklarını tanılayabilmeli, doğru hedefler belirlemeli, gerekli hemşirelik girişimlerini planlamalı, uygulamalı ve sonuçları değerlendirmelidir.
Günümüzde, toplumumuzun birçok kesimine dokunan ve özellikle de hassas bir konu olan özel gereksinimli çocukların eğitim hizmetlerine erişimindeki zorluklar, üzerine titizlikle düşünülmesi ve çözüm üretilmesi gereken bir alan olarak karşımıza çıkmaktadır. Özel gereksinimli çocuklar, toplumumuzun en değerli varlıkları arasında yer alır. Ancak, sağlık ihtiyaçları, özellikle özel bakım gerektiren durumlarda genellikle standart hizmetlere uyum sağlamakta zorlanan özel gereksinimli çocuklar için karmaşık bir yapıya sahiptir. Bu uyum aşamasında yapılan araştırmalarla ve faydalı olması açısından bütüncül izlem modeli karşımıza çıkmaktadır. Bütüncül izlem modeli kavramı ilk olarak 1960’larda kronik hastalıkları olan çocukların izlemini yapan çocuk hekimleri arasında ortaya çıkmıştır.4 Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) tarafından 1967 yılında kurulan “pediatri uygulamaları” komisyonunun yayınladığı raporda, özel gereksinimleri olan çocukların sıklıkla birbirinden bağımsız çalışan farklı hekimler tarafından izlendiği, izlemi yapan hekimler arasındaki işbirliği ve iletişim eksikliğinin çocuklara verilen hizmetlerde tekrarlamalar ve aksamalar yarattığı bildirilmiştir. yılında bu AAP Kurulu tarafından bir kitapta yayınlanmıştır.5 Amerikan Pediatri Akademisi bütüncül izlem modeli çalışma Grubu 1992’de kurulmuştur ve 1992’de yayınladıkları bildiride, gelişimsel riskleri ve özel gereksinimleri olan çocuklara sağlık hizmeti veren tüm çocuk hekimlerinin Bütüncül İzlem Modelini uygulamalarına yerleştirmeleri istenmiştir. Bütüncül izlem modeli uygulamaları sağlık bakımında her çocuğunda daha çabuk mobilize olmasını da sağlayarak hem kendilerinin hem de ailelerin yaşam kalitelerini de arttırdığı literatürde belirtilmektedir. Bu da bütüncül izlem modelinin önemini oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı özel sağlık bakımına ihtiyaç duyan özel gereksinimli çocukların genel olarak karşılaştığı problemler ve bütüncül izlem modeli ile ele alınarak daha kaliteli sağlık hizmetleri alınmasını sağlamaktır.
Tarih boyunca önem arz eden sağlık bilimleri alanı, yapay zeka tabanlı teknolojik uygulamalar ile yeni araştırmalara yön vermektedir. Bu bağlamda hastaların bakım ve tedavilerinde hem de eğitim alanında yenilikçi araştırmalar ortaya çıkmaktadır. Sağlık Bilimleri Alanında Akademik Araştırmalar kitabı ile aynı zamanda özel gereksinimli çocukların gelişimleri ve izlenimlerinin modellemeleri hakkında ve toplum sağlığını ilgilendiren huzurevlerinde yaşayan bireylerin temel ihtiyaçlarının belirlenmesine yönelik çalışmalar yer almaktadır. Sağlıklı beslenmede ve sağlığın geliştirilmesinde önemli yeri olan süt ve süt ürünlerinin güvenilir olması halk sağlığının korunması ile ilişkilidir. Bu kitap, tek tıp-tek sağlık konseptinin sağlık bilimleri alanında kanıta dayalı teoriğin uygulamaya yansımasının şekil bulmuş halini öğrencilere, araştırmacılara ve sağlık profesyonellerine sunmaktadır. Bu yayın ile sağlık bilimleri alanının sürdürülebilir gelişimine yeni bilgilerle katkıda bulunmak hedeflendi.
