EVREN BARUT

Dr. EVREN BARUT

orcid

Research Focus & Metrics

Academic Career Length

5Years (2022-Present)

(Calculated once Scilit publication data is synced: current year − year of first publication + 1)

Representative Publications

View All Publications
23 May 2022 in Akdeniz Havzası ve Afrika Medeniyetleri Dergisi
Verified
Journal Article
Closed access
EBEVREN BARUT
EVREN BARUT
Google Translate, Kural Tabanlı Makine Çevirisi (RBMT) modelinden yola çıkarak başlattığı çeviri sistemini zamanla İstatiksel Makine Çevirisi (SMT) modeline dönüştürerek çeviri sonuçlarının göreceli olarak iyileştirilmiştir. 2016 yılında Google Translate, Nöral Makine Çevirisi (NMT) modeli algoritmasını kullanmaya başlayarak çeviri teknolojisinde bir atılım gerçekleştirmiştir. NMT’nin kullanıcı deneyimine sunulmasıyla elde edilen çeviri kalitesi oldukça iyileştirilmiştir. Bu çalışma Google Translate tarafından kullanılan SMT ve NMT çeviri modelinin performansını karşılaştırmayı amaçlamaktadır. SMT ve NMT modeli ile yapılan Google Translate çevirileri karşılaştırılırken kaynak dilden hedef dile yapılan çeviriler bazı dilbilimsel parametrelerle incelenmiştir. Bu çalışmada hedef dil üzerinde morfolojik (biçimbilimsel), leksikolojik (sözlükbilim), sentaktik (sözdizimsel) ve semantik (anlamsal) anlamda yapılacak bir takım değerlendirmeler Google Translate çıktılarının analiz edilmesi için başvurulacak dilbilimsel kriterler arasında kullanılmıştır. Bu bağlamda Google Translate’in kullandığı 2016 öncesi SMT algoritması ile 2016 sonrası NMT algoritması karşılaştırılmak üzere aynı metinler Google Translate aracılığıyla SMT ve NMT modeli ile yeniden çevrilmiştir. Böylece SMT ve NMT modelinin aynı metin üzerinde uygulanarak elde edilen çeviri sonuçları dilbilimsel parametreler doğrultusunda analiz edilmiştir.

25 March 2025 in SÖYLEM Filoloji Dergisi
Verified
Journal Article
Open access
PDF file
EBEVREN BARUT
EVREN BARUT
This study aims to analyze AI-supported text generation and translation technology, focusing on the linguistic challenge of false friends. False friends can cause semantic difficulties in both language learning and translation. The study examined the capabilities of AI tools in handling false friends as a linguistic challenge, using GPT-4o as the AI model. The analysis consisted of two phases. In the first phase, GPT-4o processed false friends in the English-Turkish language pair and generated a text without relying on any predefined dataset. In the second phase, Nihal Yetkin’s (2011) study on 100 false friends in Turkish and English within the field of diplomacy was used as a dataset. Using this thematic data, GPT-4o was tasked with generating a text with a limited dataset. Both AI-generated texts were then translated using GPT-4o. The study evaluated GPT-4o’s linguistic creativity and data processing skills in addressing the complexities of false friends. The findings discussed how GPT-4o recognized false friends and used them contextually in text generation. The primary objective in both phases was to assess GPT-4o’s ability to use false friends in appropriate contexts and its performance in translating these words into the target language. The analysis of findings provided insights into the effectiveness of AI-powered translation in handling linguistic challenges. Ultimately, this study assessed GPT-4o’s success in identifying and processing Turkish-English false friends in text generation and translation.

7 July 2026 in Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi
Verified
Journal Article
Closed access
EBEVREN BARUT
EVREN BARUT
Sight translation, yazılı bir kaynak metnin eşzamanlı olarak algılanıp hedef dilde sözlü çıktıya dönüştürüldüğü hibrit bir çeviri edimi olarak, yazılı çeviri ile sözlü çeviri arasında özgül bir bilişsel konumda yer almaktadır. Buna rağmen bu alandaki değerlendirme pratikleri çoğu zaman performansın yalnızca yüzeyde gözlenen sonuçlarına odaklanmakta; yapısal çözümleme, duraksama yönetimi, mesaj yönelimi ve yeniden yapılandırma gibi süreçsel ve bilişsel boyutları yeterince görünür kılamamaktadır. Bu durum, öğrenci performansının hangi bilişsel eşikte zorlandığını açıklamakta yetersiz kalan tanısal muğlak bir geri bildirim ortamı üretmektedir. Bu çalışma, sight translation değerlendirmesindeki sorunun yalnızca uygun bir puanlama aracının yokluğu olmadığını; daha derinde, değerlendirme mantığının bazı kritik bilişsel boyutları sistematik olarak arka plana ittiğini ileri sürmektedir. Bu doğrultuda çalışma, ampirik bir veri seti sunmamakta ve yeni bir rubrik önermemektedir; bunun yerine literatür temelli, kavramsal ve eleştirel bir çerçeve geliştirerek yapısal çözümleme, mesaj yönelimi, yeniden yapılandırma ve duraksama yönetimi boyutlarını sight translation değerlendirmesinde görünür kılmayı amaçlamaktadır. Sonuç olarak makale, sight translation değerlendirmesinin yalnızca ürün odaklı bir puanlama işlemi olarak değil, performansın ardındaki bilişsel örgüyü anlamaya çalışan daha derinlikli bir analitik alan olarak yeniden düşünülmesi gerektiğini savunmaktadır.

