Çalışmada Kocaeli ilinin önemli su kaynaklarından birisi olan Yuvacık Barajı’nın alt havzalarından Kirazdere havzası ve çevresinde iklim değişikliğinin günümüzdeki etkisi ve gelecekteki olası etkileri belirlenmeye çalışılmıştır. Mann Kendall trend analizi sonuçlarına göre; 1975-2020 yılları arasında sıcaklığın artış trendinde olduğu, bu artışın belirgin olarak 2000’li yıllardan sonra oluştuğu, yağışta anlamlı bir trend olmadığı, akımın ise azalış trendinde olduğu gözlemlenmiştir. R Studio programı kullanılarak Standartlaştırılmış Yağış İndeksi (SYİ) analizi ile incelenen periyotta kuraklıkların olduğu saptanmıştır. Baraj gölünde kuraklığın da etkisiyle meydana gelen su seviyesindeki azalmalar, arazi çalışmalarında alınan drone görüntüleri ile de gözlemlenmiştir. HadGEM2-ES ve MPI-ESM-MR iklim modellerinden RCP 4.5 ve RCP 8.5 iklim senaryoları ile elde edilen sonuçlara göre 2020-2098 periyodunda sıcaklıklarda artış trendi gözlemlenmiştir. Yağışlarda ise MPI-ESM-MR RCP8.5’e senaryosuna göre azalma yönünde bir trend olduğu gözlemlenmiş, ancak diğer model ve senaryolardan elde edilen sonuçlarda anlamlı bir trend gözlemlenmemiştir. İklim projeksiyonlarına bağlı olarak SYİ metoduyla elde edilen kuraklık analizi sonuçlarına göre; havzada gelecekte de kısa ve uzun dönemli kuraklıklar yaşanacağı, 2050 yılından sonra daha da şiddetleneceği öngörülmektedir. Bu sebeple su sıkıntısını en aza indirgemek için Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları içerisinde yer alan “İklim Eylemi” ve “Temiz Su” ya erişim kapsamında suyu doğru kullanma teknolojilerinin yaygın hale getirilmesi gerekmektedir.
Quercus vulcanica (Boiss. et Heldr. ex) Kotschy (Kasnak oak), one of the 18 Quercus species naturally distributed in Anatolia, is an endemic species with a restricted distribution range. In accordance with the International Union for the Conservation of Nature (IUCN) Red List of Endangered Species classification, Quercus vulcanica is designated as a species of low risk (LC: Least Concern). However, it is predicted that the habitat of Quercus vulcanica will narrow and that the species will become endangered as a result of potential climate change scenarios in the future. The aim of this study was to estimate the temporal and spatial distribution of Quercus vulcanica in Anatolia during the LGM, as well as to examine the impact of present and future climate changes on the species. In this context, principal component analysis was applied to 19 bioclimatic variables of the Community Climate System Model Version 4 (CCSM4) climate model, with nine variables identified for use in modeling. Habitat suitability was estimated using the Biodiversity Modeling (BIOMOD) ensemble modeling method, which combines the results of nine different algorithms through the R package ‘biomod2’, applying both committee averaging and weighted average approaches. To evaluate the performance of the models, the Area Under the Curve (AUC) of Receiver Operating Characteristics (ROC), True Skill Statistics (TSS), KAPPA and Boyce Index were calculated. The contributions of the environmental variables were determined on a per-algorithm-model basis. The results of the analyses show that the bioclimatic variables that contribute the most to the distribution of the species are Bio8. The modeling results show that Quercus vulcanica is capable of occupying suitable habitat areas across the majority of Anatolia during the Last Glacial Maximum (LGM). It is anticipated that future projections will indicate a notable reduction in the extent of suitable habitat for the species, with the remaining areas confined to the vicinity of the Ilgaz Mountains, Köroğlu Mountains and Bolkar Mountains. Given the increasing destruction that Quercus vulcanica, an endemic plant, will be adversely affected by as a result of human impacts and climate change, it is of the highest importance to develop adaptation strategies with a view to protecting the species’ habitat and the sustainability of the species.
