The relationship between financial systems and entrepreneurial development is explored in this paper, specifically how the conditions and characteristics of a country’s financial system affect entrepreneurial opportunities within a space of sustainability and inclusivity. The study is conducted using a mixed methods approach consisting of both a systematic literature review and econometric modeling, coupled with qualitative analysis of a subsample of countries to analyze these dynamics. At a fundamental level, it seeks to analyze the dynamics of financial systems, including the regulatory frameworks, market structures, and access to finance, and their role in forming an entrepreneurial landscape and contributing to the development of sustainable and inclusive ecosystems. The results show strong patterns and challenges in how financial systems support entrepreneurship. Areas of investigation include the role of financial institutions and markets in organizing access to finance (including the impact of regulatory barriers on entrepreneurial activities) and the integration of sustainability principles in policy and practice. This study stresses the need to align financial system policies with the goals of sustainable entrepreneurship so as to facilitate inclusive economic growth. Additionally, the research points out directions for how to make finance more accessible, foster more innovation, and remove the inefficiencies of regulation. For policymakers, investors, and researchers, the insights are designed to improve the entrepreneurial ecosystems through targeted investments as well as simplifying the financial processes. Through proactive actions, stakeholders have the ability to utilize entrepreneurialism as a tool for economic growth, societal progress, and ecological sustainability. The findings of this research contribute to the current ongoing discourse in sustainable entrepreneurship by furthering the stream of debate proposing how financial systems facilitate or inhibit entrepreneurial outcomes.

ГОСУДАРСТВЕННЫЙ АУДИТ КАЧЕСТВА ВЫСШЕГО И ПОСЛЕВУЗОВСКОГО ОБРАЗОВАНИЯ: РЕЗУЛЬТАТЫ ИССЛЕДОВАНИЯ И ПРАКТИЧЕСКИЕ ПОДХОДЫ К ОЦЕНКЕ Аннотация. Статья посвящена вопросам государственного аудита качества высшего и послевузовского образования в Республике Казахстан. Представлен комплексный анализ текущего состояния системы высшего образования с позиций оценки эффективности использования бюджетных средств и достижения стратегических целей государственной политики. На основе изучения нормативно-правовой базы, отчетных материалов и международного опыта выявлены ключевые системные проблемы, сдерживающие повышение качества образовательных услуг и конкурентоспособность казахстанских вузов. Методологической основой исследования являются сравнительно-правовой, структурно-функциональный и контент-анализ документов, включая законодательные акты РК, стандарты и рекомендации международных организаций (ENQA, INTOSAI, OECD), отчеты высших органов аудита зарубежных стран, а также научные публикации ведущих экспертов в сфере высшего образования и государственного аудита. В ходе исследования диагностированы существенные недостатки в стратегическом управлении системой высшего образования, развитии цифровой инфраструктуры, мониторинге трудоустройства выпускников, регулировании докторантуры, механизмах академических переводов и внешней оценки качества образования, включая национальные рейтинги вузов

This study examines the tax potential of the regions of the Republic of Kazakhstan as a basis for determining regional needs for general-purpose transfers. The relevance of the study is significant interregional disparities in economic activity and fiscal capacity, as well as the need to strengthen the evidence base for intergovernmental fiscal equalization. The aim of the study is to identify the key socioeconomic factors associated with the formation of regional tax revenues and to assess their potential use in developing a more comprehensive assessment of regional tax potential. The study draws on official statistical and budgetary data from the Republic of Kazakhstan for 2021–2025. For the quantitative assessment of the relevant factors, panel data covering 20 regions for 2022–2025 are used, with region-specific fixed-effects models estimated separately for each factor. The factors examined include gross regional product, fixed capital investment, industrial production, the number of active small and medium-sized enterprises (SMEs), SME gross value added, average monthly wages, and employment. The results demonstrate sustained growth in local budget tax revenues alongside substantial interregional disparities. Six of the seven factors examined exhibit statistically significant positive associations with tax revenues. The highest coefficient is observed for the number of active SMEs (3.161; p<0.001), followed by GRP (1.645), industrial production (1.363), and SME gross value added (1.209). The association between employment and tax revenues is not statistically significant. The findings support a shift from assessing regional tax revenue capacity exclusively on the basis of actual tax revenues toward a more comprehensive assessment of potential regional revenue capacity. Such an approach can strengthen the evidence base for determining regional needs for general-purpose transfers and contribute to improving intergovernmental fiscal equalization in Kazakhstan

