Background: Pancreatic solid pseudopapillary neoplasms (SPNs) are rare exocrine tumours with predominance in young women. These tumours are of low malignant potential, become considerably large before causing symptoms and are associated with good prognosis. This study aimed to present and analyse clinicopathological features and surgical outcome of SPNs. Methods: A retrospective analysis of 22 patients who underwent pancreatic surgery for SPNs in a single high-volume surgical centre in 2014–2023 was performed. Results: SPN was the most frequent in females (n = 21, 95.45%) in a mean age of 34 ± 11.09 (18–55) years. Fourteen (63.64%) patients were asymptomatic, and eight (36.36%) presented with symptoms. The most common clinical symptom was abdominal pain (n = 7, 31.82%). The majority of tumours were located in the pancreatic body (n = 8, 36.36%), and most patients underwent distal pancreatectomy (n = 11, 50%). The median tumour size was 3.6 cm (IQR = 4.9; range: 1.3–14). The median duration of hospitalisation was 12.5 days, and the postoperative complication rate was 40.91%. R0 resection was achieved in 18 (81.82%) patients. Postpancreatectomy acute pancreatitis (PPAP) was the most common postoperative complication. No adjuvant therapy in any patient was needed. One-year overall survival (OS) equalled 100% and five-year OS reached 85%. None of the patients developed diabetes or signs of impaired pancreatic secretion in the follow-up period. Histopathology showed features like perineural invasion in 72.73% of cases, pseudocapsule (59.09%), haemorrhage (45.45%), vascular invasion (40.91%), mucosal metaplasia (40.91%), necrosis (31.82%), and calcification in the capsule (31.82%). Ki67 did not exceed 7%. In one case (4.55%), metastasis to a lymph node was found. Clinical suspicion agreed with histopathological results in only 10 (45.45%) cases. Conclusions: SPN most often occurs in young females. The majority of cases are asymptomatic accidental findings. The final diagnosis of SPN can be based just on analysis of histopathological examination results.

Wstęp: Opioidy są podstawą w leczeniu bólu o nasileniu umiarkowanym do silnego, jednak ich stosowanie wiąże się z ryzykiem zaburzeń funkcji poznawczych. Kluczowym wyzwaniem klinicznym jest rozróżnienie jatrogennego działania opioidów od negatywnego wpływu niedostatecznie kontrolowanego bólu na funkcje poznawcze. Celem przeglądu jest synteza aktualnej wiedzy na temat mechanizmów, objawów klinicznych i strategii postępowania w przypadku ryzyka zaburzeń funkcji poznawczych podczas terapii opioidami. Materiał i metody: Przeprowadzono narracyjny przegląd literatury, korzystając z baz danych PubMed, Scopus i Google Scholar. Analiza objęła badania przedkliniczne i kliniczne (obserwacyjne i randomizowane), przeglądy systematyczne oraz metaanalizy. Dobór piśmiennictwa uwzględniał zarówno fundamentalne prace dotyczące patofizjologii, jak i najnowsze publikacje koncentrujące się na objawach klinicznych i nowoczesnych podejściach terapeutycznych. Wyniki: Zaburzenia poznawcze wywołane przez opioidy wynikają ze złożonych mechanizmów, w tym neurotoksyczności i upośledzonej plastyczności synaptycznej. Główne objawy kliniczne obejmują deficyty uwagi, pamięci i funkcji wykonawczych. Obraz kliniczny jest często komplikowany przez czynniki zakłócające, takie jak sam ból, stres emocjonalny czy polipragmazja. Do grup wysokiego ryzyka należą osoby w podeszłym wieku oraz pacjenci z niewydolnością nerek. Skuteczne strategie ograniczania ryzyka obejmują indywidualizację dawkowania, rotację opioidów oraz stosowanie leków o potencjalnie korzystniejszym profilu neurokognitywnym, takich jak tapentadol czy buprenorfina. Wnioski: Skuteczne leczenie bólu wymaga zmiany paradygmatu – od koncentracji wyłącznie na analgezji do holistycznej strategii, która aktywnie równoważy kontrolę bólu z zachowaniem funkcji poznawczych. Proaktywne monitorowanie funkcji poznawczych oraz zindywidualizowana farmakoterapia mają podstawowe znaczenie dla optymalizacji wyników leczenia i poprawy jakości życia pacjentów.

Background: Endurance training, defined as sustained aerobic physical activity such as running, cycling, orswimming, is well established for its cardiovascular, metabolic, and neuroprotective benefits. Emerging evidence suggests that these systemic physiological adaptations may also extend tothe ocular system. However, the influence of endurance exercise on ocular physiology and the development or progression of eye diseases remains insufficiently characterized. Giventhe increasing global burden of age-related and metabolic ocular conditions, identifying modifiable lifestyle factors such as exercise is of growing clinical relevance.Aim of the study: To systematically review and synthesize current evidence regarding the influence of endurance training on ocular physiology and the development or progression of common eyediseases. Material and methods: A comprehensive literature search was conducted using PubMed, Scopus, and Web of Science databases. Studies were selected if they evaluated the effects of aerobic exercise on ocular parameters including intraocular pressure, retinal blood flow, tear film stability, and disease outcomes such as diabetic retinopathy, glaucoma, cataract, and age-related maculardegeneration. Both clinical and preclinical studies were included. Results: Endurance training led to measurable improvements in ocular physiology, including a 15–20% increase in tear secretion, 2–5 mm Hg reduction in intraocular pressure, and up to 140% increase in retinal blood flow. Regular exercise also upregulated antioxidant enzymes and BDNF, while reducing proinflammatory cytokines. Epidemiological and clinical studies showed reduced risk or progression of major eye diseases: 30–40% lower prevalence of dry eye disease, up to 50% lower cataract incidence, 10–15% slower myopia progression, reduced glaucoma and AMD risk, and improved glycemic and retinal outcomes in diabetic retinopathy.Conclusions: Endurance training has a multifaceted impact on ocular health, offering potential protective effects against several age-related and metabolic eye conditions. Further longitudinal andmechanistic studies are needed to define safe and effective exercise parameters for ocular health promotion.