1 January 2026 in Turkish Studies - Language and Literature
Verified
Journal Article
Closed access
EBEVREN BARUT
EVREN BARUT
Bu çalışma, çeviri evrenselleri programı içinde merkezi bir konum işgal eden açıklaştırma kavramının "evrensel" statüsünü kuramsal olarak yeniden değerlendirmektedir. Söz konusu kavram, Baker'ın 1990'larda korpus tabanlı çeviribilim için önerdiği araştırma programının çekirdek kategorilerinden biri olarak ortaya çıkmış; ardından Laviosa, Toury ve Chesterman'ın katkılarıyla disiplinin başat tartışma alanlarından birine dönüşmüştür. Çalışmanın ele aldığı temel soru şudur: Açıklaştırma, çeviri sürecinin kendisine içkin, tüm diller ve kültürler arasında geçerli bir evrensel midir; yoksa çevirmenin kültürel konumlanmışlığına, hedef okur tasarımına ve üretim bağlamının ideolojik koşullarına bağlı olarak şekillenen normatif-stratejik bir karar mıdır? Çalışma, kuramsal-kavramsal sorgulama yöntemini benimsemekte ve iki ekseni birlikte ele almaktadır. Birinci eksende uluslararası literatürdeki eleştirel katkılar — Tymoczko'nun epistemolojik müdahalesi, Mauranen ve Kujamäki derlemesindeki yöntemsel itirazlar, House'un yön- ve tür-bağımlılığı argümanları, Pym'in risk yönetimi modeli ve Becher'in metodolojik incelmesi — sistematik biçimde değerlendirilmektedir. İkinci eksende ise Türkiye'deki çeviribilim literatüründen seçilen örüntüler (Karadağ vd., Tahir Gürçağlar, Erguvan, Tekgül Akın ve Abdal'ın çalışmaları) açıklaştırmanın ideolojik boyutuna dair somut bir tablo sunmaktadır. Çalışmanın savunduğu tez, evrensellik iddiasının üç düzeyli — epistemolojik, yöntemsel ve kuramsal — bir aşınmaya uğradığı; ancak bunun kavramı reddetmeyi değil, yeniden konumlandırmayı gerektirdiğidir. Bu bağlamda makalenin özgün kuramsal katkısı, Pym, Becher, Lefevere ve Baker'ın birbirini tamamlayan hatlarını birleştirerek açıklaştırmayı evrensel–norm–ideolojik karar sarkacı olarak adlandırılan üçlü bir analitik çerçevede yeniden konumlandırmasıdır. Klaudy'nin dörtlü sınıflandırmasını yatay bir kuramsal düzlemde yeniden okuyan bu çerçeve, korpus tabanlı çeviribilim ile ideoloji-eleştirel çeviribilim arasındaki tarihsel bölünmeyi aşmayı; aynı zamanda çevirmen eğitimi ve çeviri eleştirisi için daha duyarlı bir analitik araç sunmayı amaçlamaktadır.

1 December 2024 in Khazar Journal of Humanities and Social Sciences
Verified
Journal Article
Closed access
EBEVREN BARUT
EVREN BARUT
MOMehmet Cem Odacıoğlu
Mehmet Cem Odacıoğlu
FÇFadime Çoban
Fadime Çoban
This study examines the English and Turkish subtitles of the German Netflix film Was Wir Wolltenbased on its dubbed version. In the film, main characters Alice and Niklas speak Standard High German (Hochdeutsch), while Christl communicates in South Tyrolean German, a distinct dialect, with her husband Romed and their children. To highlight cultural contrasts between the families, Saran Digital Studios, responsible for the Turkish subtitles and dubbing, made a notable localization decision: they replaced South Tyrolean German with Aegean Turkish in the dubbed version. According to interviews with Saran Digital Studios and Netflix officials, various Turkish dialects, including the Black Sea accent, were considered before finalizing the dubbing by the officials. The Aegean dialect was, however, chosen for its comprehensibility, as many Turkish viewers might be unfamiliar with regional dialects. As known, the Aegean dialect is closely associated with comedy in Türkiye, potentially creating a mismatch since Was Wir Wolltenis a drama. This study explores how these localization choices affect Turkish audiences' interpretation of the film's themes. It investigates whether the use of the Aegean dialect leads viewers to perceive the drama as comedic, how effectively the film's message is conveyed in Turkish dubbing, and whether Eastern or Southeastern dialects might have better preserved the original dramatic tone providing that they were chosen by the officials. The research aims to contribute to audiovisual translation studies, examining the role of dialects in localization and audience reception.

30 June 2026 in Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi
Verified
Journal Article
Closed access
EBEVREN BARUT
EVREN BARUT
This article investigates whether AI-powered translation systems have created a complete paradigm shift in translation and ideology or a sociotechnical restructuring. Adapting Cugurullo’s AIdeology to textual production, the study proposes “Translation AIdeology” to show that ideological agency is no longer organized solely within the translator’s conscious textual intervention but is also structured across training data, parametric weights, alignment protocols, moderation filters, and platform governance. As a non-empirical conceptual article, the study offers a critical synthesis confronting classical translation and ideology scholarship with AI infrastructure. Within Kuhn’s framework of paradigm, three hypotheses—continuity, infrastructural restructuring, and complete paradigm shift—are formulated with explicit evaluation criteria and assessed in light of existing empirical studies. The proposed eight-layer model maps the distribution of ideological agency from human and institutional layers through data, model, alignment, interface, platform, and output layers. The findings indicate that continuity is only partially confirmed, a complete paradigm shift is rejected on Kuhnian criteria, and infrastructural restructuring is supported: AI is not an autonomous ideological subject, yet ideological guidance has become more pervasive and invisible under the guise of technical rationality. The article concludes by proposing cross-platform comparative analyses, longitudinal studies of alignment updates, and “ideological auditing” methodologies as future research directions.