Garden-path refers to a type of temporary syntactic ambiguity in which the phrase structure rules allow two possible attachments of a constituent (Fromkin, Rodman & Hymas, 2011, p. 385). This study aims to investigate whether sight translators who are trained on this type of translation perform better in overcoming garden-path effect than other translators who are not trained on sight translation. During the translation process of such sentences, the sight transla-tor is expected to parse the syntactic order of the source text correctly to grasp the meaning, and reformulate the message in the target language applying the necessary transpositions in the word order. An experiment was designed to test the performance differences in sight trans-lation of garden-path sentences. Experimental and control groups were given five garden-path sentences within various contexts and were asked to record their voices. The results showed that trained sight translators tend to receive garden-path sentences as a whole and concentrate on the message of the sentence, making use of certain skills and techniques in reading. In this sense, trained sight translators are more successful in parsing complex sentences with garden-path effect than ordinary readers.

Bu çalışmanın amacı, görsel-işitsel çeviri özelinde kuir kimliklerin yansıtılmasında çevirmenin karşılaşabileceği yapısal ve söylemsel zorluklara dikkati çekmektir. Bu doğrultuda, İngilizcede var olan ikili cinsiyet belirten adıllar iki yönlü sorunsallaştırılmıştır: (1) İkili cinsiyet rejiminin sunduğu kadın ve erkek kategorilerinin içinde kendini tanımlamayan kuirin dilsel yansıtımı, (2) cinsiyet ayırımı gözeten bir dilden (İngilizce she/her, he/him vb.) cinsiyet ayrımı gözetmeyen bir dil olan Türkçeye çeviride karşılaşılan sorunlar. Araştırmada ele alınan çeviri örnekleri düşünüldüğünde, ikili cinsiyet dışı adılların Türkçede bulunmaması, sözcüğü sözcüğüne çeviri yönteminin kullanıldığı birçok durumda özgün kuir belirtiselliğinin ortadan kalkmasına veya anlam karmaşasına neden olabilmektedir. Yaratıcılık unsuru olarak kullanılan belli sözcükler ve neo-adıllar (yeni zamir) da Türkçe kuir söylemde bulunmayan ifadelerin ortaya çıkmasına neden olabilmektedir. Soruna son yıllarda incelemelere konu olan kuir çeviri gözlüğüyle bakıldığında, söz konusu çevirmen tercihlerinin, kuir kimliklerin erek dilde yansıtılmamasına veya yetersiz yansıtılmasına sebep olduğu gözlemlenmektedir. Çalışmada ikili cinsiyet rejimi dışındaki cinsel kimlikleri belirtecek işlevsel çeviri örneklerine de yer verilmiştir. Çalışma boyunca yürütülen tartışmanın, kuir kimliklerin/ikilik dışı cinsel kimliklerin belirtiselliğinin görsel-işitsel çeviride sağlanması ve beraberinde çeviri eyleminin kuirleştirilmesi konusunda, gelecek çalışmalara bir örnek oluşturacağı düşünülmektedir.

In the context of a significant deterioration of LGBTQI+ rights in Turkey, the translation of the queer graphic novel, Heartstopper, into Turkish (as Kalp Çarp?nt?s?) was labelled “harmful for children” by the Board of Protecting Minors from Obscene Publication, a state mechanism that controls publications for children. The precarity of queer translation in the Turkish publishing industry raises the question of the potential for activist translation to disrupt anti-LGBTQI+ hegemonic discourses and their silencing of LGBTQI+ youth sexuality and identity in repressive contexts. The study on which this article is based investigated the performativity of Kalp Çarp?nt?s? as a translation and focused on the practices of translation agents who were involved in the translation, publication, and reception of Heartstopper in Turkey. It provides a qualitative analysis of Ömer Anlatan’s engagement with the graphic novel and its portrayal of LGBTQI+ youth, a semi-structured interview with the translator and an account of the reviews of the book. The study reveals the translator’s multimodal interventions in the text, driven by his professional background as a counsellor and his knowledge of the language used by the LGBTQI+ community in Turkey. It accounts for the unwavering support of the publisher despite public controversies and also for the timely sociopolitical impact of the translation in and beyond LGBTQI+ circles in Turkey. The compelling case of the Turkish translation of Heartstopper as a queer graphic novel reminds us that the solidarity of multiple agents is crucial in paving the way towards social and queer justice for children and youths generally in contexts of repression.

