Sismik taban yalıtımı günümüzde sismik yüklerin sönümlenmesinde göreli kat ötelemelerini azaltarak yapıların daha az hasarla deprem etkilerinden korunmasını sağlayan özel sistemlerdir. Taban yalıtımlı sistemlerde yapıların dinamik davranışında; kat yükseklikleri, sönümleyici özellikleri ve kullanış biçimleri önem arz etmektedir. Taban yalıtımlı yapıların tasarımına ilişkin en kapsamlı analiz yöntemi gerçek deprem kayıtlarının kullanıldığı zaman tanım alanında analiz yöntemleridir. Artımsal tek modlu itme analizi metodu yapıların mevcut kapasitelerinin belirlenmesinde kullanılan, yapının doğrusal olmayan davranışını ve göçme mekanizmalarının belirlenmesinde kullanılan analiz yöntemlerindendir. Taban yalıtımlı yapılarda ise bu metodun kullanımına literatürde çok az kaynakta rastlanılmıştır. Bu çalışmada da taban yalıtımlı yapı türleri arasında farklı analiz yöntemleri kullanılarak karşılaştırmalı bir değerlendirme yapılması amaçlanmaktadır. Bu kapsamında üç farklı sismik taban yalıtımlı yapı modeli tasarlanmıştır. Taban yalıtımında kurşun çekirdekli kauçuk izolatörler kullanılmıştır. Sismik yalıtımlı yapılarda kat yüksekliklerinin ve katlar arasına yerleştirilen sönümleyicilerin etkileri incelenmiştir. Çalışma sonucunda zaman tanım alanında analiz yöntemi ile sönümleyicilerin doğrusal olmayan davranışlarına ait elde edilen verilerin itme analizlerinden elde edilen veriler ile örtüştüğü görülmüş olup, itme analizi yönteminin de sismik yalıtımlı yapı tasarımında etkili bir şekilde kullanılabileceği değerlendirilmektedir.

Underground structures are essential components of modern transportation and infrastructure systems, and evaluating their behavior under extreme dynamic loads such as explosions is critical for urban safety. This study examines the dynamic effects of underground explosions on tunnel–soil–free-field interaction using numerical methods. Finite element-based dynamic analyses are carried out using PLAXIS-2D, in which a single-layer NATM (New Austrian Tunneling Method) tunnel section representing the Eurasia Tunnel is modeled. Blast loads are defined based on closed-space explosion conditions specified in UFC 3-340-02, and force–time histories are generated for different explosion intensities. A parametric study is performed by varying soil type (soft and stiff soil) and tunnel cover depth to investigate wave propagation mechanisms. Response spectra derived from free-field surface acceleration records are compared with the design spectra of the Turkish Building Earthquake Code (TBEC-2018). The results show that increasing explosion intensity significantly amplifies spectral accelerations. Soft soils exhibit longer acceleration wavelengths, whereas stiffer soils result in higher acceleration amplitudes. Shallow explosion depths are found to reduce soil stability and considerably increase surface accelerations. Under unfavorable soil and cover conditions, explosion-induced demands may approach or exceed design-level earthquake spectra.

Patlama ve deprem etkileri zamana bağlı bir davranış göstermekte ve yapı üzerinde farklı etkilere neden

It is known that bomb-laden vehicles target many buildings as a result of terrorist activities. The effects of such attacks must be reduced and structures must be protected against blast effects. In high seismic hazard regions, buildings are designed to be earthquake resistant. One of the methods used to dampen earthquake effects on structures is base isolation. Base isolation is effective in distributing blast loads to the structure, similar to seismic loading. In this study, the effects of this distribution on the structure will be evaluated. The scope of the study encompasses the numerical estimation of explosive loads at different distances according to the explosive material carrying capacity of various vehicles and their effects on structures. Linear and nonlinear analysis methods were used to compare the dynamic behaviour of school buildings designed with and without base isolators. The Turkish Building Earthquake Code (2018), which includes the maximum seismic loads, was used in the design of the isolators. Numerical analysis was performed using SAP2000 software based on the finite element method. The blast loads were applied to the floors of the building using the direct integration method in the time domain. FEMA standards were used to determine the blast loads and the performance was evaluated in comparison with the numerical analysis results. As a result of the study, it was concluded that structures with base isolators are efficient in reducing the effects of an explosion at certain distances and these distances will affect the design of the shelter walls.

Bu çalışmada, 23 Kasım 2022 Mw 6,0 Gölyaka (Düzce) Depremi’ne ait kuvvetli yer hareketi kayıtları kullanılarak, NGA-West2 kapsamında yer alan ASK14, BSSA14, CB14 ve CY14 yer hareketi tahmin denklemlerinin (GMPE) spektral şekil temsili ve genlik tahmin başarıları yerel zemin koşullarına (Vs30) bağlı olarak değerlendirilmiştir. Modellerden elde edilen teorik spektrumlar ile gözlemsel veriler arasındaki uyum, regresyon analizi ve standart rezidüel hesaplamaları ile incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar, GMPE performansının zemin özelliklerine duyarlı olduğunu göstermektedir. Kaya zemin niteliğindeki istasyonlarda (Vs30 = 914 m/s) modeller yüksek korelasyon katsayıları (R² ≈ 0,76–0,90) ve düşük sistematik sapma ile iyi uyum sergilemiştir. Buna karşılık, düşük Vs30 değerlerine sahip yumuşak ve orta yumuşak zeminlerde uyum belirgin şekilde azalmış (R² ≈ 0,11–0,29) ve rezidüel saçılım artmıştır. Kısa periyot aralığında (0,1–0,4 s) zemin amplifikasyonu etkileri gözlenirken, uzun periyotlarda (T > 2 s) bazı modellerin yer hareketini sistematik olarak eksik tahmin ettiği belirlenmiştir. Bulgular, GMPE performansının yalnızca büyüklük ve mesafeye değil, yerel zemin koşullarına da güçlü biçimde bağlı olduğunu ve Vs30 parametresinin tek başına yerel zemin etkilerini tam olarak temsil etmekte yetersiz kalabileceğini ortaya koymaktadır.