The widespread production and application of per- and polyfluoroalkyl substances (PFASs) have created a global environmental and public health crisis. This review aimed to consolidate the foundational knowledge on PFASs by synthesizing research on their environmental fate, human health impact, analytical methods, and regulatory status and by highlighting their critical challenges. A comprehensive literature search focusing on publications from the last five years (2020–2025) was conducted using global scientific databases (e.g., PubMed, Web of Science) and regulatory reports (e.g., EPA, ECHA). The persistent and pervasive nature of PFASs stems from the highly stable carbon–fluorine (C-F) bond, leading to their widespread release from diverse industrial and consumer products into water, soil, and air. Key outcomes reveal significant analytical challenges in their detection, including sample matrix complexity, widespread laboratory contamination, and a lack of standards for the vast number of specific compounds. Critical research gaps were identified, particularly the limited data on PFAS concentrations in air and dust, the need for standardized analytical methods and reporting units, and the urgent necessity for developing scalable, sustainable remediation strategies. The ongoing environmental contamination and associated health risks necessitate continued, focused interdisciplinary research to improve detection, risk assessment, and the effective management of this complex class of pollutants.

Platyna jest bardzo odporna na działanie czynników chemicznych. Wykorzystuje się ją podczas produkcji: tygli, parownic, elektrod, naczyń platynowych, drutów, folii, katalizatorów i wielu innych. Platyna metaliczna nie jest sklasyfikowana jako substancja zagrażająca zdrowiu, ale jej pyły, które są uwalniane podczas obróbki minerałów i stopów, mogą powodować podrażnienia oczu i skóry. Obowiązująca wartość najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS) platyny w powietrzu na stanowiskach pracy wynosi 1 mg/m3. Celem badań było opracowanie metody oznaczania platyny do oceny narażenia zawodowego w zakresie 1/10 ÷ 2 zaproponowanej wartości NDS. Metoda polega na pobraniu platyny zawartej w powietrzu na filtr MCE, mineralizacji filtra w wodzie królewskiej w temperaturze ok. 150°C oraz oznaczeniu zawartości platyny w próbce z zastosowaniem absorpcyjnej spektrometrii atomowej (AAS) z atomizacją w płomieniu. Metoda oznaczania platyny została przedstawiona w postaci procedury analitycznej, którą zamieszczono w załączniku. Zakres tematyczny artykułu obejmuje zagadnienia zdrowia oraz bezpieczeństwa i higieny środowiska pracy będące przedmiotem badań z zakresu nauk o zdrowiu i inżynierii środowiska.

W artykule przedstawiono wyniki badań oznaczania benzenu w powietrzu na stanowiskach pracy. Benzen jest łatwopalną cieczą, której pary mają zdolność tworzenia wybuchowych mieszanin z powietrzem. Substancja ta wykazuje działanie rakotwórcze i mutagenne oraz stanowi istotne zagrożenie dla zdrowia w przypadku narażenia drogą inhalacyjną. Opracowana metoda polega na absorpcji par benzenu na węglu aktywnym, ekstrakcji pochłoniętego związku disiarczkiem węgla i analizie chromatograficznej uzyskanego roztworu. Znowelizowana metoda umożliwia oznaczanie benzenu w zakresie stężeń od 1/10 do 2 wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS), obowiązującego od 5 kwietnia 2026 r. Zakres tematyczny artykułu obejmuje zagadnienia związane ze zdrowiem oraz bezpieczeństwem i higieną pracy, będące przedmiotem badań w obszarze nauk o zdrowiu oraz inżynierii środowiska.

Nickel due to its physicochemical properties is used to produce high strength, corrosion resistant, temperature resi-stant, high resistance and acid resistant alloys. Nickel in the form of fine powder can induce an allergic response when in contact with the skin, carcinogenic properties have been proven with long-term exposure to nickel dust. According to the proposed directive of the European Parliament No. 2020/0262, a value of maximum allowable concentration (MAC) in a workplace air in Poland for the inhalable fraction should be at 0.05 mg/m3 and for the respirable fraction at 0.01 mg/m3 (2020/0262/COD). The aim of this study was to develop a method for determining nickel in the range of 1/10 ÷ 2 of the MAC. The method is based on gathering nickel aerosol and its compounds contained in the air on a filter, filter mineralization in nitric acid(V) and hydrochloric acid at elevated temperature then determination of nickel content in the sample using atomic absorption spectrometry (AAS) with flame atomization. The method for the determination of nickel is presented in the form of an analytical procedure, which is included in the appendix. This article discusses the problems of occupational safety and health, which are covered by health sciences and environmental engineering.

Ditlenek siarki (SO2) to nieorganiczny tlenek kwasowy, który występuje w postaci bezbarwnego gazu o charakterystycznym, gryzącym zapachu. Działa toksycznie w następstwie wdychania oraz drażniąco na skórę. Związek ten może powodować uszkodzenie oczu. Ze względu na swoje właściwości chemiczne jest wykorzystywany w przemyśle. Głównym zastosowaniem ditlenku siarki jest otrzymywanie kwasu siarkowego(VI). Związek ten wykorzystuje się również jako reduktor lub katalizator pomocniczy w reakcjach chemicznych. Celem badań było opracowanie metody oznaczania ditlenku siarki do oceny narażenia zawodowego. Opracowana metoda polega na zatrzymaniu ditlenku siarki obecnego na stanowiskach pracy na zaimpregnowanym węglanem sodu filtrze z włókna szklanego, desorpcji wodą dejonizowaną z dodatkiem nadtlenku wodoru i analizie chromatograficznej powstałych w wyniku reakcji jonów siarczanowych. Metoda umożliwia oznaczanie ditlenku siarki na poziomie 1/10 ÷ 2 obowiązującej wartości NDS oraz w zakresie stężeń 1/2 ÷ 2 obowiązującej wartości NDSCh. W tym zakresie stężeń metoda została poddana walidacji zgodnie z wytycznymi zawartymi w normie PN-EN 482. Zakres tematyczny artykułu obejmuje zagadnienia zdrowia oraz bezpieczeństwa i higieny środowiska pracy będące przedmiotem badań z zakresu nauk o zdrowiu i inżynierii środowiska.