The article addresses systemic issues hindering the development of science in Kazakhstan. It focuses on the shortage of professional personnel, lack of motivation, insufficient funding, and the absence of modern laboratories. The reasons for the low effectiveness of scientific research and the weak integration of the scientific ecosystem with industry are analyzed. Data on the publication activity and citation of Kazakhstani scientists are provided, allowing for an assessment of their contribution to global science. Administrative barriers and inadequate support for innovative projects at the TRL 4-6 levels are examined. The article offers recommendations for improving the situation, including increasing funding, developing infrastructure, and enhancing the science management system. These measures aim to boost the competitiveness of Kazakhstani science and its integration into the global scientific community. The necessity of creating a unified strategy for the development of science and technology is also emphasized, which would eliminate duplication and discrepancies in regulatory acts and improve monitoring and control. An important aspect is the development of international cooperation and experience exchange. The study identifies causal relationships underlying systemic problems, allowing for more precise determination of directions for their resolution. в статье рассматриваются системные проблемы, препятствующие развитию науки в Казахстане. Основное внимание уделяется нехватке профессиональных кадров, проблемам отсутствия мотивации, недостаточному финансированию, и отсутствию современных научно-технических лабораторий. Анализируются причины низкой результативности научных исследований и слабой интеграции научной экосистемы с промышленностью. Приводятся данные о публикационной активности и цитируемости казахстанских ученых, что позволяет оценить их вклад в мировую науку. Рассматриваются административные барьеры и недостаточная поддержка инновационных проектов на уровне TRL 4-6. В ходе исследования выявлены причинно-следственные связи, обуславливающие системные проблемы, что позволяет более точно определить направления для их решения. В связи чем предлагаются рекомендации по улучшению ситуации, включая увеличение финансирования, развитие инфраструктуры и совершенствование системы управления наукой. Эти меры направлены на повышение конкурентоспособности казахстанской науки и ее интеграцию в глобальное научное сообщество. Также подчеркивается необходимость создания единой стратегии развития науки и технологий, что позволит устранить дублирование и разночтения в нормативно-правовых актах и улучшить мониторинг и контроль. Важным аспектом является развитие международного сотрудничества и обмена опытом. Мақалада Қазақстандағы ғылымның дамуына кедергі келтіретін жүйелік мәселелер қарастырылады. Негізгі назар кәсіби кадрлардың жетіспеушілігіне, мотивацияның болмауына, қаржыландырудың жеткіліксіздігіне және заманауи зертханалардың жоқтығына аударылады. Ғылыми зерттеулердің төмен тиімділігінің және ғылыми экожүйенің өнеркәсіппен әлсіз интеграциясының себептері талданады. Қазақстандық ғалымдардың жарияланымдық белсенділігі мен дәйексөз келтіруі туралы деректер келтіріліп, олардың әлемдік ғылымға қосқан үлесін бағалауға мүмкіндік береді. Әкімшілік кедергілер және TRL 4-6 деңгейіндегі инновациялық жобаларды жеткіліксіз қолдау мәселелері қарастырылады. Мақалада жағдайды жақсарту бойынша ұсыныстар беріледі, оның ішінде қаржыландыруды арттыру, инфрақұрылымды дамыту және ғылымды басқару жүйесін жетілдіру. Бұл шаралар қазақстандық ғылымның бәсекеге қабілеттілігін арттыруға және оны жаһандық ғылыми қауымдастыққа интеграциялауға бағытталған. Сондай-ақ, ғылым мен технологияларды дамыту бойынша бірыңғай стратегия құру қажеттілігі атап өтіледі, бұл нормативтік-құқықтық актілердегі қайталаулар...