Özel öğrenme güçlüğü normal ya da normalin üzerinde zekâ seviyesine sahip olunmasına rağmen akademik alanda yaşanan zorluklarla tanımlanmaktadır. Özel öğrenme güçlüğü olan çocuklar yaşadıkları akademik zorlukların yanında motor gelişim süreçlerinde akranlarına göre farklılıklar yaşamaktadır. Özel öğrenme güçlüğü olan çocuklarda sıklıkla kaba ve ince motor beceri yetersizlikleri, denge problemleri ve koordinasyon güçlükleri görülmektedir. Motor gelişimdeki bu farklılıkların erken çocukluk döneminden itibaren görülür ve okul çağı boyunca devam eder. Özel öğrenme güçlüğü olan çocuklar ayrıca günlük yaşam aktivitelerinde, sosyal beceri gerektiren oyunlara katılımda ve karmaşık motor görevleri gerçekleştirmede zorluklar yaşarlar. Fonksiyonel yeterliliklerin sınırlı olması, fiziksel aktivite düzeylerinde azalma, özgüven kaybı ve sosyal izolasyon gibi ikincil etkileri de beraberinde getirebilmektedir. Bu bölümde motor becerilerdeki performansın bilişsel ve akademik gelişimle ilişkisi incelenmiş, gelişimsel değerlendirme ve destekleyici müdahale yaklaşımlarının önemi vurgulanmıştır. Özel öğrenme güçlüğü olan çocuklarda motor gelişim farklılıklarının üzerinde durularak eğitimciler, terapistler ve araştırmacılar için bütüncül bakış açısı geliştirilmesi planlanmış ve gelişimlerinin desteklenmesine yönelik rehabilitasyon planı oluşturmada bilimsel bir çerçeve sunulması amaçlanmıştır.
Beslenmemizde büyük bir yer kaplayan süt ve süt ürünlerinin, hammaddeden üretim aşamalarına, üretim esnasında ve sonrasında taşıma-depolama şartları dahil hem personel hem de alet-ekipman hijyenine yönelik kurallara dikkat edilmesi ile ‘çiftlikten-çatala gıda güvenliği’ sağlanabilir. Ancak, süt ve süt ürünlerinin mikrobiyolojik kalitelerinin araştırıldığı çalışmalarda ülkemizde hijyenik kalitelerinin genel olarak düşük olduğu saptanmıştır. Süt ve süt ürünleri üretimi yapan yerlerde hijyen ve sanitasyon kurallarına uyulmaması durumunda süt ve süt ürünleri çok miktarda mikroorganizma ile kontamine olabilmektedir. Bu kontamine gıdaların tüketilmesi halk sağlığı için tehlike oluşturabilmektedir. Mevcut araştırmanın amacı, İstanbul’da açıkta satılan çiğ süt ve süt ürünlerinin araştırarak halk sağlığı açısından değerlendirmektir. Açıkta satılan çiğ süt ve süt ürünlerinden 12’şer adet, toplamda 60 adet numune aseptik şekilde toplanıp toplam fungus ve mezofilik aerobik bakteri varlığı araştırıldı. Elde edilen sonuçlar Çiğ Sütün Arzına Dair Tebliğ (2017) ve Türk Gıda Kodeksi Mikrobiyolojik Kriterler Yönetmeliği (2025)’ne göre değerlendirilmesi yapılıp tartışıldı. Çalışmada incelenen numunelerin %58’inde küf, %92’sinde maya bulundu. En yüksek küf koloni sayısı tereyağı numunesinde (6,00 × 105 kob/g) bulundu. Çiğ sütlerin %58 Tebliğe uygun değildi. Mezofilik aerobik bakteri sayısı sırasıyla en yüksek tel peyniri, çiğ süt, tereyağı, dondurma ve beyaz peynirde bulundu. Sonuç olarak, mikrobiyal kontaminasyon düzeylerinin özellikle üretim, muhafaza ve satış koşulları, hijyen standartları ve coğrafi faktörlerden büyük ölçüde etkilendiğini ortaya koymaktadır. Yüksek mikrobiyal yükler, gıda güvenliği ve kalitesi üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir ve halk sağlığı açısından risk oluşturabilir. Halkın bu konuda bilinçlendirilmesi ve bilinçli tüketici davranışlarının teşvik edilmesi, uzun vadede gıda güvenliğinin sağlanmasına katkıda bulunacaktır.