Savunma sanayinde yaşanan teknolojik gelişmeler, ülkeleri robotik sistemlere dayalı askersiz ordular oluşturmaya yönlendirmektedir. Hedeflerin anlık olarak gözetlenmesi, takibi, tespiti ve imhasında, insansız hava araçlarının yoğun bir şekilde kullanmasıyla beraber, operasyon alanında farklı özelliklere sahip hava araçlarından hangilerinin seçileceği ve etkin bir şekilde nasıl rotalanacağı, önemli ve zor bir problem olarak ortaya çıkarmıştır. Bu çalışmada filo halinde hareket eden silahlı ve silahsız insansız hava araçlarının kapasite ve zaman penceresi kısıtları dikkate alınarak hareket halindeki hedefleri etkisiz hale getirmesi için sezgisel algoritmaya dayalı çok kriterli bir çözüm yaklaşımı önerilmiştir. Hedef ve vurucuların önceliklendirilmesinde Analitik Hiyerarşik Proses yönteminden yararlanılmış, İHA’ lara ait uçuşların belirli bir maliyete sahip olması, gereksiz kullanılan İHA’ ların bakım-onarım maliyetini ve arıza riskini artırması, operasyon alanında fazla sayıda İHA kullanılmasının düşman unsurlarını uyandırması ve İHA’ lara karşı savunma tedbirleri almaya yönlendirmesi nedenlerinden dolayı kısa bir çözüm süresi içinde tüm hedeflerin minimum sayıda araç ile imha edilmesi amaçlanmıştır. Algoritmanın etkinliği, vurucu sayısının 10 ile 50, hedef sayısının 40 ile 200 arasında değiştiği 25 farklı senaryo üzerinde test edilmiş, sonuç olarak kabul edilebilir çözüm süresi içerisinde tüm hedeflerin belirtilen öncelik sırasına göre minimum sayıda araçla imha edildiği tespit edilmiştir. Önerilen yöntemin filo halinde hareket eden farklı özelliklere sahip (heterojen) insansız hava araçlarının etkin bir şekilde rotalanmasına katkıda bulunduğu görülmüştür.

Unmanned Aerial Vehicles are electronic systems that are used extensively in every field today and that develop and change very quickly with technology. UAVs are used extensively in many areas, especially in logistics processes, search and rescue activities, military operations, fight to forest fires, photography, monitoring and inspection of agricultural processes. Furthermore, considering their hobby use, it is understood that UAVs have a large commercial market and a high economic value. UAV systems contain many electronic and mechanical systems and many performance criteria can be found for UAV systems. The main ones of these performances are stabilization and engine power. The most important system affecting these performance criteria is the engine. In this study, engine alternatives available in the market for UAVs with take-off weights of 750 to 800 grams were evaluated in terms of mechanical and physical criteria of engine systems, and as a result, the ideal engine model was determined by Analytical Hierarchy method for maximum stabilization and velocity purposes. The article is the first in the literature in terms of the problem obtained and the application of the AHP method to this problem. Thanks to the study, it is aimed to create a Decision Support System for both UAV manufacturers and UAV users so that they can choose the ideal models in engine selection processes.

Nowadays, many people illegally migrate to other countries by sea because of warfare or internal conflict in their countries, and thousands of people lose their lives for this reason. Besides, illegal trafficking of drugs or historical artifacts, illegal fishing, and various terrorist activities are conducted through the seas. Maritime surveillance operations are of great importance to prevent all these threats and maintain national security. In this study, the problem of surveillance and exploration which is performed by helicopters on the seas is discussed. A solution approach based on simulated annealing is proposed for the solution of the problem and the proposed algorithm has been tested on various scenarios. This methodology, at least to our knowledge, is used for the first time in the Moving Target Traveling Salesman Problem‐Time Window. The proposed solution approach was tested on 50 different scenarios where the target number ranged from 20 to 100. As a result, in all of these scenarios, it has been determined that all of the targets have been destroyed with minimum operation time within the acceptable solution period. Thanks to this method, it is aimed at intervening quickly to illegal activities on the seas and contributing to the prevention of deaths due to refugee boats.

Silahlı İnsansız Hava Araçları, birçok ülkenin ulusal güvenliğini sağlamak adına askeri operasyonlarda yoğun bir şekilde kullandıkları yapay zekâya dayalı savunma sistemleridir. Bu sistemler sayesinde operasyon alanındaki hareketli ve hareketsiz hedefler, zorlu coğrafik koşullar altında pilot kullanılmaksızın kumanda merkezi yardımıyla imha edilebilmektedir. İnsansız hava aracı filosu tarafından, seyir süresi, mühimmat kapasitesi, yakıt maliyeti ve zaman penceresi kısıtlamaları dikkate alınarak sistemdeki hareketli hedeflerin başarılı bir şekilde imha edilmesi gereksinimi, Hareketli Müşterili Araç Rotalama Problemini ortaya çıkarmaktadır. Bu çalışmada Heterojen Filolu-Zaman Pencereli-Kapasite Kısıtlı Hareketli Müşterili Araç Rotalama Problemi, minimum görev süresi ve görev maliyeti amaçları doğrultusunda çözülmesi amaçlanmıştır. Problemin çözümü için sezgisel algoritmalar(ÇARA, RASA) geliştirilmiş ve metasezgisel algoritmalar (Genetik Algoritma, NSGA-II ve Tavlama Benzetimi Algoritması) kullanılmıştır. Önerilen algoritmaların etkinliği vurucu sayısının 5-10, hedef sayısının 10-35 arasında değiştiği 30 farklı deney seti üzerinde test edilmiştir. Algoritmalar için uygun parametre setinin belirlenmesinde Taguchi yönteminden yararlanılmıştır. Analiz sonucunda Genetik Algoritmanın diğer algoritmalara kıyasla daha başarılı sonuçlar ürettiği tespit edilmiştir.

Öz Üniversitelerde bazı dersler dönem içerisinde; sempozyum, teknik gezi, öğretim elemanının akademik görevde olması, gibi çeşitli nedenlerden dolayı yapılamamaktadır. Eğitimin belirlenmiş olan müfredata göre akademik takvim içerisinde tamamlanabilmesi için yapılamayan derslerin sonraki haftalarda telafi edilmesi gerekmektedir. Bu durum klasik ders çizelgeleme probleminden farklı yeni bir ders çizelgeleme probleminin doğmasına neden olmaktadır. Bu problem, telafi dersi çizelgeleme problemi (TDÇP) olarak adlandırılmaktadır. Çalışmada bu problemin çözümü için yeni bir matematiksel model geliştirilmiş ve Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü’nde uygulanmıştır. Mevcut bir zaman çizelgesinden hareketle çeşitli telafi dersi senaryoları hazırlanmış ve bu senaryolar geliştirilen matematiksel model yardımıyla çözülmüştür. Sonuçta derslerin uygun haftalara, günlere, saatlere ve dersliklere atandığı çizelgeler elde edilmiştir.