The article presents an analysis of the world experience of training and certification and the current practice of the Republic of Kazakhstan in the field of certification of state auditors. The analysis of world experience was carried out from the position of dividing the supreme audit institutions (SAIS) of foreign countries into two groups, the first group – SAIS, in which the confirmation of the qualification of "state auditor" is practiced, the second – countries in which there is no practice of certification of state auditors. In order to identify the features and the subsequent formulation of recommendations, the article provides a comparative analysis of the Kazakh practice of certification of state auditors with similar experience of foreign countries. Additionally, the authors studied the national characteristics of the qualification "internal state auditor", its relevance and relevance in the context of modern functionality and powers of state bodies of the system of state audit and financial control. Recommendations for improving measures in the field of stimulation and motivation of state auditors are formulated, measures for continuous professional training are proposed, including in terms of mandatory professional development for persons who have certificates of state auditors, but do not work in the bodies of the state audit and financial control system. В статье представлен анализ мирового опыта подготовки и сертификации и действующей практики Республики Казахстан в области сертификации государственных аудиторов. Анализ мирового опыта осуществлен с позиции разделения высших органов аудита (ВОА) зарубежных стран на две группы, первая группа – ВОА, в которых практикуется подтверждение квалификации «государственный аудитор», вторая – страны, в которых отсутствует практика сертификации государственных аудиторов. С целью выявления особенностей и последующей формулировки рекомендаций в статье проведен сравнительный анализ казахстанской практики сертификации государственных аудиторов с аналогичным опытом зарубежных стран. Дополнительно авторами изучены национальные особенности квалификации «внутренний государственный аудитор», его актуальность и востребованность в контексте современного функционала и полномочий государственных органов системы государственного аудита и финансового контроля. Сформулированы рекомендации по совершенствованию мер в области стимулирования и мотивации государственных аудиторов, предложены меры по непрерывному профессиональному обучению, в том числе в части обязательного повышения квалификации для лиц, имеющих сертификаты государственных аудиторов, но не работающих в органах системы государственного аудита и финансового контроля. Мақалада мемлекеттік аудиторларды сертификаттау саласындағы Қазақстан Республикасының сертификаттау және сертификаттаудың әлемдік тәжірибесіне талдау ұсынылған. Әлемдік тәжірибені талдау шет елдердің жоғары аудит органдарын (ЖАО) екі топқа бөлу тұрғысынан жүзеге асырылды, бірінші топ – "мемлекеттік аудитор" біліктілігін растау практикасы қолданылатын ЖАО, екінші топ – мемлекеттік аудиторларды сертификаттау практикасы жоқ елдер. Ерекшеліктерді анықтау және кейіннен ұсынымдарды тұжырымдау мақсатында мақалада шет елдердің тәжірибесі ұқсас мемлекеттік аудиторларды сертификаттаудың қазақстандық тәжірибесіне салыстырмалы талдау жүргізілді. Сонымен қатар, авторлар "ішкі мемлекеттік аудитор" біліктілігінің ұлттық ерекшеліктерін, оның мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау жүйесінің мемлекеттік органдарының қазіргі заманғы функционалы мен өкілеттіктері контекстіндегі өзектілігі мен қажеттілігін зерттеді. Мемлекеттік аудиторларды ынталандыру және ынталандыру саласындағы шараларды жетілдіру бойынша ұсынымдар тұжырымдалды, үздіксіз кәсіптік оқыту, оның ішінде мемлекеттік аудиторлардың сертификаттары бар, бірақ...

The relevance of the research topic is determined by the fact that ensuring the sustainable development of the economy of Kazakhstan in accordance with the strategic course implemented by the state involves increasing the efficiency of the public administration system, in which the system of state audit and financial control is designed to help improve the efficiency of management and use of budget funds, state assets and quasi-public sector entities . Timely detection of financial irregularities and assessment of the management system with the identification of promising areas of development in world practice are implemented precisely through the Institute of State Audit. The article analyzes the practice of certification of state auditors in the Republic of Kazakhstan. The functional requirements for the bodies of the state audit and financial control system are considered from the perspective of the breadth and completeness of the implementation of the powers of the latter. The results of the study were identified practice problems and contradictions in the current regulatory framework regulating the certification process of persons applying for the qualification of a state auditor in Kazakhstan, proposed recommendations for improving this process; justification for the need to clarify the concept of “the purpose of certification of a state auditor”; the relevance of the qualification “internal state auditor in the relevant field”, etc. In conclusion, the authors come to the conclusion that the level of theoretical and practical professional training of applicants for the qualification of a state auditor for certification is low; about the lack of effective mechanisms for monitoring the quality of services provided by organizations in a competitive environment that carry out retraining and confirmation of the knowledge of applicants for the qualification of a state auditor (coordination of examination modules, educational programs). Актуальность темы исследования обуславливается тем, что обеспечение устойчивого развития экономики Казахстана в соответствии с реализуемым государством стратегическим курсом предполагает повышение эффективности системы государственного управления, в которой система государственного аудита и финансового контроля призвана способствовать повышению эффективности управления и использования бюджетных средств, активов государства и субъектов квазигосударственного сектора. Своевременное выявление финансовых нарушений и оценка системы управления с определением перспективных направлений развития в мировой практике реализуются именно через институт государственного аудита. В статье проанализирована практика сертификации государственных аудиторов в Республике Казахстан. Рассмотрены функциональные требования к органам системы государственного аудита и финансового контроля с позиции широты и полноты реализации полномочий последних. Результатами исследования стали выявленные проблемы практики и противоречия в действующей нормативной, правовой базе, регламентирующей процесс сертификации лиц, претендующих на присвоение квалификации государственного аудитора в Казахстане, предложенные рекомендации по совершенствованию этого процесса; обоснование необходимости уточнения понятия «цель сертификации государственного аудитора»; актуальности квалификации «внутренний государственный аудитор в соответствующей области» и др. В заключении авторы приходят к выводу о низком уровне теоретической и практической профессиональной подготовки претендентов на квалификацию государственного аудитора для прохождения сертификации; об отсутствии действенных механизмов контроля качества оказания услуг организаций в конкурентной среде, осуществляющих переподготовку и подтверждение знаний претендентов на квалификацию государственного аудитора (согласование экзаменационных модулей, образовательных программ). Зерттеу тақырыбының өзектілігі мемлекет жүзеге асырып жатқан стратегиялық бағытқа сәйкес Қазақстан экономикасының тұрақты дамуын қамтамасыз ету мемлекеттік басқару жүйесінің тиімділігін арттыруды көздейтінімен айқындалады, онда...