15 October 2023 in Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi
Çalışma alanını oluşturan Esmahanım Deresi havzası Düzce’nin Akçakoca, Cumayeri ve Çilimli ilçeleri sınırları içerisinde yer almaktadır. Söz konusu çalışma alanında çeşitli tarihlerde meydana gelen taşkınlarda maddi ve manevi zararlar oluşmuştur. Bu çalışmanın amacı hidromorfometrik analizlerle Esmahanım Deresi havzası ve alt havzalarına ait taşkın duyarlılık sınıflandırmasının yapılmasıdır. Çalışmada yersel çözünürlüğü 12,5 m. olan 2008 tarihli ALOS (PALSAR) sayısal yükselti verisinden elde edilen Sayısal Yükselti Modeli (SYM) verisi kullanılmıştır. Analizlerin yapılmasında Arc-GIS 10.5 yazılımı Mekansal Analiz araç kutusu içinde yer alan Hidroloji aracından yararlanılmıştır. Esmahanım Deresi alt havzası, Gübi alt havzası ve Küpler alt havzasından oluşan 3 alt havza çeşitli hidromorfometrik analizlere tabi tutulmuştur. Analiz sonuçlarına göre alt havzalar kendi aralarında taşkın duyarlılığı bakımından kıyaslanmışlardır. Elde edilen sonuçlara göre Gübi alt havzasında taşkın duyarlılığı yüksek iken, Esmahanım alt havzasında orta, Küpler alt havzasında ise taşkın duyarlılığı düşük çıkmıştır. Taşkın duyarlılığının yüksek ve orta olduğu Esmahanım ve Gübi alt havzalarında planlanan beşeri faaliyetlerde bu durumun göz önüne alınarak uygulamaların yapılması önem arz etmektedir.
Bu çalışmaya konu olan Yuvacık Barajı Havzası, Türkiye’nin kuzeybatısında Marmara Bölgesi’nin Güney Marmara Bölümü içerisinde yer almaktadır. Kocaeli (İzmit) ilinin ana su kaynaklarından biri olan Yuvacık Barajı Havzası’nda erozyon riskinin ve dağılışının belirlenmesi ile yıllık toplam toprak kaybının tespit edilmesi bu çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Bu kapsamda, günümüzde erozyon çalışmalarında sıklıkla kullanılan bir yöntem olan Düzenlenmiş Evrensel Toprak Kaybı Denklemi (RUSLE) tercih edilmiştir. Çalışmada altlık veri olarak 1/25.000 ölçekli topoğrafya paftaları ve sayısal toprak haritaları kullanılmıştır. Sahaya ait yağış ve arazi kullanım verileri ile havzanın farklı noktalarından alınan toprak örnekleri, kullanılan diğer veri setlerini oluşturmaktadır. Yöntem çerçevesinde üretilen haritalar ve yapılan analizler sonucunda sahanın erozyon risk sınıfları ve yıllık toplam toprak kaybı miktarı hesaplanmıştır. Analizler sonucunda altı farklı erozyon risk sınıfı hesaplanmıştır. Sahanın büyük bir bölümünün (% 67,80) çok hafif ve hafif erozyon risk sınıfları içerisinde kaldığı belirlenmiştir. Sahanın geri kalan kesiminin ise “orta derece” ve “çok yüksek” erozyon risk sınıfları içerisinde yer aldığı tespit edilmiştir. Havzadaki yıllık toplam toprak kaybı ise 405.121 ton olarak hesaplanmıştır. Çalışmadan elde edilen sonuçlara göre sahada erozyon riski çok yüksek değildir. Mevcut durumun devam etmesi için sahadaki orman örtüsünün korunması ve arazi tahribatının önlenmesi gerekmektedir. Bunun sağlanamaması halinde erozyonla birlikte gelen fazla sediment yükü ile Yuvacık Baraj Gölü’nün ölü hacmini hızla dolduracak, aktif hacim de küçülmeye başlayacaktır. Aktif hacmi ekonomik ömründen önce dolmaya başlayan barajlar görece kısa bir sürede yapım amacı açısından kullanım dışı kalmaktadır. Barajın kullanım ömrünün kısalması ise ekonomik kayıplara neden olacaktır.