Sinkholes, naturally occurring formations in karst regions, represent a significant environmental hazard, threatening infrastructure, agricultural lands, and human safety. In recent years, machine learning (ML) techniques have been extensively employed for sinkhole susceptibility mapping (SSM). However, the lack of explainability inherent in these methods remains a critical issue for decision-makers. In this study, sinkhole susceptibility in the Konya Closed Basin was mapped using an interpretable machine learning model based on SHapley Additive exPlanations (SHAP). The Random Forest (RF), eXtreme Gradient Boosting (XGBoost), and Light Gradient Boosting Machine (LightGBM) algorithms were employed, and the interpretability of the model results was enhanced through SHAP analysis. Among the compared models, the RF model demonstrated the highest performance, achieving an accuracy of 95.5% and an AUC score of 98.8%, and was consequently selected for the development of the final susceptibility map. SHAP analyses revealed that factors such as proximity to fault lines, mean annual precipitation, and bicarbonate concentration difference are the most significant variables influencing sinkhole formation. Additionally, specific threshold values were quantified, and the critical effects of these contributing factors were analyzed in detail. This study underscores the importance of employing eXplainable Artificial Intelligence (XAI) techniques in natural hazard modeling, using SSM as an example, thereby providing decision-makers with a more reliable and comparable risk assessment.

This study aims to investigate the mineralogical, petrographic, geochemical, and physical properties of mortar samples from the Octagonal Church in the Ancient City of Tyana using multiple analytical methods to provide critical data for both the characterization of ancient building materials and the restoration process. Mortar samples were analyzed by optical microscopy, X-ray diffraction (XRD), scanning electron microscopy (SEM-EDS), X-ray fluorescence (XRF), salt tests, grain size analysis, water absorption capacity, unit volume weight, and porosity analysis. The findings show that the mortars are largely composed of local materials, which are compatible with the geological structure of the region. The findings indicate that the mortars were made of local materials and contained air-hardening calcite and gypsum. High CaO and MgO contents indicate the use of dolomitic lime, while high porosity indicates the risk of water-salt interaction deterioration. This study provides important data for the preservation and durability of the mortars of the Octagon Church.

Afetler, can ve mal kayıpları gibi büyük zararlara yol açan beklenmedik ve istenmedik durumlardır. Doğal afetlere örnek olarak deprem, sel, heyelan, çığ ve obruklar gösterilebilir. Önemli bir afet türü olan obruklar meydana geldiği alanda ciddi güvenlik sorunları meydana getirmektedir. Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de, yeraltı su kaynaklarının giderek azalması, iklim özelliklerini hesaba katmadan yapılan yoğun tarımsal faaliyetler ve bunlara ek olarak ilgili bölgelerin jeolojik yapısı gibi faktörler obruk oluşma riski bulunan alanlarda sorunlar ortaya çıkarmaktadır. Can ve mal kaybına yol açan, kontrol edilemeyen ve aniden gelişen obruk olayları tamamen engellenemese de, önlem alabilmek mümkündür. Bu çalışmada Aksaray ilinde hızla sayısı artan obrukların mekânsal olabilirliğini tahmin eden ve gösteren duyarlılık haritalarının oluşturulması amacı ile Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) yöntemleri kullanılmıştır. Literatür çalışmaları ve uzman görüşleri dikkate alınarak duyarlılık haritası oluşturmak için 12 kriter belirlenmiş, kriter önem dereceleri AHS ile hesaplanmış ve obruk duyarlılık haritası oluşturulmuştur.

