Femvertising (kadın odaklı reklamcılık), reklamlarda feminist akımın etkisiyle, kadın-erkek stereotiplerinin dışında ve toplumsal cinsiyet kalıplarının ötesinde temsiliyete ve mesajlara sahip içeriklerin yaratılmasıdır. Bu çalışmanın amacı; son yıllarda popülerleşen ve çeşitli medya iletileriyle de kamuoyunda ilgi çeken feminist hareketten etkilenerek toplumsal cinsiyet eşitliği olgusunun reklam metinlerine yansıması olarak görülen “femvertising” kavramının akademik çalışmalarda bir pazarlama stratejisi olarak mı yoksa bir devrim mi olarak mı değerlendirildiğini incelemektir. Bu araştırmada da kullanılan sistematik derleme tekniği, bir alanda benzer yöntemler ile yapılmış olan çalışmaların kapsamlı ve detaylı bir biçimde taranması; derlemeye girecek çalışmaların çeşitli seçme ölçütleri kullanılarak belirlenmesi, belirlenen çalışmaların yapılandırılmış ve kapsamlı bir kalite değerlendirmesinin ve sentezinin yapılması esasına dayanan bir araştırma yaklaşımıdır. Çalışmada ele alınan unsurların derinlemesine incelenmesinin feminizm ve reklam dikotomisinde daha nitelikli, daha orijinal ve güçlü reklam çalışmaları geliştirebilmek için araştırmacılara güncel bir yol haritası sunacağı düşünülmektedir. Femvertising konusunda akademik farkındalık yaratılması ve toplumsal cinsiyet eşitsizliğine reklamcılık perspektifinden bakılmasının sektörel ve akademik anlamda faydalı olması beklenmektedir.

Bu çalışma, 2021 yılında Dardanel Ton markasının sosyal medyada paylaşılan üretim videolarının başlattığı hijyen krizi ve bu bağlamda markanın yönettiği kriz iletişim stratejisi ve uygulamalarının izleyici tarafından nasıl alımlandığı üzerine kurulmuştur. Kadın odaklı reklamları (femvertising) kullanan markaların bu stratejiyi tercih etmesinin en önemli nedenlerinden biri marka kimliklerini politik ve kültürel olarak bilinçli ve cinsiyet eşitliğine önem veren bir kimlik olarak konumlandırmalarıdır. Böylelikle, kamuoyuna karşı açık bir şekilde kadın haklarını savunucusu rolü üstlenmeyi amaçlamaktadırlar. Bu makalede örnek olay olarak incelenen Dardanel Ton 8 Mart Dünya Kadınlar günü için hazırladığı “elinize sağlık” reklamında da sosyal medya kanallarında birtakım videoları yayınlanan ve tüketicinin tepkisiyle karşılaşan markanın bir cevap niteliği olarak femvertising stratejisi ile krizin üstesinden gelmeye çalıştığı görülmektedir. Bu reklamla marka karşılaştığı krizden kurtulmak için tüketicinin güvenini kazanma amacıyla femvertising stratejisinden yararlanmaya çalışmıştır. Bu araştırmada izleyicinin reklama ilişkin yorumları incelenerek kriz iletişiminin başarılı olup olmadığı sorusuna cevap aranmıştır.

Dijitalleşen çağda geleneksel reklam mecraları tüketiciye ulaşma noktasında tek başına yeterli görülmemekte, reklamcılığın dijital boyutları her geçen gün önem kazanmaktadır. Teknolojinin içine doğanlar –dijital yerliler- ve teknolojiye sonradan adapte olanlar –dijital göçmenler- arasında dijital reklamlara ilişkin tutumlarda önemli bir farklılık olduğu düşüncesi bu çalışmanın ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Bu bağlamda çalışmanın amacı, dijital reklamcılığa ilişkin tutumları her iki kuşağın mensubu olan tüketici perspektifinden ortaya koymaktır. Çalışma kapsamında 412 kullanılabilir anket elde edilmiş, çalışmada bu sayı üzerinden analizler gerçekleştirilmiştir. Veriler SPSS 21 Windows paket programı ve Lisrel paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analizlerde açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri yapılmıştır. Araştırma kapsamında yapılan literatür taramalarına ek olarak, geliştirilen ölçme aracının açımlayıcı faktör analizleri sonucunda “olumlu yargılar”, “olumsuz yargılar”, “mobil reklam”, “viral reklam”, “interaktif reklam” olmak üzere 5 faktörlü ve toplamda 23 ifadeden oluşan “Dijital Reklamlara İlişkin Tutumlar (DRİTT)” ölçeği oluşturulmuştur. Elde edilen bulgular, 23 ifadeli DRİTT ölçeğinin geçerli ve güvenilir (Cronbach Alfa değeri 0,89) bir ölçek olduğunu göstermiştir.

