Araştırma alanı olarak seçilen İznik, Marmara Bölgesi'nde İznik Gölü kıyısında Bursa iline bağlı bir ilçedir. Tarihin ilkçağlarından bugüne, farklı dönemlerdeki uygarlıkların kültürlerini yansıtan çok sayıda arkeolojik değerleri ve anıtsal yapıları barındıran kent, kültür ve inanç turizmi açısından zengin bir tarihî dokuya sahiptir. İznik kenti, tarihi sürecindeki dönemlere ait bilgileri içeren yapılar ve kalıntıları aracılığı ile kentsel ve sosyal gelişimini ve değişimini kavramaya yönelik veriler sunan önemli arkeolojik bir yerleşim alanı özelliği taşımaktadır. 2014 yılından itibaren UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde yer alan İznik, Prehistorik dönemlerden itibaren farklı medeniyet ve kültürel yaşam biçimlerine ev sahipliği yapmıştır. Kent doğal ve tarihi değerleri, özgün arkeolojik peyzaj özellikleri, farklı kültür katmanları ile sahip olduğu turizm kaynak değerleri yönüyle korunması gereken bir kültürel miras alanı niteliğindedir. Bu makalede, çok katmanlı yerleşim karakteri gösteren İznik kentinin tarihsel süreçte kent kimliğinin gelişiminde etkili olan arkeolojik peyzaj özellikleri ile anıtsal yapıları incelenerek, turizm ve kültürel mirasın sürdürülebilirliği kapsamındaki sahip olduğu olanaklar ve sorunları ortaya koyulmuştur. Sonuçta, İznik kentinde kültürel miras değerlerinin korunması, yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla bütünleşik koruma ve planlama yaklaşımı temelinde değerlendirmeler yapılmıştır.

Bu çalışmada, müze envanter kayıtlarınaN göre Kuzey Karia’dan bulunan mermer bir Mousa yontusu ele alınmaktadır. Günümüzde Aydın Arkeoloji Müzesi’nde korunan, ayakta ve khiton üzerine himation giyimli Mousa yontusu tipolojik ve ikonografik özellikleriyle Klio olarak tanımlanmaktadır. Kazıdan bulunmadığı için herhangi bir buluntu konteksti ve tabakası olmadığından karşılaştırma, tarihleme ve ikonografi bölümü analoji yöntemiyle yapılmıştır. Heykelin duruşu, tipolojisi ve ikonografisi Geç Hellenistik Dönem’de başta Batı Anadolu ve Adalar olmak üzere çeşitli atölyeleri ve bu atölyelerin Karia Bölgesi’nin heykeltıraşlık merkezleri ile olan ilişkilerini ortaya çıkarabilecek özelliktedir. Bu bağlamda analojik değerlendirmeler sonucunda Mousa Klio yontusunun tipolojik açıdan Münih tipinde betimlendiği anlaşılmaktadır. Stilistik açıdan Pergamon ve Rhodos, Kos, Samos gibi Adalar heykeltıraşlığı ile etkileşimi belirlenen Münih Tipi Mousa Klio yontusu, Kuzey Karia Bölgesi kapsamında Tralleis yontuculuk ekolü altında değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda çalışma kapsamında ele alınan heykel için tipolojik özellikleri ve stil unsurları üzerinden Geç Hellenistik Dönem içerisinde İÖ 2. yüzyılın üçüncü çeyreği, 150-125 yılları önerilmektedir.

This article presents an innovative and integrated approach for integrating stakeholder-based assessment results applied to the city of Iznik. This city is located on the shores of Lake Iznik in the Marmara Region of Türkiye and holds a significant place in the archaeology of the Bithynia Region. The main objectives of the article are: (i) to identify the components of the historical urban landscape (ii) to analyze stakeholders’ evaluations of Iznik’s historical urban landscape components based on sustainability indicators, and (iii) to develop proposed urban design strategies consistent with sustainable development goals for the holistic preservation and development of the historical urban landscape of Iznik based on stakeholder assessment. In this regard, survey was conducted to assess and understand the perceptions of stakeholders (n = 120). The results emphasize the critical role that cultural landscapes play in achieving Sustainable Development Goals, and that this role is further strengthened through stakeholder participation and collaborative decision-making processes. This article contains conclusions that may help decision-makers better understand the factors that support sustainable development in similar urban archaeological heritage areas and guide them for using holistic approaches in making cultural heritage management decisions in the future.

