Adını Charles Ponzi’den alan Ponzi şeması, yeni yatırımcılardan elde edilen fonlarla mevcut yatırımcılara ortalamanın üzerinde getiriler ödenmesini sağlayan bir finansal hiledir. Tarihsel süreç içerisinde gerçekleşen Ponzi şemaları, 1800’lü yıllardan günümüze kadar dünyada yaygın bir şekilde uygulanmış ve yatırımcılar büyük zararlara uğramışlardır. Dünyada gerçekleşen Ponzi şemaları içerisinde, 2008 küresel krizinden sonra meydana gelen ve Bernie Madoff tarafından gerçekleştirilen Ponzi şemasının Amerikan tarihindeki en büyük Ponzi şeması olduğu belirtilmektedir. Madoff Ponzi şeması, Madoff’un yarattığı itibar ve ABD Sermaye Piyasası Kurulu’nun (USA Security Exchange Commission- SEC) yetersiz denetim çalışmaları nedeniyle uzun bir süre devam etmiş ve popülerlik kazanmıştır. Gelen şikayetlerin artmasıyla birlikte SEC tarafından yapılan soruşturmalarda deneyimsiz personelin gelişigüzel inceleme yapması Madoff Ponzi şemasının ortaya çıkmasını geciktirmiştir. Bu çalışmada Bernie Madoff Ponzi şeması analiz edilmektedir. Çalışma kapsamında Madoff Ponzi şemasının gelişimi, yatırım stratejisi ve kırmızı bayrakları incelenmiştir. Bununla birlikte çalışmada, yatırımcılara gelecekte ortaya çıkacak Ponzi şemalarına kurban gitme potansiyelini azaltmak için öneriler sunulmuş ve SEC içinde gerçekleşen reform ve değişiklikler açıklanmıştır.

Lehman Brothers’ın iflasının ana sebeplerinden biri, finansal piyasalarda meydana gelen dengesizlikler ve aşırı riskli stratejilerdir. Özellikle, Lehman Brothers’ın 2000’li yılların ortasında, konut piyasasında patlayan balonun etkilerini öngöremeden, yüksek riskli subprime mortgage kredilerini menkul kıymetleştirip bu ürünleri yatırımcılara sunması büyük bir sorun yaratmıştır. Bu menkul kıymetlerin değerinin düşmesi ve mortgage geri ödemelerinde yaşanan gecikmeler, Lehman Brothers’ın bilançosunda ciddi bir hasara yol açmıştır. Ayrıca, bankanın yüksek kaldıraç oranları ve düşük likidite yönetimi, borçlarını karşılamakta yetersiz kalmasına neden olmuştur. Bu durum, Lehman Brothers’ın 15 Eylül 2008’de iflas etmesine yol açmış ve finansal piyasalarda ciddi bir güven krizine neden olmuştur. Bu çalışmada Lehman Brothers'ın çöküşünün altında yatan nedenler, çöküşün yarattığı etkiler ve bunu önlemek için neler yapılabileceği irdelenmiştir. Lehman Brothers’ın çöküşünün sonuçları, global finansal sistem üzerinde kapsamlı etkiler yaratmıştır. İflas, likidite sıkıntısına neden olarak diğer finansal kurumlar üzerinde domino etkisi yaratmış ve birçok büyük banka ve finansal kuruluşun zor durumda kalmasına yol açmıştır. Bu çöküş, dünya çapında kredi piyasalarının daralmasına ve ekonomik durgunluklara neden olmuştur. Ekonomik sistemin istikrarını sağlamak için önerilen önlemler arasında, daha sıkı düzenleyici ve denetim mekanizmalarının geliştirilmesi, özellikle bankaların sermaye yeterlilik oranlarının artırılması ve risk yönetimi stratejilerinin güçlendirilmesi yer almaktadır. Ayrıca, finansal piyasaların şeffaflığının artırılması ve kriz anlarında merkezi bankaların ve hükümetlerin hızlı müdahaleleri için etkili protokollerin oluşturulması gerektiği vurgulanmaktadır.

Bu çalışma Barings Bank’ın iflasına yol açan olayları, hatalı kararları ve eksiklerini analiz ederek bankacılık denetleme sistemlerinde yapılan düzenlemeleri nasıl şekillendirdiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Barings Bank, 1890 ve 1995 krizleri ile bankacılık tarihindeki yerini almıştır. 1890 krizinde Barings Bank, Londra'da likidite sorunları yaşamıştır. Bunun temel sebebi de Arjantin'e yaptığı yoğun yatırımlardır. Bu krizin Londra’daki finans kurumlarını etkilemesinden korkulduğu için Barings Bank’ın likidite açığının kapatılması gerekiyordu. Bu açığın kapanması için Barings Bank, Amerikan Menkul Kıymetler Borsası’nda sahip olduğu tahvilleri satmaya zorlandı. Bu satışlar fiyatların düşmesine ve ardından bankaların iflasına yol açan küresel bir domino etkisi oluşturmuştur. Bu krizden 105 yıl sonra Barings Bank, 1995 krizinde bankanın iflasına yol açacak bir krize daha yol açmıştır. Bu krizde türev araçlara olan yatırımların denetlenmemesi, hatalı kararlar alınması ve muhasebe manipülasyonları krizin tetikleyicileri olarak sayılabilir. Bu kriz her ne kadar Avrupa bankalarını etkilemese de Japon borsasını etkilemiştir. 1995 krizi 1980 krizi gibi bir domino etkisi oluşturmamıştır. Her iki bankacılık krizi de yeni düzenleme ve denetim standartları geliştirilmesinde etkili olmuştur.

