Siyah karbon (Black Carbon, BC), eksik bir yanma ürünüdür ve ince partikül madde bileşeni olup solunduğunda insan sağlığı için zararlıdır. Ayrıca BC iklim değişikliğinde kısa ömürlü iklim zorlayıcısı (short lived climate force) olarak tanımlanmakta ve CO2’den sonra önemli bir ısı tutma etkisine sahiptir. Dünyanın diğer kentlerinde atmosferik BC konsantrasyon değişimi oldukça yaygın çalışılmışken, Türkiye’de sadece İstanbul’da kısıtlı sayıda trafik alanlarında çalışma bulunmaktadır. Bu çalışmada, İstanbul’da ilk kez kent arkaplanda BC’nin değişimleri ve diğer parametrelerle ilişkisi mevsimsel olarak incelenmiştir. BC ölçümleri tek dalga boyunda (880 nm) tek kanallı AE51 aethalometre ile yapılmıştır. Mevsimsel ortalama BC konsantrasyon değişimleri yaz, sonbahar, kış ve ilkbahar dönemlerinde sırasıyla 1,97 ± 3,10 µg/m3, 1,77 ± 2,36 µg/m3, 3,33 ± 4,29 µg/m3, 3,22 ± 3,25 µg/m3 olarak ölçüldü. En yüksek konsantrasyon kışın gözlendi. BC ile partikül madde ve trafikle ilgili kirleticiler (NOX gibi) arasında pozitif yüksek korelasyonlar olduğu tespit edildi. BC’nin gün içi saatlik değişimleri incelendiğinde trafiğin yoğun olduğu sabah ve akşam saatlerinde İstanbul trafiğinin bölgesel emisyonlara katkısı olduğu görüldü. Rüzgâr hızı, PBLH gibi meteorolojik parametrelerin ve mevsimsel konsantrasyon üzerinde önemli bir etkisi olduğu ve trafik kaynağının kentsel arka plan bölgesinde her mevsim önemli bir BC kaynağı olduğu söylenebilir. Kentsel ortamlarda BC’nin mekânsal dağılımının anlaşılması için uzun süreli mevsimsel farklar ortaya konulmasını ve hem sabit hem mobil ölçümlerle izlenmesini tavsiye ediyoruz.

Pamukkale University Journal of Engineering Sciences