Bu çalışma kapsamında Aydın Arkeoloji Müzesi’nde korunan ve 1982-1988 yıllarında müzeye satın alma yoluyla kazandırılan uyuyan Eros yontuları ele alınmaktadır. Bu bağlamda Kuzey Karia Bölgesi’nin Roma İmparatorluk Dönemi heykeltıraşlık literatürüne katkıda bulunularak eserlerin bilim dünyasına sunulması amaçlanmaktadır. Çalışma içeriğinde incelenen eserlerden ilk örneğin buluntu yeri belirsizdir. Diğer Eros yontusu ise Aydın ili, Nazilli İlçesi, Yıldıztepe mahallesi sınırlarında bulunmuştur. Dolayısıyla söz konusu eser Mastaura ad Khrysaorium antik kenti buluntusu olarak değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda anılan plastik eserlerin stilistik ve tipolojik özellikleriyle birlikte ait oldukları dönem özellikleri ve heykeltıraşlık merkezlerinin belirlenmesine yönelik öneriler sunulmaktadır. Literatür taraması sonucunda Mastaura ad Khrysaorium antik kenti buluntusu herhangi bir heykeltıraşlık eserin yayımlanmamış olması bu çalışmanın özgünlüğünü göstermektedir. Her iki yontunun da arkeolojik kazı buluntusu olmaması ve buluntu durumları ile ilgili müze envanter kayıtlarında herhangi bir bilgi bulunmaması nedeniyle eserler genelde Batı Anadolu, özelde ise Karia Bölgesi yerleşimlerinin Roma İmparatorluk Dönemi plastik eserleriyle karşılaştırılarak tarihlenebilmiştir. Bu bağlamda araştırma içeriğinde ele alınan, İstanbul ve Malibu tiplerine yeni replikler olarak literatüre kazandırılması amaçlanan Eros yontularında, Roma İmparatorluk Dönemi’nde İS 1. yüzyılın ikinci yarısının dönem özellikleri görülmektedir. Analojik değerlendirmeler sonucunda söz konusu yontuların Tralleis ve Nysa antik kentlerine ait heykeltıraşlık eserlerinin stil unsurlarını yansıttığı belirlenmiştir.

Bu makale içeriğini Aydın Arkeoloji Müzesi’nde korunan iki Eros yontusu oluşturmaktadır. Söz konusu eserler müzeye 1972 ve 1977 yıllarında satın alma yoluyla kazandırılmıştır. Buluntu yeri, dolayısıyla buluntu durumu belirsiz olan Eros yontuları; çalışma kapsamında tipoloji, stil ve ikonografi bağlamında ele alınmaktadır. Bu doğrultuda söz konusu Eros heykelleri için atölye, ekol ve tarihleme önerileri sunulmaktadır. Çalışma içeriğinde incelenen yontuların arkeolojik kazı buluntusu olmaması dolayısıyla buluntu durumları ile ilgili herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Bu bağlamda anılan heykeltıraşlık eserleri Batı Anadolu özelinde Karia Bölgesi ve yakın coğrafyada yer alan yerleşimlere ait Roma İmparatorluk Dönemi plastik eserlerle analoji yöntemi kullanılarak tarihlendirilmektedir. Çalışma kapsamında ele alınan Eros yontularının Attis ikonografisine benzer biçimde Desmios tipinde betimlendiği belirlenmiştir. Söz konusu yontularda Roma İmparatorluk Dönemi içerisinde İS 2. yüzyıl dönem özellikleri görülmektedir. Dolayısıyla E.1 Eros yontusu için Geç Hadrianus-Erken Antoninuslar, E.2 örneği için ise Geç Antoninuslar-Erken Severuslar Dönemi önerilmektedir. Analojik değerlendirmeler sonucunda; stilistik açıdan her iki yontunun da Aphrodisias antik kenti heykeltıraşlık ekolü özelliklerini yansıttığı anlaşılmıştır.