Dünya nüfusuna paralel olarak artan tarım ürünleri ihtiyacı, yoğun kimyasal girdi uygulamalarıyla verimde artış sağlanarak karşılanmaya çalışılmıştır. Ancak tarımsal faaliyetlerde gereğinden fazla kullanılan girdilerin, insan sağlığı ve çevre üzerindeki olumsuz etkileri zamanla artan oranda hissedilmeye başlanmıştır. Bunun sonucu olarak, sadece verim artışını değil, aynı zamanda insan sağlığını ve çevreyi korumayı esas alan sürdürülebilir tarım sistemleri önem kazanmıştır. Organik tarım, gelişmiş ülkelerde iç talebe yönelik gündeme gelmiş, Türkiye’de ise 1980’li yılların ortasında ithalatçı firmaların istekleri doğrultusunda ortaya çıkmıştır. Türkiye’de iyi tarım uygulamaları 2007’de başlamasına rağmen, özellikle 2013’ten sonra büyük gelişme göstermiştir. Organik tarım alanı, 2007’den 2016’ya gelindiğinde 3 kat, iyi tarım uygulamaları alanı ise 88 kat artmıştır. Ekonomik ve sosyal yönden sürdürülebilir tarımın sağlanmasında, daha çok yerel ölçekli ve işletme odaklı uygulamaların ele alınmasına, çevresel sürdürülebilirliğin sağlanmasında ise makro düzeyde ve uzun vadeli politikalara ihtiyaç vardır. Bu çalışmada, Türkiye’de sürdürülebilir tarımın gelişmesini sağlayan organik tarım ve iyi tarım uygulamaları ekonomik, sosyal ve çevresel yönleriyle değerlendirilmiştir.

Araştırmanın amacı, süt sığırcılığı işletmelerinin tarımsal yeniliklerin benimsenmesi ve bilgi kaynakları yönünden değerlendirilmesidir. Veriler, Samsun ili Bafra ve Canik ilçelerinde süt sığırcılığı yapan 70 işletmeyle yapılan anketlerden elde edilmiştir. Araştırma sonuçları, süt sığırcılığı işletmelerinde bilgi ve yeniliklerin yeterince benimsenmediğini ve geleneksel yöntemlerin yaygın olduğunu göstermektedir. İşletme yöneticilerinin %47.1’i süt sığırcılığıyla ilgili eğitimlerden haberdar olduklarını, diğerleri ise haberdar olmadıklarını belirtmişlerdir. Eğitimlerden haberdar olanların, eğitimlere katılmamalarındaki en önemli neden %51.5 ile süt sığırcılığıyla ilgili yeterli bilgiye sahip olduklarını düşünmeleridir. Diğer nedenler ise, komşu çiftçilerden bilgi almaları (%27.3) ve eğitimlere katılmak için yeterli zaman bulamamalarıdır (%21.2). Süt sığırcılığıyla ilgili bilgi ve yenilikler konusunda en fazla başvurulan kaynaklar aile bireyleri (%72.9) ve komşu çiftçiler (%67.1) iken, yayım metodu olarak en yaygın kullanılan kitle iletişim aracı televizyondur (%87.1). Süt sığırcılığı işletmelerine aktarılan tarımsal bilgi ve yeniliklerin uygulanabilir olması ve bunların yetiştiriciler tarafından benimsenmesi, kırsal toplumdaki üretim anlayışını önemli oranda değiştirecektir. Yetiştiricilerin bilgi ve yeniliklere karşı olumlu tutum geliştirmeleri, yanlış uygulamaların giderilmesini sağlayacak ve işletmelerin modern bir yapıya dönüşümlerini hızlandıracaktır.

