İnsansız Hava Aracı (İHA), kendisini kullanan bir insan taşımayan, kaldırma kuvvetini oluşturabilmek amacıyla aerodinamik kuvvetleri kullanabilen, kendi kendine uçabilen veya uzaktan yönetilebilen, tekrar kullanılabilen veya kullanılamayan ve ölümcül veya ölümcül olmayan faydalı yükler taşıma kabiliyetine sahip motorlu hava aracıdır. Teknolojinin yükselen bir hızla gelişmesiyle beraber İHA’ların kabiliyetleri de aynı oranda artmış ve birçok askeri görevde kullanılmaya başlanmıştır. Fakat, askeri başarı elde edebilmek yalnızca bu modern gelişmiş hava araçlarına sahip olmak yeterli değildir. Görevlerin ifa oranlarını arttırmak ve alan hakimiyetini yakalayarak savaşı kazanmak için görev tipine uygun sistemlerin kullanım planlamasının yapılması şarttır. Bu tür planlamalarla görevlerdeki başarı oranı artacak ve kullanan taraf üstünlük elde edecektir. Bu çalışmada gelişmiş orduların envanterinde bulunan farklı türlerdeki 9 İHA’nın sınır güvenliği ve müdahale görevlerini yerine getirmesi için çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemleri ile değerlendirilmesi yapılmıştır. Bu 9 İHA büyüklük, tür, kabiliyet vb. yönlerden birbirinden ayrılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, belirlenen görev için uygun İHA’nın sıralamasının tespit edilmesidir. Çalışmada kullanılan kriterler İHA’lar konusunda uzman kişilerle değerlendirilip 8 ana başlıkta gruplandırılmıştır. Kriterlerin ağırlıklandırılması için ikili kıyaslamalar yapılarak, kriter ağırlıkları AHP yöntemiyle ortaya konmuştur. İHA’ların sıralamaları ve seçimini yapabilmek için literatüre son yıllarda kazandırılmış olan ÇKKV yöntemlerinden ARAS, EDAS ve WASPAS metotları ile literatüre daha eski yıllarda kazandırılmış sıkça kullanılan MAUT, TOPSIS ve VIKOR yöntemleri kullanılmıştır. Böylece hem eski yöntemlerin hem de yeni yöntemlerin kullanımı ile farklı bir bakış açısına sahip çözüm geliştirilmeye çalışılmıştır. Uygulanan yöntemlerden bulunan önceliklendirme sonuçları analiz edilmiş ve sonuçlar normalize edilip ortalamaları bulunarak her İHA’ya ait nihai bütünleşik önceliklendirme puanı (NBÖP) elde edilmiştir. Böylece önceliklendirme değerlerinin güvenilirlik, doğruluk ve tutarlılık düzeylerinin arttırılması amaçlanmıştır. Uygulanan yöntemler sonucu bulunan sonuçlar yorumlanmıştır.
Hazardous waste management involves the collection, transportation, processing, recycling and disposal of industrial and domestic wastes. In this study, a single objective, multi-product mixed integer programming model for hazardous waste facility location and routing problem is developed for the hazardous waste management problem. The aim of the study is to locate hazardous waste treatment, recycling and disposal facilities to the designated candidate locations with the lowest cost and highest profit. With this, we try to ensure that the waste is transported between hazardous waste generation centers and these facilities with the minimum cost and maximum revenue. Unlike the studies in the literature, we constructed an enhanced model that take all the following properties into account: the location of hazardous waste treatment, recycling and disposal facilities; transportation of hazardous waste, hazardous recycled materials and hazardous waste residues between these facilities; cost, revenue, risk, capacity and technology compatibility. The model provides to decide the sorts of facilities which are needed by considering the type and amount of hazardous waste generated in determining where to locate these facilities. The model, also, determines which types of hazardous waste can be transported between the facilities. The developed model is applied to the Marmara Region with the real data provided by the Republic of Turkey Ministry of Environment and Urbanization. Accordingly, the results are evaluated and presented.
Lojistik günümüzde hemen hemen her alanda etkili olup gerek zamandan tasarruf gerekse maddi kazanç sağlamada büyük rol oynamaktadır. Aktif bir lojistik merkez için altyapının yanı sıra konum da önemlidir. Büyük yatırımlarla yapılan lojistik merkezlerden kısa sürede kâr sağlamak için mümkün olan en iyi konumu belirlemek gerekmektedir. Lojistik merkezin konumu belirlenirken birçok değerlendirme yapılmaktadır. Bu çalışmada ülkemizdeki lojistik merkezlerde çok modlu taşımacılığı daha etkin hale getirebilmek için demiryolu, liman ve havaalanı bağlantısı olan iller Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) ile seçilmiştir. Ekonomik canlılığın artması için ise ‘Dış Ticaret (ithalat ve ihracat miktarları)’, ‘Organize Sanayi Bölgeleri’, ‘Tarımsal Organize Sanayi Bölgeleri’ ve ‘Sınır Kapıları’ kriterleri belirlenmiş ve bu kriterler lojistik alanında uzman kişilerin görüşlerine göre değerlendirilmiştir. CBS’de senaryolara göre elde edilen iller bu değerlendirme sonuçları ve kriterlerin ilgili kurumlardan alınan illere ait verileri doğrultusunda en uygun lojistik merkez konumu için AHP tekniği kullanılarak sıralanmıştır.
31 December 2022 in Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi
Today, logistics is effective in every field and has an important share in the revival of both domestic and foreign trade. The rapid increase in competition in global trade has increased the importance of the logistics sector and, accordingly, logistics centers. With well-planned and high-performance logistics centers in our country, the contribution of the logistics sector to the economy will increase and it will be ensured that our country is a logistics base in international transportation corridors. In this study, Criteria were determined conducting a comprehensive literature review for logistics center location These criteria consist of seven main criteria, namely population, economy, cost, socio-economic status, infrastructure, geographical location and service, and twenty-seven sub-criteria belonging to these main criteria. The criterias were evaluated by benefiting from the opinions of experts in the field of logistics, and the order of importance of the main and sub-criteria determined for the logistics center location determination was found by AHP methods.