In this study, we benchmark various machine learning techniques against a synthetic but physically based reference time series (model-simulated (ERA5-Land/FLake) bottom-temperature series) and assess whether decomposition methods (VMD and EMD) improve forecast accuracy using Support Vector Machine (SVM), Multi-Layer Perceptron (MLP), Random Forest (RF), Gaussian Process Regression (GPR), and Long Short-Term Memory (LSTM) with the monthly average data of Mjøsa, the largest lake in Norway, between 1950 and 2024 from the ERA5-Land FLake model. A total of 70% of the dataset was used for training and 30% was reserved for testing. To assess the performance several metrics, correlation coefficient (r), Nash–Sutcliffe efficiency (NSE), Kling–Gupta efficiency (KGE), Performance Index (PI), RMSE-based RSR, and Root Mean Square Error (RMSE) were used. The results revealed that without decomposition, the GPR-M03 combination outperforms other models (with scores r = 0.9662, NSE = 0.9186, KGE = 0.8786, PI = 0.0231, RSR = 0.2848, and RMSE = 0.2000). Considering decomposition cases, when VMD is applied, the SVM-VMD-M03 combination achieved better results compared to other models (with scores r = 0.9859, NSE = 0.9717, KGE = 0.9755, PI = 0.0135, RSR = 0.1679, and RMSE = 0.1179). Conversely, with decomposition cases, when EMD applied, LSTM-EMD-M03 is explored as the more effective combination than others (with scores r = 0.9562, NSE = 0.9008, KGE = 0.9315, PI = 0.0256, RSR = 0.2978, and RMSE = 0.3143). The results demonstrate that GPR and SVM, coupled with VMD, yield high correlation (e.g., r ≈ 0.986) and low RMSE (~0.12), indicating the ability to reproduce FLake dynamics rather than as accurate predictions of measured bottom temperature.

Türkiye, situated in the Mediterranean Basin, is highly susceptible to drought due to its predominantly semi-arid climate. This study aims to evaluate the temporal and seasonal dynamics of drought across Türkiye by employing three distinct drought indices: the Standardized Precipitation Index (SPI), the Standardized Precipitation Evapotranspiration Index (SPEI), and the Percent of Normal Index (PNI). Long-term spanning the period 1972–2023, monthly areal average precipitation data derived through Kriging interpolation and monthly average temperature data from 255 meteorological stations were used. Drought assessments were conducted on both monthly and seasonal scales, with SPI and SPEI calculated at 3-, 6-, 9-, 12-, and 24-month timescales to capture meteorological, agricultural, and hydrological drought characteristics. The results revealed that the most severe drought occurred during 2007–2009 with nationwide SPI values dropping below − 2.0. Severe droughts (SPI < − 1.5) were observed in approximately 18% of the study period, with summer droughts being 30–35% more frequent than winter droughts. During 2020–2023, more than 70% of stations simultaneously experienced drought conditions, highlighting the increasing influence of temperature-driven evapotranspiration. Notably, SPEI values were consistently lower than SPI during summer and autumn, reflecting the intensifying role of rising temperatures and Potential Evapotranspiration (PET), while PNI corroborated these findings and emphasized Türkiye’s heightened drought sensitivity during the summer season. This study demonstrates the added value of temperature-based indices in drought monitoring and provides essential insights for, drought early warning systems, and water resource management in drought-prone regions. The Mann–Kendall analysis indicates an overall increase in drought severity after 2000, marked by temperature-driven summer drying and a slight winter wetting tendency.

