Ustawodawca w kan. 210 Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 r. zobowiązuje do prowadzenia życia świętego wszystkich wiernych chrześcijan, zaś w kan. 276 i 278 § 2, ze względu na sakrament święceń, duchownych. W porządku świętości jednak wszyscy ochrzczeni są równi. Utrata stanu duchownego, oprócz wypadków podniesionych w kan. 290, 1º, nie niesie z sobą dyspensy od obowiązku celibatu. Reskrypt Biskupa Rzymskiego przywraca dyspensowanemu od celibatu możliwość pełnego uczestnictwa w życiu sakramentalnym, w tym zawarcia małżeństwa według prawa kanonicznego oraz zwalnia z cenzur.
Kodeks Prawa Kanonicznego z 1983 r. zawiera liczne dyspozycje dotyczące godziwego utrzymania duchownych. Godziwe utrzymanie powinno pozwolić duchownym zaspokoić potrzeby własnego życia. Przez pojęcie „konieczności” należy uważać zarówno necessitas naturae (dobra doczesne, bez których człowiek nie może się utrzymać), jak i necessitas personae (dobra, bez których osoba ludzka może żyć, jednak nie w sposób godny). Godziwe utrzymanie zawiera w sobie zatem wszystko to, co z moralnego punktu widzenia jest potrzebne duchownemu do właściwego realizowania powołania kapłańskiego: wyżywienie, mieszkanie, ubranie, opiekę zdrowotną, zabezpieczenie społeczne, coroczne wakacje, pomoc rodzicom czy najbliższym członkom rodziny, wynagrodzenie tych, z pomocy których się korzysta czy dalszy rozwój intelektualny. W kwestii wysokości utrzymania, ustawodawca kodeksowy ustanawia ogólną zasadę, zgodnie z którą ma być ono „odpowiednie” względem pozycji duchownego, którą zajmuje, oraz dwa czynniki, które pozwalają precyzyjnie określić tę „odpowiedniość”, a mianowicie: uwzględnienie natury powierzonych zadań oraz dostosowanie wysokości wynagrodzenia do okoliczności miejsca i czasu.
30 June 2019 in Teka Komisji Prawniczej PAN Oddział w Lublinie
The right to decent support is undoubtedly one of the most basic rights that each person has. The Codex legislator states that: “Since clerics dedicate themselves to the ecclesiastical ministry, they deserve the remuneration that befits their condition, taking into account both the nature of their office and the conditions of time and place. It is to be such that it provides for the necessities of their life and for the just remuneration of those whose services they need” (can. 281 § 1). This article analyzes the theological basis of the right to decent support of the clergy, including the Holy Bible, both Old and New Testaments, as well as writings of the Church Fathers and early Christian writers. Prawo do godziwego wynagrodzenia bez wątpienia należy uznać za jedno z najbardziej podstawowych praw przysługujących każdemu człowiekowi. Ustawodawca kodeksowy stanowi, że „wypełniając kościelną posługę, duchowni zasługują na wynagrodzenie odpowiednie do swojej pozycji, z uwzględnieniem zarówno natury ich zadania, jak również okoliczności miejsca i czasu, tak by mogli zaspokoić potrzeby własnego życia, a także wynagrodzić tych, którzy potrzebują pomocy” (kan. 281 § 1). W niniejszym artykule analizie zostały poddane teologiczne podstawy prawa do godziwego utrzymania duchownych, do których należą: Pismo Święte, zarówno Starego, jak i Nowego Testamentu, oraz pisma Ojców Kościoła i starożytnych pisarzy chrześcijańskich.
The practice of business or trade by clerics and religious was strictly prohibited from the first centuries of the Church. Appropriate decisions were made at the Councils of Nicaea, Chalcedon, Lateran (IV) and Trent. In the 1917 Code of Canon Law, the legislator regulated the analysed matter in can. 142 and 2380. They were the source of the work of the Pontifical Commission for the Authentic Interpretation of the Code of Canon Law. According to the legislator’s disposition contained in can. 286 of the 1983 Code of Canon Law “Clerics are prohibited from conducting business or trade personally or through others, for their own advantage or that of others, except with the permission of the legitimate ecclesiastical authority.” The breach of the above prohibition was punishable by a mandatory indeterminate ferendae sententiae penalty, which should be imposed on the cleric or religious, depending on the gravity of the delict. Uprawianie handlu lub transakcji przez duchownych i zakonników od pierwszych wieków Kościoła było surowo zabronione. Stosowne postanowienia podjęte zostały na soborach w Nicei, Chalcedonie, Lateranie (IV) czy Trydencie. Ustawodawca w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1917 r. analizowaną materię unormował w kan. 142 i 2380. Stanowiły one źródło dla pracy Papieskiej Komisji ds. Autentycznej Interpretacji Kodeksu Prawa Kanonicznego. Zgodnie z dyspozycją ustawodawcy zawartą w kan. 286 Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 r. „Zabrania się duchownym uprawiania handlu lub transakcji osobiście lub przez innych, czy to na własną, czy na korzyść innych, chyba że za zgodą legalnej władzy kościelnej”. Przekroczenie powyższego zakazu zagrożone zostało sankcją karną obligatoryjną nieokreśloną, którą należy wymierzyć duchownemu lub zakonnikowi stosownie do ciężkości przewinienia.
3 January 2023 in Biuletyn Stowarzyszenia Absolwentów i Przyjaciół Wydziału Prawa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
While using the sacraments and sacramentals, the Christian faithful make offerings for the support of the clergy. In ten Polish dioceses, some of the collected funds are allocated to diocesan and parish needs, and the remaining amount is given to the clergy. Although specific solutions vary across dioceses, offerings made on the occasion of baptism, assisting at sacramental marriage or a church funeral constitute a substantial material support and serve to exercise the clergy’s right to decent support. Wierni chrześcijanie, korzystając z sakramentów i sakramentaliów, składają ofiary na utrzymanie duchownych. W dziesięciu diecezjach w Polsce część zgromadzonych środków odprowadza się na potrzeby diecezjalne i parafialne, pozostałą kwotę przekazuje się do dyspozycji duchownych. Chociaż szczegółowe rozwiązania różnią się w poszczególnych diecezjach, ofiary składane z okazji udzielania chrztu św., asystowania przy zawieraniu małżeństwa sakramentalnego czy odprawiania pogrzebu kościelnego są dużą pomocą materialną, przez co stanowią realizację prawa duchownych do godziwego utrzymania.