Araştırmanın amacı, süt sığırcılığı yapan işletmelere ait yapısal özelliklerin belirlenmesidir. Veriler, Samsun ili Bafra ve Canik ilçelerinde süt sığırcılığı yapan 70 işletmeden anket yoluyla elde edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, süt sığırcılığı faaliyeti birinci gruptaki işletmelerde daha çok aile tüketimine yönelik iken, ikinci ve üçüncü gruptaki işletmelerde ticari amaçla yapılmaktadır. İşletmelerin süt sığırcılığıyla ilgili en önemli sorunu %51,4 ile süt fiyatındaki istikrarsızlıktır. Bunu yem temini (%41,4) ve pazarlama (%37,1) sorunları izlemektedir. İşletmelerin %37,2’si sığır sayısını artırmayı hedeflerken, %51,4’ü mevcut yapılarıyla süt sığırcılığına devam etmek istemektedir. İşletme yöneticilerinin %11,4’ü süt sığırcılığını bırakmayı düşünmektedir. Buna gerekçe olarak; sermaye kısıtlılığı (%37,5), gelir yetersizliği (%25) ve hayvan bakımındaki zorluklar (%25) gösterilmiştir. Süt sığırcılığı yapan işletmelerin ekonomik anlamda sürdürülebilirliği, büyük ölçüde yapısal özellikler yönünden yeterli donanıma sahip olmalarına bağlıdır. Bu amaçla süt sığırcılığı yapan işletmelere ait yapısal özelliklerin iyileştirilmesinde, bölgesel farklılıklar ile işletme büyüklük gruplarını dikkate alan politikaların geliştirilmesine ihtiyaç vardır.

Tr en Dünyada iyi tarım uygulamaları, gıda güvenliği ve kalitesinin sağlanması amacıyla ilk defa Avrupa’da başlamıştır. Türkiye’de 2007’de 18 ilde başlayan iyi tarım uygulamaları, verilen desteklerin etkisiyle son üç yılda büyük gelişme göstermiştir. Ancak iyi tarım uygulamalarının devamlılığı açısından, bu ürünlere olan talebi artırmanın önemi büyüktür. İyi tarım uygulamalarında tüketiciyi dikkate alan bir pazarlama anlayışının benimsenmesi firmalar arasındaki rekabeti hızlandıracak, buna bağlı olarak iyi tarım ürünlerinin üretimi artacaktır. Bu makalede, dünyada iyi tarım uygulamalarının gelişimi ve Türkiye’deki yansımaları ortaya konulmuştur. Good agricultural practices (GAP) first initiated in Europe to provide food security and quality. Good agricultural practices in Turkey has been started at 18 provinces in 2007 and it showed great development due to increasing subsidies within the last three years. However, it is important to increase the demand to these products in order to sustain GAP. Adoption of a marketing strategy considering consumers’ preferences will probably increase the production as well as competition among companies involved in this process. In this paper, development of GAP in the world and its reflections over the Turkey have been revealed.

Araştırmanın amacı, Samsun ili kentsel alanda ikamet eden tüketicilerin gıda güvenliğiyle ilgili davranışlarının belirlenmesidir. Araştırma verileri, ailede gıda satın alma kararında etkili 384 tüketiciden anket yoluyla elde edilmiştir. Tüketici davranışları, gıda güvenliği kavramından haberdar olma ve olmama durumuna göre iki grupta incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, tüketicilerin %55.47’si gıda güvenliği kavramından haberdar olduklarını, %44.53’ü haberdar olmadıklarını ifade etmişlerdir. Gıda güvenliğinden haberdar olan tüketicilerin %44.13’ü güvenilir gıdayı sağlıklı, %19.25’i sertifikalı, %16.43’ü son kullanma tarihi geçmemiş, %11.27’si katkı maddesi içermeyen, %4.69’u kaliteli, %4.23’ü ise hijyenik gıda olarak tanımlamışlardır. Gıda etiketi üzerinde yer alan son kullanma tarihi, üretim tarihi, katkı maddesi içeriği ve enerji/besin değerine dikkat edilmesi açısından, gruplar arasındaki farklılık istatistiki olarak önemli bulunmuştur. Araştırma sonuçları, gıda güvenliğinden haberdar olmayan tüketicilerin gıdalar konusundaki duyarlılıklarının daha düşük olduğunu göstermektedir. Bu nedenle toplumdaki tüm bireyler için gıda güvenliği konusunda hassasiyet oluşturulması ve bilinç düzeyinin artırılması gerekmektedir. Ayrıca gıda üretiminin büyük ölçüde tüketici talebine bağlı olması, tüketici odaklı üretim ve pazarlama stratejilerinin geliştirilmesini gerekli kılmaktadır.