Зерттеудің мақсаты: компоненттік талдау арқылы COVID 19-дың асқазан обырымен сырқаттанушылығына әсерін бағалау. Әдістері. Зерттеу материалы Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің асқазан обырына қатысты деректері (7-нысан) болды. Ретроспективті зерттеуде эпидемиологияның сипаттамалық және аналитикалық әдістері қолданылды. Компоненттік әдіс 2011 жылдан 2020 жылға дейін болған жағдайлардың санына негізделген асқазан обырымен сырқаттанушылықтың динамикасын талдау үшін қолданылды. Нәтижесі. 2011 және 2020 жылдарға талдау жасай отырып, біз бұл ауруды жұқтыру қаупінің нақты төмендегенін анықтадық. Егер пандемияға дейінгі кезеңде жағдайлардың саны 0,1%-ға артса, пандемия кезінде асқазан обырының тіркелген жағдайларының саны 6,7%-ға төмендеді. Әрі қарай, 2019 және 2020 жылдарды салыстыра отырып, біз асқазан обырымен сырқаттанушылықтың төмендегенін анықтадық. Жалпы төмендеу −1,160/0000 болды және халықтың жас құрылымының өзгеруіне (∑ΔA=+0,220/0000), ауру даму қаупіне (∑ΔR=−1,370/0000) және жас құрылымы мен ауру қаупінің жиынтық әсеріне (∑ΔAR=−0,020/0000) байланысты болды. Көріп отырғаныңыздай, төмендеу негізінен ауру даму қаупінің әсерінен болды. Компоненттік талдаудың есептеулеріне сәйкес, 2020 жылы 2757 пациент күтілді, бірақ оның орнына пациенттер саны азайып, 2497 құрады және бұл ауру даму қаупінің өзгеруіне байланысты жағдайлардың азаюымен сипатталады. Қорытынды. Қазақстанда асқазан обырымен сырқаттану төмендеу үрдісіне ие болды. Бірақ жаһандық пандемияға байланысты қауіпсіздік шараларының кесірінен 2020 жылы аурудың деңгейі одан да төмендеді. Бұған асқазан қатерлі ісігін анықтау үшін жүргізілген диагностикалық шаралардың төмендеуі әсер еткен болуы мүмкін. Осы зерттеудің нәтижелері қатерлі ісікке қарсы шараларды ұйымдастыруды жетілдіруде қолдану үшін ұсынылады. Objective: to evaluate the effect of COVID-19 on gastric cancer incidence by component analysis. Methods. The data obtained from the Ministry of Healthcare of the Republic of Kazakhstan concerning GC (Form no. 7) was retrospectively studied by descriptive and analytical epidemiology methods. The component method was used to analyze GC incidence dynamics based on the number of cases from 2011 to 2020. Results. Analyzing 2011 and 2020, we found an apparent reduction in the risk of GC. If in the period before the pandemic the number of cases increased by 0.1%, then during the pandemic the number of cases of registered gastric cancer decreased by 6.7%. The GC incidence decreased from 2019 to 2020. The incidence decreased by −1.160/0000 due to changes in the age structure of the population (∑ΔA=+0.220/0000), the risk of getting GC (∑ΔR=−1.370/0000), and combined impact of age structure and the risk of getting GC (∑ΔAR=−0.020/0000). According to the calculations of the component analysis, 2,757 patients were expected in 2020. Instead, the number of patients decreased to 2,497 due to fewer cases because of the changes in the risk of getting GC. Conclusion. In Kazakhstan, the incidence of gastric cancer tended to decrease. But due to safety measures in connection with the global pandemic in 2020, the incidence rate has decreased even more significantly. Most likely, this was influenced by a decrease in the diagnostic measures carried out to detect gastric cancer. The results of this study are recommended for use in improving the organization of anticancer activities. Цель исследования: оценить влияние COVID 19 на заболеваемость раком желудка путем компонентного анализа. Методы. В ретроспективном исследовании данных Министерства здравоохранения Республики Казахстан о новых случаях рака желудка, полученных из формы №7, использовались описательные и аналитические методы эпидемиологии. Для анализа динамики заболеваемости на основе количества случаев заболевания с 2011 по 2020 год был использован компонентный метод. Результаты. Анализируя 2011 и 2020 года, мы обнаружили явное снижение риска заражения этим заболеванием. Если в предпандемический период количество заболевших...

The purpose of this study: to evaluate the incidence of breast cancer (BC) in Astana using component analysis. Methods. In a retrospective study of the data of the Ministry of Health of the Republic of Kazakhstan on new cases of BC in Astana, obtained from Form No. 7, descriptive and analytical methods of epidemiology were used. Component analysis was used to analyze the dynamics of incidence based on the number of cases from 2012 to 2021. Results. During the study period (2012-2021), 2.672 new cases of BC were registered in Astana. The average age of the patients was 55.7 years. The average annual incidence of BC in Astana was 53.0±1.7 (95% CI=49.7-56.2) per 100.000 population. The general growth in incidence was +1.00/0000. The overall increase was +2.690/0000 and depended on changes in the age structure of the population (∑ΔA=+5.400/0000), the risk of getting sick (∑ΔR=−3.400/0000) and the combined effect of the age structure and the risk of getting sick (∑ΔAR=+0.680/0000). According to the calculations of the component analysis, 369 patients were expected in 2021. However, the number of patients was 322. Thus, BC is characterized by an increase in cases, mainly due to population growth (+56.8% of the total increase by +64.5%). Conclusion. Our research highlights the rise in breast cancer cases linked to demographic factors, primarily population growth. Simultaneously, there's a decrease in the disease's risk factor, possibly attributed to successful screening efforts. This underscores the significance of enhancing healthcare policies and raising public awareness of cancer prevention as key measures to alleviate the disease burden.