Bu makalenin amacı, postyapısalcı bir bakış açısıyla kaynak metnin tek başına var olabildiğinden söz edilemeyen bir düzlemde kurgu eserlerde dini öğelerin erek kültürde nasıl yeniden bağlamlaştırıldığını ve bu süreçte çevirilerin birbirlerini nasıl etkilediğini incelemektir. Bu amaçla, çalışmada Lev Nikolayeviç Tolstoy’un Çem Iyudi Jivi (İnsan ne ile yaşar) adlı öyküsünün Türkçe çevirileri, Lawrence Venuti’nin ‘yerlileştirme’, ‘kalıntı’ ve Jacques Derrida’nın transformation regleé (1981) kavramları bağlamında tartışılmaktadır. Derrida’nın gösterenin ve gösterilenin örtüşmediği gösterge yapısında çeviri eylemi düzenlenmiş dönüştürme hali almaktadır. Buna paralel, Venuti’ye göre, çeviride, “kalıntı” adı verilen, ortadan kaldırılması mümkün olmayan bilinçli ya da bilinçdışı kayıplar ortaya çıkmaktadır. Tolstoy’un öyküsünün Türkçe çevirilerinde de iki yönlü bir kalıntı gözlenmiştir: ilki kaynak metnin göstergesel yapısını ve dokusunu oluşturan metiniçi etkisinde kaybına dair kalıntı; ikincisi ise, ortaya çıkan yeni göstergenin bulunduğu kültür içinde söylemsel ve ideolojik koşullara bağlı olarak yeni bir anlamsal sabit oluşturmaya çalışmasından kaynaklı kalıntı. Bazı çevirilerde yerlileştirme nedeniyle yazarın bambaşka bir kimlikle yeniden inşa edildiği, diğer çevirilerin ise zamansal bir döngü içinde bu sabiti yeniden yapısöküme uğratarak belli bir yabancılık etkisi yaratmaya çalıştığı görülmüştür.

Bu çalışma, Türkiye’nin en uzun soluklu kuir yayını olan Kaos GL Dergisi’nin yayın hayatına başladığı 1994 yılında yayımlanan ilk iki metin aracılığıyla, derginin nasıl bir kolektif kimlik inşa ettiğini incelemektedir. Türkiye'de 1990’ların başına dek kuir hareket, yeni toplumsal hareketlerin bir parçası olamamış; kuir kimlikler ise görünmez kılınmıştır. Kaos GL hem hareketin gelişimini belgeleyen hem de heteroseksüel olmayan bireylerin kimlik mücadelesinde etkin bir rol üstlenen bir platform olarak konumlanmaktadır. Çalışmanın kuramsal çerçevesini Kuir Dilbilim, yöntemsel yaklaşımını ise temellendirilmiş tematik analiz ile bir Eleştirel Söylem Çözümlemesi modeli olan Söylem-Tarihsel Yaklaşım oluşturmaktadır. Analiz kapsamında iki metinde öncelikle tematik içerikler belirlenmiş; ardından adlandırma ve yükleme stratejileri üzerinden iç grup ve dış grup temsilleri incelenmiştir. Bulgular, olumlu ve karmaşık biçimde kurgulanan bir iç gruba karşılık, homojen, olumsuz ve daha az karmaşık bir dış grup inşasına işaret etmektedir. Bu olumlu-biz/olumsuz-onlar ayrımı ve çok katmanlı iç grup kurgusu, tarihsel ve sosyopolitik bağlam çerçevesinde değerlendirilmiştir.