Artificial intelligence (AI), which has a strong potential to assist architects in conceptual and visualization stages, has been increasingly used in the field of design and architecture. This study, focusing on the AI tools that generate images from texts and offer innovative solutions to design problems, aims to evaluate the use of AI for the reinterpretation of traditional Iznik tile patterns and colors in the context of architectural design and modern interiors. The methodology consists of four stages, which are the selection of AI tools (Copilot, DALL-E 2, DALL-E 3, Midjourney), the preparation of textual prompts for testing “çini” (tile) expression, testing of the AI tools’ perception of the concepts related to Iznik tile motifs, and the creation of prompt series. The findings of our study provide evidence that current AI tools exhibit distinct features in terms of variety, conceptualization, artistic visualization, and image production, while they are hardly equipped with the necessary conceptual background to communicate with the designers for the interpretation of the traditional Iznik tiles in contemporary architectural design. Specifically, Midjourney, which could produce historically referenced contemporary designs in response to textual expressions, was more successful than other AI tools. DALL-E 2 could not visualize the expressions concerning the placement of the Iznik tile surfaces in interior spaces but was quite inspiring in terms of the images regarding the tile pattern and color. DALL-E 3 and Copilot tools produced similar images in terms of color palette and patterns, whereas DALL-E 3 was better at visualizing spatial data. Our results reveal that AI tools still need to be developed for analyzing traditional patterns, styles, and forms for contemporary design purposes. On the other hand, AI tools can develop innovative approaches, optimize the tile production procedure, and have the potential to accelerate the design process for designers by generating new and diverse ideas.

Endüstri mirası alanlarının kültürel miras değerlerinin kapsamlı şekilde değerlendirilmesi, onların korunması için çok önemlidir. Bu çalışma, Bursa'da 14. yüzyıldan 20. yüzyılın ortalarına kadar şehrin ipek üretimindeki tarihsel önemini yansıtan önemli bir endüstri mirası örneği olan Turgut Yılmazipek (Romangalle) İpek Fabrikasına odaklanmaktadır. Amaç, fabrikanın kültürel miras değerlerini araştırarak, mimari, kentsel, sosyal ve ekonomik önemini vurgulamaktır. Kapsam, fabrikanın yapıları, peyzajı, tarihi bağlamı ve gerekli koruma stratejilerini içermektedir. Yöntem, fabrikanın yapılarının ve tarihi bağlamının belgelenmesi, analizi ve değerlendirilmesini içermektedir. Sonuç olarak, fabrikanın Bursa'nın endüstriyel tarihindeki rolü ve kentin tarihi ve kültürel peyzajına katkısını vurgulamaktadır. Bu makale ayrıca fabrika yerleşkesinin sürdürülebilir kullanımı ve modern kentsel çevreyle bütünleşmesini sağlamak için yeni işlevler önermektedir. Turgut Yılmazipek (Romangalle) İpek Fabrikası yerleşkesi, Bursa'nın endüstri mirasının bütünlüğünü korumuş önemli bir bileşeni olarak öne çıkmakta ve çeşitli tarihi dönemler boyunca evrimini sergilemektedir. Bu çalışmada, bu değerli kültürel varlığın korunması, yorumlanması ve sunumu için kapsamlı koruma çabalarının gerekliliği vurgulanmaktadır.