Przedmiot badań: Poznawanie mechanizmów molekularnych regulujących proces onkogenezy jest istotnym czynnikiem w leczeniu chorób nowotworowych. Angiogeneza jest definiowana jako tworzenie nowych naczyń włosowatych i zachodzi poprzez rozgałęzianie lub wydłużanie już istniejących naczyń krwionośnych. Proces ten umożliwia zwiększoną podaż tlenu i składników odżywczych co skutkuje nasiloną proliferacją i zwiększonym wzrostem komórek. Angiogeneza odgrywa istotną rolę zarówno w warunkach fizjologicznych np. podczas embriogenezy, jak i w przebiegu wielu chorób np. cukrzycy, reumatoidalnym zapaleniu stawów i nowotworach. Omawiany proces jest regulowany przez wiele czynników pro- oraz antyangiogennych. Czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego VEGF jest głównym stymulatorem angiogenezy, także w przebiegu nowotworów. Molekularne mechanizmy tego procesu znalazły się w ostatnich latach w centrum zainteresowania wielu naukowców oraz przyczyniły się do opracowania nowych leków o ukierunkowanym działaniu. Cel badań: Celem pracy było przedstawienie najważniejszych informacji na temat molekularnych mechanizmów angiogenezy w aspekcie aktualnie dostępnych możliwości terapeutycznych chorób nowotworowych. Materiał i metody: Dobór piśmiennictwa opierał się na analizie i przeglądzie literatury z zakresu biologii, farmacji i medycyny. Wybrane źródła obejmują głównie prace przeglądowe anglojęzyczne oraz polskojęzyczne, a także charakterystykę produktów leczniczych. Głównym miejscem w poszukiwaniu adekwatnego piśmiennictwa były bazy danych takie jak PubMed, czy Google Scholar, w oparciu o następujące słowa kluczowe: angiogenesis, targeted therapy, kinase inhibitors, monoclonal antibodies. Bazy danych przeszukano w okresie od czerwca 2024r. do stycznia 2025r. Większość wykorzystanej w pracy literatury pochodzi z ostatnich pięciu lat, jednak w celu uzupełnienia tematu pojawiają się starsze pozycje. Wyniki: Leki wpływające na hamowanie formowania się nowych naczyń krwionośnych pozwalają zarówno na ograniczenie tworzenia przerzutów oraz zahamowanie wzrostu guzów nowotworowych. Obecnie w ramach terapii celowanej, związanej z procesem angiogenezy, badane i stosowane są m.in. przeciwciała monoklonalne (bewacyzumab, ramucyrumab), inhibitory kinazy tyrozynowej (sunitynib, sorafenib, pazopanib, aksytynib, regorafenib, afatynib), białka fuzyjne receptorów (aflibercept) oraz inhibitor mTOR o działaniu antyangiogennym (ewerolimus). Talidomid i lenalidomid są środkami immunomodulującymi o działaniu antyangiogennym i należą do nieselektywnych leków hamujących angiogenezę w przebiegu chorób nowotworowych. Leki stosowane w ramach terapii celowanej poprawiły skuteczność leczenia nowotworów, jednakże często stosowane są z innymi lekami przeciwnowotworowymi i podobnie jak inne chemioterapeutyki mogą wywoływać wiele działań niepożądanych. Wnioski: Proces angiogenezy pełni istotną rolę w patogenezie chorób nowotworowych. Poznanie molekularnej charakterystyki mechanizmu angiogenezy przyczyniło się do rozwoju nowych, bardziej selektywnych metod terapii nowotworów. Kluczowym etapem opracowania nowych terapii celowanych jest zidentyfikowanie molekularnego celu działania leków: genu, enzymu, cząsteczki sygnałowej, receptora lub innego elementu systemu sygnalizacji zewnątrz- lub wewnątrzkomórkowej, który odgrywa istotną rolę w rozwoju określonych nowotworów. Proces angiogenezy może być selektywnie hamowany w przebiegu chorób nowotworowych przez np. leki hamujące działanie czynnika wzrostu śródbłonka naczyniowego, inhibitory oraz drobnocząsteczkowe inhibitory kinaz uczestniczących w sygnalizacji komórkowej. Złożoność molekularna angiogenezy niesie ze sobą szerokie możliwości poszukiwania nowych, selektywnie działających leków oraz opracowywania skutecznych terapii onkologicznych.