Finans sektöründe yapay zekâ uygulamalarının, bireylerin ödeme, tasarruf, birikim gibi alışkanlıkları üzerinde ne kadar etkili olduğunu ölçebilmek amacıyla gerçekleştirilen çalışmada öncelikle; finans sektörünün önemli kuruluşlarından biri olan bankaların tanımı, işlevleri, fonksiyonları anlatılmıştır. Çalışmada, yapay zekâ kavramı tanımlanmış ve finans sektöründe yapay zekânın işleyişi incelenmiştir. Yapay zekâ kullanımı finans sektöründe, maliyetleri azaltması, işlemlerin çabuk gerçekleştirilmesi, sunduğu güvenlik uygulamaları, her zaman ulaşılabilir olma yönleriyle kullanıcılara büyük avantajlar sağlamaktadır. Bu çalışmada yapay zekâ kullanımının finans sektöründe ve bankacılık alanında hem sistemi uygulayanlar hem de sistemi kullananlar tarafından ne kadar etkili olduğu ortaya konulmuştur. Çalışmada 500 kişiye anket çalışması uygulanmış ve sonuçlarına bakıldığında ise, kullanıcıların yaş, cinsiyet, meslek ve gelir dağılımı açısından yapay zekâyı kullanma biçimlerinin farklılık gösterdiği görülmektedir. Ankete katılım sağlayan kişilerin, kolaylık ve güvenilirlik faktörleri ile kullanıcıların yaş, gelir ve eğitim düzeyleri analiz edilmiştir. Ankete katılım sağlayan kişilerin yaş, gelir ve eğitim düzeylerinin artması, yapay zekâya olan güveni de arttırmaktadır. Finans sektöründe yapay zekânın etkin kullanımının, kullanıcılar açısından büyük kolaylık sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.

Tasarruf kavramı, gelir ile gider arasındaki olumlu fark şeklinde; yatırım kavramı gelecekte kullanılmak üzere bugünden fon ayırma işlemi şeklinde tanımlanmaktadır. Tasarruf imkânlarının yatırıma dönüştürülmesi, enflasyona karşı koruma sağlama, portföy değerini arttırma ve gelecekteki belirsizliklere karşı güvence oluşturma gibi avantajlar sağlamaktadır. Yatırımcıların, yatırım yapabilecekleri çeşitli enstrümanlar bulunmaktadır. Bu enstrümanlar, döviz, değerli metaller, hisse senedi, tahvil, mevduat, para ve sermaye piyasası araçları şeklinde sınıflandırılabilmektedir. Yatırımcılar, vermiş olduğu yatırım kararlarını risk algılarına göre vermektedir. Yatırımcıları döviz, borsa, kripto paralar gibi alternatiflerinin dışında, değerli metallere yatırım yapma imkânı bulunmaktadır. Bu çalışma, değerli metallerin getirileri arasında nedensellik olup olmadığının tespiti amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada yer alan değerli metaller, altın, gümüş, platin ve paladyum şeklindedir. Çalışmada elde edilen veriler, 01.01.2015-30.09.2021 dönemini kapsamaktadır. Çalışmada yöntem olarak Toda-Yamamoto kullanılmıştır. Çalışma sonucunda, değerli metaller arasındaki nedensellik ve ilişkiler gösterilerek değerlendirilmiştir. Daha sonra gerçekleşecek çalışmalarda, değerli metaller arasındaki ilişkilerin, farklı analiz yöntemleri ve dönemler kullanılarak analiz edilmesi değerli araştırmacılara önerilmektedir.

Bu çalışma, BIST Elektrik Gaz ve Buhar Sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin finansal performansının ölçülebilmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada 8 işletmenin 2017-2021 yılları arası bilanço ve gelir tablolarından elde edilerek hesaplanan finansal oranları ile örneklem oluşturulmuştur. Yöntem olarak TOPSIS ve MOORA kullanılmıştır. Örnekleme iki farklı yöntem uygulanarak, karşılaştırma yoluyla güçlü sonuçlar elde edebilmesi hedeflenmiştir. Çalışma sonucunda, TOPSIS ve MOORA yöntemine göre ayrı ayrı analiz sonuçları gösterilmiş ve işletmelerin finansal performans sıralaması gerçekleştirilmiştir. İki analiz sonucu karşılaştırılarak, bulgular değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında uygulanan TOPSIS ve MOORA yöntemlerinin sonuçlarının önemli benzerlikler gösterdiği fakat işletme sıralamasında farklılıkların da olduğu bulguları ifade edilmiştir.