Bu çalışmanın amacı, Wirecard vakasının kavramsal bir yaklaşımla kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesinin yapılmasıdır. Finansal ödeme işlemcisi ve hizmetler sağlayıcısı Wirecard firmasının çöküşü, finansal vakalar tarihindeki en yeni skandallardan bir tanesidir. Alman borsasının 2010’lardaki en değerli şirketlerinden bir tanesi olan Wirecard firması, 2019 yılında Financial Times gazetesinde ortaya atılan iddiaların ardından gelişen süreçle, 1,9 milyar avronun muhasebe kayıtlarından kaybolmasıyla birlikte Haziran 2020 yılında iflas başvurusu ile büyük bir skandala sebep olmuştur. Halen devam etmekte olan soruşturma ile birlikte, yıllardır devam eden büyük bir muhasebe dolandırıcılığının ortaya çıkması sağlanmıştır. Hatta firmanın CEO'su da dâhil olmak üzere birden fazla Wirecard yöneticisi dolandırıcılık ve piyasa manipülasyonuyla suçlanmıştır.

2001 yılında meydana gelen Enron skandalı sadece Amerika’yı değil aynı zamanda tüm dünyadaki finansal piyasaları önemli derecede etkileyen bir mali çöküştür. Bu çöküş ABD tarihinde yaşanan en büyük iflas aynı zamanda iş dünyasını derinden etkileyen kurumsal bir vaka olarak kabul edilmektedir. Bu olay şirket yöneticisinden şirketin bağımsız denetçisi olan Arthur Andersen’e kadar çok sayıda kişi ve kurumun suçlu bulunup ceza almasına sebep olmuştur. Yaşanan bu skandal yatırımcı güvenini olumsuz yönde etkileyerek ciddi zararlar vermiştir. Tüm emeklilik fonlarını şirket hisselerine yatıran çalışanların ve hissedarların milyarlarca dolar kaybetmesine aynı zamanda şirket çalışanlarının işsiz kalmasına sebep olmuştur. Enron skandalı işletmelerin kendi çıkarları doğrultusunda mali tablolar üzerindeki oyunlarının karanlık yüzünü ortaya çıkarmış ve denetimde şeffaflığın, kurumsal hesap verebilirliğin, tutarlılığın, güvenilir bilginin ve etik iş uygulamalarının önemini vurgulamıştır. Gerek Enron skandalı gerekse diğer işletmelerde yaşanan finansal usulsüzlüklerin tekrar yaşanmalarının engellenebilmesi için birtakım önlemler alınmıştır. Bu önlemlerin en önemlilerinden biri olan Sarbanes-Oxley Yasasıdır. Bu yasa Enron gibi büyük çaplı finansal usulsüzlüklerin tekrar yaşanmaması için ciddi önlemler alınmıştır. Bu çalışmada, büyük bir finansal manipülasyon ve muhasebe hilesi olarak bilinen Enron skandalının tarihsel geçmişi, skandalın ortaya çıkış sebebi, skandalın sonuçları ve çıkarılması gereken dersler üzerinde durulmuştur.

Dünya çapında sürdürülebilir finansal sistemin oluşturulması; şirketlerin muhasebe kurallarını uygulaması ve finansal tablo dolandırıcılığının önüne geçilmesiyle sağlanabilir. Finansal tabloların güvenilirliği, şeffaflığı ve tekdüzeliği sadece şirketlerin finansal performanslarının belirlenmesi için değil aynı zamanda şirketler ile ilgili karar verme süreçlerinde finansal bilgi kullanıcıları için de oldukça önemlidir. Finansal tablolarda yer alan rakamlar manipüle edilerek; menkul kıymetlerin aşırı fiyatlandırılması, şirketlerin aşırı borçlanması, şirketlerin iflastan kaçınması, şirketlerin düşük faizli borç almaları, yöneticilerin suni performans artışları, yöneticilerin ikramiye ve terfi almaları gibi başlangıçta olumlu durumların oluşturulması mümkündür. Ancak şirketlerin finansal tablo dolandırıcılığının ortaya çıkmasıyla birlikte söz konusu olumlu durumlar tersine dönmektedir. WorldCom skandalı; şirketlerin finansal tablolarının güvenilirliğinde şeffaflığın önemini vurgulayan ve finansal tablo dolandırıcılığını konu alan araştırmalar için sağlam bir zemin oluşturmaktadır. Bu nedenle çalışmada, Worldcom skandalı ile ilgili literatür taraması yapılarak skandalın değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yapılan çalışmada; şirketin tarihçesi, skandalın ortaya çıkışı ve etkileri ile skandala yönelik alınan önemler ayrıntılı olarak ele alınarak incelenmiştir. Bir telekomünikasyon şirketi olan WorldCom’un iflası, şirketlerin finansal raporlama sürecinin güvenilirliği konusunda endişeler oluşturmasının yanı sıra finansal raporlama sürecinde yöneticiler, denetçiler, düzenleyiciler ve analistlerin süreç içerisindeki rollerine de dikkat çekmektedir.