The aim of this paper is to perform a sociological and pastoral analysis of the religiousness of young people in Poland, which is a challenge to Catholic education. The authors analyse this issue based on the empirical study conducted in 2019 and 2020. The study employed an online survey questionnaire. The study included 1171 people, students in grades 7 and 8 of primary schools and of secondary schools in the Małopolskie and Podkarpackie Voivodships in Poland. The paper focuses on young people’s self-declarations concerning: the religion they profess, faith, affiliation with a religious community, a bond to the community, the respondents’ and their parents’ attending religious services, celebrations/masses and praying individually. It was regarded as important to determine the correlations between the self-declarations of affiliation with a religious community and self-declaration of the religion professed and between the self-declarations of faith and bond to a religious community and self-declaration of the religion professed. These issues are enriched with the respondents’ opinions on religion as a school subject. They provide an insight into not only the respondents’ religiousness but also a diagnosis of young people’s attitudes towards religion as a school subject. They allow for conclusions to be drawn on Catholic education in the secularising society, especially with young people increasingly often quitting religious lessons in schools.
W działalności katechetycznej Kościoła, podejmowanej wśród dzieci i młodzieży ważne miejsce zajmuje integralność. To dlatego polscy badacze w dyskursie naukowym zwracają uwagę nie tylko na przekaz wiedzy i wychowanie, ale także na mistagogię. Uwzględniając przemiany społeczne, kulturowe i religijne, słusznie za istotną uznają korelację nauczania religii z katechezą parafialną. Zgodnie twierdzą, że kryzys tradycyjnego modelu inicjacji chrześcijańskiej, który uwidacznia się m.in. w kryzysie inicjacji chrześcijańskiej w rodzinie, w kryzysie duszpasterstwa sakramentalnego i w dydaktyzmie szkolnej lekcji religii implikuje potrzebę szczególnego dowartościowania komplementarności funkcji katechezy w posłudze Kościoła. Wymaga zwrócenia uwagi na ewangelizację w nauczaniu religii oraz na mistagogiczny i wspólnotowy wymiar katechezy parafialnej. Niezastąpioną rolę odgrywa tu katechumenat rodzinny.Wyżej wymienione zagadnienia są wielokrotnie podejmowane przez polskich katechetyków. Zadanie pogłębionej refleksji staje się pilniejsze zwłaszcza dziś, w kontekście bardzo dynamicznie postępującej sekularyzacji i dechrystianizacji. Trzeba więc spojrzeć na nie z perspektywy rzetelnie przeprowadzanej diagnozy pastoralnej, by na tej podstawie wypracowywać nowe strategie korelacji nauczania religii z katechezą parafialną.
Znamiona współczesnego kryzysu instytucji małżeństwa w Europie i w Polsce to ogromny wzrost liczby nieważnie zawartych małżeństw sakramentalnych oraz rozpad więzi małżeńskich i rodzinnych. Zadanie pogłębionej refleksji nad sytuacją społeczno-kulturową i praktyką przygotowania do sakramentalnego małżeństwa oraz odwaga postawienia diagnozy co do kondycji tego obszaru duszpasterstwa stają się dziś konieczne. Trwałość małżeństwa i rodziny jest ściśle powiązana z takimi zjawiskami społecznymi, jak: kształtowanie się nowych modeli kulturowych, swoboda obyczajowa, mediatyzacja kultury, „prywatyzacja” wiary i marginalizacja kościelności. Socjokulturowe przeobrażenia wskazują na potrzebę poszukiwania pozytywnej odpowiedzi i wyprowadzenia wniosków o charakterze postulatów dla duszpasterskiej praktyki w obszarze przygotowania do małżeństwa. Dotyczą one różnych obszarów: psychologii, komunikacji interpersonalnej, chrześcijańskiej formacji, jednolitości wymagań i zasad.