This study determines the mineralogical, petrographical, and geochemical properties of the rocks outcropping in geothermal areas west of the Cappadocia geothermal region. These areas include Ziga, Narlıgöl, Belisırma, Ilısu, and Sivrihisar. The study reveals their hydrothermal alteration characteristics. Also, the study aims to determine the zones of hydrothermal alterations using remote sensing. Rock samples from geothermal areas were performed using optical microscopy, X-ray diffraction (XRD), scanning electron microscopy, X-ray fluorescence spectroscopy, and inductively coupled plasma–mass spectrometry techniques for the determination of mineralogical assemblages and major, trace and REE's analyses. Rock samples, determined as ignimbrites and tuff, exhibit intensive alterations. XRD analysis determined the association of alteration minerals. The dominant clay minerals were kaolinite, montmorillonite, and illite. The analyses and mineral associations are compatible with argillic, mid-argillic alteration, and silicification zones. Alteration zones were identified by classifying the ASTER satellite images of kaolinite, illite, and montmorillonite using the CROSTA technique. The alteration zones observed in this study are close to existing geothermal areas. In addition, different regions with these alterations have been identified within the study area and are expected to be a valuable reference for future geothermal exploration.

Tarihi yapıları oluşturan yapı malzemeleri genellikle taş, harçlarla (kireç bağlayıcı ile yapılmış olan) yapılan tuğlalar ve ahşaptan oluşmaktadır. Tarihi yapılarda yapı malzemelerinin karakteristiği doğru koruma ve onarım yapılabilmesi oldukça önemlidir. Koruma ve onarım işlemleri sırasında taş bölümlerin özgün (orijinal) veya eşdeğer yapı taşlarıyla, sıvalarda da kireç bağlayıcının yenilenmesi uygun olmaktadır. Tarihi yapıların restorasyon çalışmalarında ilksel harç bileşenlerinin oranı çok önemli olduğundan harç örneklerinin kimyasal ve dokusal olarak incelenmesi, uygun bileşenlerin belirlenmesi ve bileşenlerin oranlarının saptanması açısından gerekmektedir. Bu sebeple koruma ve onarım güçlendirilmesi çalışmalarında jeolojik kökenli malzemenin özelliklerinin bilinmesi oldukça önemlidir. Bu çalışmada, Tyana Roma hamamına ait yapıların korunması ve onarımına yönelik özelliklerinin analitik yöntemlerle tespiti amaçlanmıştır. Tyana Roma Hamamına ait harç örneklerine ait fiziksel, kimyasal ve petrografik özellikleri belirlenmesi için ph, iletkenlik, özgül ağırlık, granülometrik elek analizi-agregada tane boyutu dağılımı gibi fiziksel testler, petrografik analizler, X-Işını Floresans (XRF) analizi, X-Işını Kırınım yöntemi (XRD) gibi jeokimyasal yöntemler uygulanmıştır.

Eskişehir kuzeyindeki Sarıcakaya Granitoidindeki pegmatitlerin ana mineralojik bileşeni plajiyoklaz, ortoklaz, kuvars, biyotit, ±granat, ±muskovit, ±epidot’tur. Konfokal raman spektroskopi çalışmalarında plajiyoklaz minerallerinin albit-oligoklaz, granatların ise çoğunlukla spessartin bileşimde oldukları görülmektedir. Endüstriyel hammadde olarak kullanılabilme potansiyeline sahip pegmatitler ana kaya ile keskin dokanaklı olup, serizitleşme ve killeşme gösterirler. Pegmatitlerin A/NK (mol%) oranı 0.96-1,79 (ortalama 1,32), A/CNK (mol%) oranları 0.82-1.55 (ortalama:1,07) arasında değişmekte olup metalümin-peralümin karakteri yansıtmaktadır. Zirkon ve apatit doygunluk sıcaklıkları pegmatitleri oluşturan magmanın ortalama sıcaklığının 678,7-766,7°C aralığında değiştiğini göstermektedir. ORG’ye göre normalize edilen örümcek diyagramlarda kabuksal kirlenmenin etkilerinin gözlendiği pegmatitlerin, Sarıcakaya granitoidini oluşturan magmanın pegmatitik-pnömatolitik evredeki kristallenen magmatik birimleri olduğu düşünülmektedir.