Turizm, ülkelerin kalkınma sağlamaları açısından önem arz eden sektörlerdendir. Hizmet sektörü olan turizm ile ülkeler, sahip oldukları doğal ve kültürel kaynakların ekonomik bir işleme konu edilerek gelir elde edebilmektedir. Turizm sektörünün gelişimi ve büyümesi, turizm işletmelerinin performanslarını etkilenmektedir. Bu nedenle turizm işletmelerinin finansal performanslarının ölçülmesi ve bu performansların analiz edilmesi önemli bir husustur. Bu çalışmanın amacı, Borsa İstanbul’da (BIST) faaliyet gösteren konaklama işletmelerinin finansal performanslarının ölçülmesidir. Bu ölçüm, COPRAS ve WASPAS yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İki farklı yöntemin kullanılarak analiz yapılması, bu yöntemler arasındaki farkın tespit edilmesini sağlayarak hem literatürdeki bilgi birikimine hem de finansal performansa yönelik uygulamalara katkı sağlayacağı hedeflenmekte ve düşünülmektedir. Çalışmanın örneklemi BIST konaklama sektöründe faaliyet gösteren işletmelerdir. Analizdeki değişkenler, 2016-2020 dönemlerine ait finansal tablolardan elde edilen finansal oranlardır. Belirlenen finansal oranlar COPRAS ve WASPAS yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. WAPSAS yöntemine göre 2017-2021 dönemleri arasında finansal performansı en yüksek işletme TEKTU (2017-2020) ve AYCES (2021) iken COPRAS yöntemine göre 2017-2021 dönemleri arasında finansal performansı en yüksek işletme sırası değişkenlik göstermiştir. Çalışmanın sonucuna göre iki farklı yöntemden elde edilen bulgular tamamıyla aynı olmamakla birlikte tüm sıralamalar göz önüne alındığında benzer sonuçlar gözlemlendiği ve yöntemlerin farklı olmasından dolayı işletmelerin finansal performans sıralamalarının değiştiği gözlemlenmektedir.

In this study, financial performance measurement was carried out using 8 financial ratios of 11 banks with total assets of 1% or more in 2021. The financial ratios of the banks between 2014 and 2021 were obtained and the analysis was carried out using the MAIRCA method. As a result of the analysis, the financial performance of the banks was ranked and reported between the sample years. The study is important in terms of evaluating banks with financial ratios and determining their performance. The results obtained from the study are aimed to provide ideas to managers, researchers, and academics.

Bu çalışma, Borsa İstanbul Aracı Kurumlar Sektöründe faaliyet gösteren altı işletmenin finansal performansının analiz edilmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Aracı kurumlar, finansal varlıkların alım satım faaliyetlerini gerçekleştiren ve sermaye piyasalarında önemli rol üstlenen kurumlardandır. Son yıllarda yatırımcı sayısı, halka arz, işlem hacmi gibi değişkenlerin artışı da aracı kurumların önemini artırmıştır. İlgili sektörde faaliyet gösteren işletmelerin finansal performans analizinin gerçekleştirilmesi için, işletmelerin 2022 ve 2023 yıllarına ait Cari Oran, Finansal Borç Oranı, Aktif Kârlılığı, Net Kâr Marjı ve Özkaynak Kârlılığı oranları elde edilmiştir. İlgili oranlara Entropi yöntemi uygulanarak ağırlıkları belirlenmiş ve VIKOR ile TOPSIS yöntemleriyle finansal performans sıralamaları gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda her iki yönteminde aynı yıllarda aynı sonucu verdiği görülmüştür. 2022 ve 2023 yıllarında son üç işletme aynı olmakla birlikte Oyak Yatırım’ın finansal performans sıralamasının yükseldiği tespit edilmiştir. Sonraki çalışmalarda ilgili işletmelere farklı yöntem ve teknikler uygulanarak bu çalışma ile karşılaştırılma yapılması değerli araştırmacılara öneri olarak sunulmaktadır.