Social media advertisement is one of the hottest topics of marketing. This study aims to investigate the selection of social media advertising platforms with a worst-case analysis. In this scope, we propose a novel fuzzy multi-criteria decision making (MCDM) approach based on the robust portfolio optimization framework. We call it the Robust Theoretical Fuzzy Evaluation System (R-FES). We use a case study in the literature to demonstrate R-FES and compare its results with Fuzzy VIKOR’s results. We find with R-FES that the social media advertisement budget should be allocated almost equally. We also find that Spearman’s rank correlation of Fuzzy VIKOR and R-FES results equals -0.5643. That is, they give very different rankings. We emphasize that these results are specific to the case study and thus can not be generalized.

Katılım hisse senedi şemsiye fonları, İslami finans ilkeleri çerçevesinde filtrelenmiş hisse senetlerine yatırım imkânı sağlayan bir yatırım alternatifidir. Olabilirlik teorisi karar vermede önemli bir araçtır. Bu çalışmada katılım hisse senedi şemsiye fonlarının karşılaştırılması gibi problemler için olabilirlik teorisine dayanan yeni bir çok kriterli karar verme (ÇKKV) yaklaşımı önerilmiştir. Bu yaklaşım Olabilirlik Değerlendirme Sistemi (PES) olarak adlandırılmıştır. PES, temel ÇKKV yöntemlerinden olan maksimin kuralı, ağırlıklı toplam yöntemi ve maksimaks kuralı ile ilişkilidir. Alternatiflerin öncelik vektörü PES ile tek olarak elde edilmektedir. Başka bir deyişle portföy seçimi problemi gibi çok amaçlı karar verme problemleri için tek bir çözüm vermektedir. PES, çok nitelikli karar verme problemleri için en yüksek önceliğe sahip alternatifin seçilmesine dayanmaktadır. PES, 31.07.2020 ve 30.12.2022 arasında Türkiye’de işlem gören beş farklı katılım hisse senedi şemsiye fonunun gerçek veri seti kullanılarak tanıtılmıştır. Yapılan uygulamada, PES’in bu temel yöntemlerden daha fazla bilgi ortaya koyduğu gözlemlenmiştir.

Amaç –Sürdürülebilirlik gelecek nesillerin varlıklarını devam ettirebilmesi için gerekli olan kaynakları yok etmeden bugünkü neslin varlığını sürdürmesi olarak tanımlanabilir. Günümüzde işletmelerin sadece finansal performansları değil sürdürülebilirlik performansları da paydaşlar için göz ardı edilemez bir faktör haline gelmiştir. Bu çalışma BIST katılım sürdürülebilirlik endeksi hizmet sektörü şirketlerininsürdürülebilirlik performansının analizini tek bir periyot bazında bütüncül bir bakış açısıyla ortaya koymayı amaçlamaktadır.Yöntem –Bu çalışmada bir bulanık çok kriterli karar verme (ÇKKV) yaklaşımı olan Dayanıklı Teorik Bulanık Değerlendirme Sistemi (R-FES) kullanılmıştır. Ayrıca bazı temel yöntemlerin (Laplace, Wald ve Hurwicz kriterlerinin) çoklu karar matrislerine uzantıları, R-FESsonuçlarını karşılaştırmada kullanılmıştır.Bulgular –Çalışma kapsamında BIST katılım sürdürülebilirlik endeksi hizmet sektörü şirketlerianaliz edilmiştir. Veriler Refinitiv Eikon veri tabanından alınarak objektif bir analiz yapılmıştır. 2019-2021 periyotu için R-FES ile bulunan sürdürülebilirlik sıralaması; ENJSA, PGSUS, DOAS, THYAO, AKSEN, BIMAS, MPARK ve MAVI şeklindedir. Tartışma –Söz konusu şirketlerinR-FES ile elde edilen sürdürülebilirlik skorları nonnegatiftir ve toplamları 1’e eşittir. Bu skorlar sürdürülebilir portföy seçimi için girdi olarak kullanılabilir.

Olabilirlik ortalama – varyans (OV) modeli, kesin olmayan olasılığın modellenebilmesine ve kişisel yargıların ve beklentilerin portföy seçimi problemine entegre edilebilmesine imkan verir. Bu nedenle Markovitz’in geleneksel OV modelinin dikkate değer bir alternatifidir. Bu çalışmada varlık getirilerinin olabilirlik dağılımlarının üçgensel bulanık sayılar ile verildiği varsayımı altında bu modelin matematiksel analizi yapılmıştır. Bu kapsamda performansı ya da faydayı maksimum yapan portföyler analitik olarak elde edilmiştir. Ayrıca bu modelin verdiği etkin sınırın yapısı örnekler ile açıklanmıştır.

İşletmeler pazardaki konumu korumak ya da pazar payını artırmak için birçok pazarlama iletişimi çabalarından yararlanmaktadır. Bir pazarlama iletişimi aracı olan reklam kampanyası, sosyal medya platformlarında uygulandığında işletmelerin bütçelerinde bir gider olacaktır. Bu çalışmanın amacı bir gerçek dünya problemi için sosyal medya reklam platformu seçiminin bütçe perspektifi açısından incelenmesidir. Bu kapsamda oyun teorisine dayanan yeni bir bulanık çok kriterli karar verme (ÇKKV) yaklaşımı önerilmiştir. Bu yaklaşım Oyun - Teorik Bulanık Değerlendirme Sistemi (G-FES) olarak adlandırılmıştır. G-FES ile yapılan uygulamada Twitter platformuna en yüksek kaynağın ayrılması gerektiği bulunmuştur. Öte yandan bu sonuçlar ilgili şirket ve uzmanlar özelinde olup genelleştirilemez. Literatürdeki çalışmaların sonuçları birbirlerinden farklıdır. Beklediğimiz üzere, bu çalışmada elde edilen sonuçlar için de benzer durum geçerlidir.

Çok kriterli karar verme (ÇKKV) problemlerinin en tartışmalı noktası kriter ağırlıklandırmadır. Çünkü farklı kriter ağırlıkları genellikle farklı sonuçların ortaya çıkmasına neden olur. Bu çalışmanın amacı kriter ağırlıklarının belirsiz olduğu durumda ÇKKV problemlerini çözebilmek için yeni bir yöntem geliştirmektir. Bu kapsamda bu çalışmada Belirsiz Kriter Ağırlıklarıyla Olabilirlik Değerlendirme Sistemi (U-PES) önerilmiştir. Uzman bilgisinden (yapay zekâ sohbet robotlarından) ve geçmiş veriden yararlanılarak Borsa İstanbul’da işlem gören sekiz adet hisse senedi ile portföy oluşturmada U-PES kullanılmıştır. Buradaki kriterler; beklenen getiri, standart sapma ve Çevresel-Sosyal-Kurumsal Yönetim (ESG) bileşenleri olarak belirlenmiştir. Yapılan uygulamada uzman bilgisi ya da geçmiş veri ile elde edilen sonuçlar arasında genellikle pozitif ama yüksek düzeyde olmayan ilişki olduğu bulunmuştur.