The growth of a city causes a complex of problems related to the increase in the pollution of the urban environment and the shortcomings in its improvement. The territory of the modern city is characterized by the highest man-made loads on the natural environment. The main problems are the low level of green areas, as well as the reduction in trees in many areas, which does not allow the city residents to live comfortably. Currently, Earth remote sensing methods using the vegetation index (NDVI) are one of the dominant means of assessing the condition. In this regard, the purpose of this study is to assess the ecological condition of the green zone in the city of Aktobe. To solve this problem, complex assessment was carried out, including statistical data analysis and the processing of satellite images by calculation of the NDVI for green areas and their mapping. The article analysis lies in the field of development and landscaping of the urban environment of Aktobe. A description of the current state of the system of green areas in the city was provided. On the basis of the data of remote sensing of the earth, the spatial features of the separate classes of the total phytomass of green plants within the city of Aktobe and the spatial features of the territorial zones of the city were determined during the differentiation of green plantings. A study of the dynamics of changes in the vegetation cover index (NDVI) during 2010, 2016, and 2023 allowed us to identify trends in the development of green spaces and their changes over time due to city growth and other factors. The data obtained as a result of the research can be used in the justification of urban planning decisions, landscape planning of the ecological infrastructure of the city, and optimization of landscaping systems.

Keywords: green spaces, NDVI, level of greenness, urban environment, Aktobe

Modern education requires the search for innovative methods that contribute to the active assimila-tion of knowledge, the development of analytical abilities and increased motivation of students. One such approach is the “inverted class” method. This method is based on the students’ preliminary study of the educational material before classes and its in-depth study in the classroom. Research works display the advantages of this strategy in teaching students: they acquire knowledge at a pace convenient for them, get highly developed intellectual efficiency as per Bloom’s taxonomy, develop better cooperation, communication skills and skills in the field of software and communication technologies. We present here the efficiency, specific features, advantages and disadvantages of the “inverted class” method when teaching cities. Traditional lectures which teach cities in geography lessons in Kazakhstan do not cover many issues. And the “inverted class” method shows that it provides big opportunities for students to get profound knowledge. That can be proved if to compare students’ knowledge in the experimental and test groups. On completing the experiment all participants filled out questionnaires. The analysis of answers to the questionnairy provided the opportunity to recommend inverted class method in teaching. We applied Likert scale in the results provided by the questionnaire to define students’ sufficiency and effectiveness of learning. Based on the results obtained, recommendations were developed on the use of the “inverted class” method in teaching. Teachers are encouraged to actively use digital resources, plan interactive classes and take into account the level of training of students.

The article deals with the occurrence of Cretaceous deposits in the territory of Aktobe region and geographical ground of their reflection in local toponyms. Aktobe region is characterized by the complexity of the terrain in West Kazakhstan. Terrain features are influenced by its geological structure and terrain-forming factors. The map presents a selection of toponyms including the words ak, bor, saz, kum, shagyl which correspond to the formations of lower Cretaceous and upper Cretaceous deposits widespread in the western part of the region. The percent of oronyms, hydronyms and oikonyms in the toponyms of 141 names selected in the study area was analyzed with subsequent representation on the diagram. The analysis of the names of Aktolagay, Akshatau, Belogorka, Aktau, Akzhar, etc., indicating the reflection in toponyms of such physical properties of rocks as composition, color and the rate of their frequency is carried out, the results are presented in a table. The map shows the position of geographical features corresponding to the outcropping Cretaceous beds and photos of the area are provided.

Быстрый рост городов как проблем городской среды требует развития транспортно-инфраструктурных условий. Рациональное управление транспортом в городе невозможно без учета взаимодействия населения и общественного транспорта. Незнание и игнорирование территориальных особенностей и закономерностей этого взаимодействия затрудняет правильное планирование развития транспорта в городе, оценку транспортно-коммуникационной среды города и транспортных услуг. Состояние дорожной сети и транспортной инфраструктуры считается важным для улучшения качества жизни горожан и повышения возможностей развития экономики города. В статье анализируются транспортно-инфраструктурные условия города Актобе. Цель исследования-дифференциация развития систем общественного транспорта г. Актобе и выявление их проблем. Эмпирической основой исследования послужили результаты социологических опросов горожан. В опросе приняли участие около 500 человек из каждого района города. Ответы опроса были рассчитаны в баллах и процентах и использованы для анализа. С точки зрения устойчивого развития большая проблема в настоящее время в Актобе – это рост доли населения, использующего частный транспорт для передвижения по городу. Одним из средств снижения негативного воздействия транспортной системы на экологию является развитие и популяризация системы общественного транспорта. Результаты проведенных опросов населения говорят о низком уровне готовности граждан отказаться от личного автотранспорта и перейти на более экологичные виды транспорта. Отзывы горожан свидетельствуют о том, что количество услуг общественного транспорта за последние 2022-2023 годы увеличилось. Итоги исследования могут быть использованы в деятельности органов местного самоуправления крупных городов при совершенствовании реализуемой транспортной политики.

ChatGPT – ақпаратты жылдам жеткізе алатын және әртүрлі педагогикалық тәсілдерді қолдайтын құрал. Зерттеудің мақсаты география мұғалімдерінің пікірлерін ескере отырып, қалалар географиясын оқытуда ChatGPT қолдану мүмкіндіктері мен шектеулерін талдау. Негізгі зерттеу сұрақтары келесілерді қамтыды: ChatGPT-ті оқу үдерісіне енгізудің артықшылықтары мен қиындықтары; оны қолданудың оқушылардың академиялық адалдығына, сыни ойлауына және тәуелсіздігіне әсері, т.б. Зерттеу мақсатына жету үшін Қазақстанның бірнеше қалалары мен облыстарынан 306 география пәнінің мұғалімдеріне сауалнама жүргізілді және Ақтөбе облысындағы орта мектептердің 20 оқытушысына фокус-топ әдісі негізінде сұқбаттар алынды. Зерттеу нәтижелері ChatGPT ақпаратқа қол жеткізуді жеңілдететінін, білім беру кеңестерін қолдайтынын, тапсырмаларды жоспарлауға және жеке оқытуға көмектесетінін көрсетті. Дегенмен, академиялық тұтастыққа әсері, білім алушылардың дербестігінің төмендеуі, оқу материалдарын талдаудың жеткіліксіз тереңдігі, ескірген және дұрыс емес мәліметтерді беру қаупі сияқты айтарлықтай шектеулер де анықталды. Бұл құралды шамадан тыс пайдалану оқушылардың танымдық белсенділігін әлсіретіп, аналитикалық тапсырмалардың құндылығын төмендетіп, автоматтандырылған шешімдерге тәуелділікті тудыруы мүмкін. Қорытындыда қалалар географиясын оқытуда ChatGPT-ті тиімді пайдалану үшін цифрлық технологияларды дәстүрлі оқыту әдістерімен үйлестіру қажет екендігі баса айтылады. Оқушылар мен мұғалімдер арасында цифрлық сауаттылықты дамыту, ақпаратты сыни талдауға үйрету, жасанды интеллектті (ЖИ) оқу үдерісіне енгізу бойынша әдістемелік ұсыныстар әзірлеу үлкен маңызға ие.