En tr In this study, the noise effects caused by roadway pavement were examined. The calculations made using the NMPB Routes 96 roadway noise estimation model were made in SoundPLAN 6.4 program, vehicle speed and traffic load were changed to create different scenarios. In the scenario, three different road coverings were evaluated and evaluated, including cobblestone paving (PTK), flat asphalt pavement (DAK) and porous asphalt pavement (GAK). For three different road coverage, in daytime-evening-night noise indicators as specified both in our country and the European Union legislation, and at noise levels of 75 dBA) and the exposed population were estimated and the number of sensitive structures (housing, hospitals, etc.) and the number of people exposed to this structure were determined. In addition, the data obtained in the study are mapped. Bu çalışmada, karayolu kaplamalarından kaynaklanan gürültünün etkileri incelenmiştir. NMPB Routes 96 karayolu gürültü tahmin modeli kullanılarak yapılan hesaplamalar SoundPLAN 6.4 programında, gerçekleştirilmiş, araç hızı, trafik yükü değiştirilerek farklı senaryolar oluşturulmuştur. Senaryolarda, parke taşı kaplama (PTK), düz asfalt kaplama (DAK) ve gözenekli asfalt kaplama (GAK) olmak üzere üç farklı yol kaplaması ele alınmış ve değerlendirilmiştir. Üç farklı yol kaplaması için, ülkemiz ve Avrupa Birliği mevzuatında belirlenen gündüz-akşam-gece gürültü göstergelerinde ve 75 dBA gürültü seviyelerinde birbirlerine göre durumları, maruz kalınan alan açısından değerlendirilmiştir. Çalışma, Adana il merkezinde bulunan üç farklı bulvar güzergâhında yapılmıştır. Maruz kalınan alan açısından tüm zaman dilimlerinde 55 dBA’nın altında olan gürültü seviyelerinde PTK toplam hesaplama alanı içerisinde en düşük yüzdeye sahip olduğu görülmüştür. Nüfus açısından ise 55 dBA’dan daha düşük gürültü seviyelerinde DAK ve GAK kaplamalarda PTK’ya göre hesaplama alanlarındaki nüfusun daha fazlası maruz kaldığı görülmüştür. Hesaplama alanlarında 55 dBA gürültü seviyesinin altında kalan konutlar değerlendirildiğinde PTK gündüz-akşam-gece zaman dilimlerinde diğer iki yol kaplamasına göre daha düşük bir yüzdeye sahip olduğu görülmüştür. Aşırı gürültü seviyelerine (>75 dBA) maruz kalınan alanlar ve maruz kalınan nüfus tahmin edilerek bu alanlarda bulunan duyarlı yapıların (konut, hastane vb.) ve bu yapılara maruz kalan kişi sayısı belirlenmiştir.

Türkiye için küresel ısınma etkisi ile yağışların azalacağı, buharlaşma ve sıcaklık değerlerinin artacağı tahmin edilmektedir. Bu etkenler göz önüne alındığında göl, rezervuar gibi su kütlelerinde ciddi seviye ve hacim düşüşleri meydana gelebilecektir. Bu çalışmada, Burdur Gölü ele alınarak iklim değişikliği etkisi altında göl su seviyesindeki değişimler incelenmiştir. İlk olarak, 1975-2020 yılları arasındaki göl parametreleri ile iklim parametreleri arasındaki ilişki korelasyon yöntemi ile irdelenmiştir. Daha sonra, 2021-2050 yılları arasındaki göl seviye ve hacim değişim tahminlerine iklim projeksiyonu tahminleri eklenmiştir. İklim projeksiyonlarına göre sıcaklığın referans döneme göre %11,38 arttığı, yağışların %4,5 azaldığı ve buharlaşmanın ise %15 arttığı görülmüştür. Yapılan analizler sonucunda Burdur Gölü su seviyesinin 1975-2020 periyodunda düşüş trendinde olduğu ve bu durumun 2021-2050 periyodunda devam edeceği gözlenmiştir. Ayrıca, yapılan korelasyon analizleri sonucunda göl seviyesi ile buharlaşma arasında (-0,6452) negatif yönlü orta derecede anlamlı ilişki, göl seviyesi ile yağış arasında ise (-0,1066) negatif yönlü çok zayıf derecede ilişki olduğu belirlenmiştir.

Yağış, sıcaklık gibi iklim parametreleri üzerinde meydana gelen uzun süreli değişimlerin hidrolojik döngüde neden oldukları değişimler insan yaşamını olumsuz etkilemektedir. İklim değişikliğinin etkili olduğu ülkemizde su kaynaklarının en uygun şekilde kullanılması açısından hidrometeorolojik çalışmalar önem arz etmektedir. Bu çalışmada, Ankara ilinde yer alan 7 adet meteoroloji gözlem istasyonun yağış verileri mevsimsel ve yıllık olarak incelenerek trend analizleri yapılmıştır. Analizlerde Petitt Homojenlik Testi, Mann Kendall ve Yenilikçi Trend Analizleri kullanılmıştır. Homojenlik testine göre yıllık sonuçlarda sadece bir istasyonda kırılma meydana gelmiştir. Mevsimsel sonuçlarda ise sadece kış ve yaz mevsimlerinde birer istasyonda kırılma olduğu tespit edilmiştir. Mann Kendall trend analizlerinde hem yıllık hem de mevsimsel olarak sadece birer adet istasyonda trend belirlenmiştir. Yenilikçi Trend Analizi testi sonuçlarında daha belirgin sonuçlar elde edilmiştir. Yıllık olarak bir adet istasyonda azalan, beş adet istasyonda artan trend tespit edilmiştir. Mevsimsel olarak sonbaharda üç adet istasyonda azalan, dört adet istasyonda ise artan trend tespit edilmiştir. Üç yöntem kullanılarak elde edilen sonuçlar incelenmiş ve bölgenin mevcut yağış trendi değerlendirilmiştir.