Bu çalışma, 2023 Cumhurbaşkalığı seçimleri döneminde Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) ile Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) tarafından üretilen ve yayınlanan siyasal reklam kampanyalarının, içerik ve söylemlerinin dijital yerli ve dijital göçmen seçmenlere yönelik olarak nasıl değiştiğini, medya mecralarına ve hedef kitlelere göre nasıl farklılaştığını karşılaştırmalı olarak analiz etmeyi amaçlamaktadır. Geleneksel medyayı temsilen televizyon, dijital medyayı temsilen Instagram seçilmiştir. AK Parti ve CHP’nin bu iki mecrada da yayınladığı üçer adetten toplam 6 reklam videosu, aynı reklamın televizyon ve Instagram’da yayınlanan versiyonları ele alınarak toplam 12 reklam olarak tematik içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Tematik analizde öne çıkan temalar; teknoloji, milli birlik, parti vizyonu, ekonomi, özgürlük, eğitim ve göçmen politikaları başlıkları altında incelenmiştir. Geleneksel ve dijital medyada yayınlanan mesaj biçimlerinin dijitalleşmeyle nasıl dönüştüğü ve mesaj iletilerinin dijital yerli ve dijital göçmenlere göre nasıl yapılandırıldığı incelenmiştir. Analizler doğrultusunda AK Parti’nin siyasal reklam söylemlerinde çoğunlukla lider figürü, hizmet siyaseti ve milli birlik beraberlik temaları hakimken; CHP’nin siyasal reklamlarında umut, özgürlük, ekonomi, adalet ve değişim temalarının hakim olduğu gözlemlenmiştir. Çalışmada elde edilen bulgular, reklam videolarının içerik ve söylemlerinin medya türüne göre yapılandırıldığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak çalışma, siyasal reklamların medya türünün ağırlıklı tüketicisi olan seçmen profiline yönelik dizayn edildiğini göstermekte ve günümüzde siyasal reklamların ardındaki çok katmanlı yapıya ışık tutmaktadır. Bu bağlamda araştırma Türkiye'de siyasi reklamcılığın evrimine ilişkin ampirik kanıtlar sunarak, geleneksel ve dijital medyanın birbirini tamamlayıcı şekilde nasıl kullanıldığını ortaya koymaktadır.

Kavram olarak dijital aktivizm, toplumsal hareketlere dahil olan bireylerin ve bu hareketlerin katılımcılarının, otorite konumundaki kurum/kişilere karşı taleplerini ifade etmek için dijital medyayı kullandıkları kamusal bir faaliyet olarak tanımlanabilir. Bu çalışmada dijital aktivizm ve toplumsal cinsiyet arasındaki ilişkinin ortaya konulması amaçlanmaktadır. Ortaya çıkan eğilimleri ve gelişmeleri belirlemek için performans analizi ve görselleştirme teknikleri kullanılarak 475 çalışmanın bibliyometrik analizi yapılmıştır. Yazarlar, ülkeler, referanslar ve anahtar kelimelerin sınıflandırmaları, kümeleri ve atıf patlamalarını belirlemek için CiteSpace ve VOSviewer programları birlikte kullanılmıştır. Bu çalışmanın amacı, araştırma alanını şekillendiren temel temaları, iş birliklerini ve eğilimleri belirleme hedefi ile dijital aktivizm ve toplumsal cinsiyet hakkındaki mevcut literatürün kapsamlı bir analizini sağlayarak eğilimleri ortaya koymak ve gelecek yönelimlere dair ön görülerde bulunmaktır. Alanda en çok yayının üretildiği ülkeler sırasıyla Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere ve Kanada olarak belirlenmiştir. Alanda öne çıkan dergiler ise Feminist Media Studies, Women's Studies International Forum ve Feminist Theory olarak bulunmuştur. Alanda en üretken yazarlar, Fernandez Romero, Nunez Puente ve Bartlett iken; en çok atıfı alan çalışmaların yazarları ise; Baer (2016), Clark (2016) ve Mendes (2018) olmuştur. En çok kullanılan kelimeler ise “feminizim”, “sosyal medya” “feminist aktivizm”, “dijital aktivizm”, “aktivizm” ve “toplumsal cinsiyet” olarak öne çıkmıştır. Belge ortak atıf analizleri sonucunda dijital feminist aktivizm, sosyal medya aktivizmi ve ırkçılık karşıtı çalışmalar temel kümeler olarak bulgulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda dijital aktivizmin toplumsal cinsiyet çalışmalarına yeni bir soluk getirdiği ve gelecekte de bu yöndeki çalışmaların artarak devam edeceği düşünülmektedir.