Generation Z is the crucial cohort that will have to face the issues resulting from human impacts on the environment. The oldest members of this generation are now entering adulthood. Even though Generation Z is a global and homogeneous cohort, research indicates that the type of settlement unit where one lives may condition the emergence of intra-generational differences. The study focused on determining the pro-environmental behaviour (PEB) of Generation Z from the perspective of a former-socialist European country, Poland. We explored the motivational factors of Polish Generation Z towards their PEB and the actual PEB they undertake. We conducted focus-group interviews with 68 representatives of Generation Z, aged 16–19, living in villages, small towns, and medium-sized and large cities. The data obtained from the interviews were analysed in NVivo software by means of content analysis. Using the Theory of Planned Behaviour, we showed that the type of settlement unit determines pro-environmental attitudes and barriers to undertaking pro-environmental behaviour.

Motives: A fundamental tenet of sustainable development (SD) posits that all human endeavors should prioritize ecological safety. This underscores the significance of the knowledge about the ways in which these activities manifest in social attitudes, as an indicator of environmental awareness (EA) levels. Given the relevance of environmental EA, this issue should be examined across diverse communities and social groups, such as urban and rural residents, to catalyze the adoption of SD principles. It is assumed that the concentration of the population and societal structures in urban centers stimulate the development of concepts and solutions that subsequently disseminate to rural areas through urbanization and modernization patterns. Consequently, the potential disparities in EA and pro-environmental behaviors should be analyzed based on community members’ place of residence and economic status. Aim: The objective of this study was to assess differences in EA levels within the Polish population in the context of SD principles, based on demographic and social characteristics, as well as the respondents’ place of residence. Results: The study revealed several connections between attitudes toward sustainability and pro- -environmental activities. The identified attitudes were associated with demographic, economic, and spatial factors. The results indicate that EA levels are relatively high among Polish residents, irrespective of spatial distribution. Furthermore, significantly higher levels of EA-related activities were noted among urban dwellers, particularly the young and well-educated. Interestingly, a similar trend was noted among the residents of suburban zones. In contrast, rural inhabitants exhibited lower levels of EA compared to their urban counterparts.

Social participation allows public authorities to learn about communities’ views and thus to jointly work out satisfying solutions. The pre-1989 law in Poland generally prevented the possibility of citizens taking part in the making of decisions about the use of public areas. Over the following years participatory decision-making was adopted, which evolved and expanded as new tools were introduced which encourage citizen involvement. The municipality of Toruń adopted a participatory approach to budgeting in 2014 so that the city’s residents could influence the use of public land in their neighbourhoods according to their needs. The total amount of funding spent on participatory budgets between 2014 and 2017 exceeded PLN 26 million. The aim of the study is to prepare a typology of desired changes in the city of Toruń and to identify the level of social participation on the basis of projects nominated for financing from the participatory budget. To this end, the types of projects and the turnout of the residents who voted were analysed by place of residence. The study showed that both the number of nominated projects and the number of voters increased in the years covered by the survey, thus pointing to the success of participatory budgeting, a form of schooling in local democracy, in Toruń.

Motives: The main manifestation of suburbanisation, which is crucial process shaping settlement system in Poland, are suburbs, whose spatial expansion and qualitative characteristics lead to the formation of new functional and spatial structures between the central city and its surroundings. In this sense, the process of suburbanisation is closely related to metropolisation, i.e. the growing importance in the economy of large urban regions or, more broadly, urbanised systems.Aim: The purpose of this study is to trace the spatial policy of the communes making up the Bydgoszcz–Toruń Metropolitan Area (BTMA) concerning entries in their strategic and planning documents indicating the degree of metropolitan links.Results: It was shown that these records would determine further actions affecting the advancement of the metropolisation process in urban region of Kujawsko-Pomorskie Voivodeship. Against the strategic and planning documents background, the vision for the creation of the Bydgoszcz–Toruń Metropolitan Area, present in the narrative of the two major cities, is quite different. It seems it will complicate the metropolisation process in the region.

We współczesnym świecie sektor kultury może być wykorzystany jako panaceum na problemy związane z rozwojem miast i jako stymulator rozwoju społeczno-gospodarczego miasta (culture-led development). Obecność kultury uatrakcyjnia zdegradowane obszary, ponadto jest czynnikiem przyciągającym wysoko wykwalifikowany kapitał społeczny. Kultura jest instrumentem, który pozwala na regenerację miejskich terenów poprzemysłowych, a także narzędziem, które doskonale sprawdza się w działaniach rewitalizacyjnych obszarów miejskich. Nie da się jednak wykorzystać jej potencjału, jeżeli odgrywa w życiu społeczności tylko marginalną rolę. Dlatego też celem badania było rozpoznanie zakresu uczestnictwa przedstawicieli pokolenia Z w działaniach związanych z sektorem kultury. Owe uczestnictwo rozumiane było jako m.in. korzystanie z instytucji kultury zlokalizowanych na terenie Nowego Miasta Lubawskiego, niewielkiego ośrodka powiatowego zlokalizowanego w województwie warmińsko-mazurskim. Z tego względu analizie poddano także opinie respondentów dotyczące funkcjonowania miejskich placówek kultury. Zgodnie ze wstępnymi założeniami wśród ankietowanych dominuje głównie bierne uczestnictwo w kulturze. Do najczęstszych aktywności respondentów, identyfikowanych z sektorem kultury, należą przede wszystkim codzienne słuchanie muzyki, oglądanie telewizji czy też czytanie książek. Sporadycznie badani korzystają z oferty teatru czy kina, w tym celu udają się do większych miast. Specyficzny model partycypacji w kulturze spowodowany jest utrudnioną dostępnością oraz nieadekwatnym dopasowaniem oferty sektora kultury do potrzeb mieszkańców małego miasta. Badane pokolenie Z radzi sobie z tym problemem dzięki umiejętnościom technologicznym, pozwalającym na eliminowanie wskazanych ograniczeń.

Idea miast partnerskich jest koncepcją rozwijaną od czasu zakończenia II wojny światowej. W jej ramach miasta realizują wspólne cele gospodarcze, społeczne czy kulturowe. Do tej pory współpraca partnerska między miastami opisywana była głównie w kontekście miast dużych i średnich. W niniejszym artykule wypełniono lukę w badaniach współpracy międzynarodowej miast małych. Celem opracowania jest określenie ilościowego i przestrzennego wymiaru partnerstw zawartych przez wybrane małe miasta (od 10 000 do 15 000 mieszkańców) w Polsce. Ponadto dokonano oceny znaczenia współpracy partnerskiej oraz zakresu oddziaływania idei miast partnerskich na funkcjonowanie i rozwój małego miasta na przykładzie Nowego Miasta Lubawskiego. Wykazano, że analizowane małe miasta różnicują się pod względem liczby zawartych umów partnerskich, a najczęstszymi partnerami są miasta z najbliższej przestrzeni geograficznej – Niemiec, Czech i Ukrainy. Analiza treści umów partnerskich wskazuje, że cele nawiązywanej współpracy świadczą o bardzo dużym znaczeniu partnerstw dla małych miast w Polsce.