Globalizacja jest procesem wielowymiarowym, obejmującym przestrzeń życia politycznego, gospodarczego, społecznego, kulturalnego, a także religijnego. W niespotykanej dotąd skali dokonuje się transmisja systemów religijnych i ich asymilacja w całkowicie nowych środowiskach. Dlatego religijne konteksty globalizacji powinny być częstszym przedmiotem refleksji socjologów, psychologów i teologów. Czułym echem procesów społecznych jest rodzina. Różnorodność religijna w rodzinie wielokulturowej może stymulować rozwój duchowy, mobilizując do poszerzenia wiedzy na temat własnej religii i głębszego jej uzasadnienia w konfrontacji z wiarą współmałżonka. Częściej jednak różnice religijne powodują negatywne konsekwencje. W pełni ujawniają się one dopiero w codzienności życia małżeńskiego, w obliczu konkretnych sytuacji i wyborów życiowych, szczególnie, gdy wiąże się to z przyjęciem określonej aksjologii, rozbieżności ocen tego, co jest dobre, a co złe. Nie ulega wątpliwości, że globalizacja w swoich różnych odsłonach może być zagrożeniem dla rodziny, a także całych społeczeństw. Trzeba zatem uważnie śledzić negatywne skutki globalizacji, a jednocześnie wykorzystywać potencjał przez nią stwarzany, aby można było wypracowywać adekwatne do wyzwań programy działań ewangelizacyjnych i duszpasterskich. Szybko postępujące procesy globalizacji sprawiają, że Kościół traci wiele podmiotów religijnej socjalizacji. Ważne jest zatem, by odpowiedzieć na pytanie, jakie instytucje, środowiska mogą skutecznie zatroszczyć się o przekaz wiary i kształtowanie dojrzałej osobowości religijnej w wielokulturowym świecie.
The analyses conducted in this paper aimed at presenting the standard for the marriage and family, which is created in Polish TV series, and subsequently noting the pastoral challenges arising from them. The quantitative analysis method was applied to stress the issues presented in the TV series. The moral issues dealt with in the series and their popularity in various social groups in Poland were the criteria for choosing the TV series. The qualitative analysis has shown that Polish TV series promotes alternative forms of marriage and family life. They are very different from the Catholic model of marriage and family. This provided grounds for the conclusions. It was observed that the Church is obliged to take up new pastoral challenges as a result of the TV series' impact of Poles' views and beliefs. Preparing young people to the sacrament of marriage and education for life in the family should be a priority. The Church should become involved in creating TV series which promote the Christian model of the marriage and family.
Ogłoszony przez papieża Franciszka Rok Rodziny Amoris laetitia skłania do pogłębionej refleksji nad rodziną, jej miejscem i znaczeniem w życiu pojedynczego człowieka a zarazem całej ludzkiej wspólnoty. Inspiruje do poszukiwania propozycji katechezy parafialnej adresowanej do rodzin. Zachęca, by odkryć i żyć bogactwem adhortacji apostolskiej Amoris laetitia, poprzez różne propozycje o charakterze duchowym, duszpasterskim i kulturalnym, podejmowane w parafiach, diecezjach, na uniwersytetach, w ruchach kościelnych i w stowarzyszeniach rodzin. Rodzina, jako paradygmat całego duszpasterstwa, zasługuje na całoroczne świętowanie tak, by stanęła w centrum zaangażowania i uwagi każdej rzeczywistości duszpasterskiej i kościelnej. Doświadczenie pandemii w sposób szczególny unaoczniło zasadniczą rolę rodziny jako Kościoła domowego i znaczenie wspólnotowych więzi między rodzinami, które czynią z Kościoła „rodzinę rodzin”. Papież Franciszek wymienia trzy główne cele tego wyjątkowego czasu: (1) rozpowszechniać treść adhortacji apostolskiej Amoris laetitia, aby dać poznać rodzinom „doświadczenie, że Ewangelia rodziny jest radością, która «napełnia serce i całe życie»”; (2) Głosić, że sakrament małżeństwa jest darem i że ma w sobie przeobrażającą moc ludzkiej miłości; (3) Czynić rodziny głównymi podmiotami duszpasterstwa rodzinnego. Rok Rodziny Amoris laetitia powinien zaznaczyć się w życiu każdej wspólnoty parafialnej, szczególnie na poziomie przepowiadania, przygotowania liturgii niedziel, świąt, uroczystości i zaangażowania w nie całych rodzin oraz działalności na rzecz członków rodzin, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji życiowej.