Bu çalışma, Türkiye’de bağımsız denetime tabi olan işletmelerin Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğlerine (MSUGT) göre hazırlanan finansal tablolarının Türkiye Muhasebe / Finansal Raporlama Standartlarına (TMS / TFRS) ya da Büyük ve Orta Boy İşletmeler İçin Finansal Raporlama Standardına (BOBİ FRS) dönüştürülmesi sürecinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla çalışmada nitel araştırma yöntemi uygulanmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak bağımsız denetim şirketlerinde çalışan ve finansal tabloların dönüşüm sürecinde aktif rol alan 25 meslek mensubuyla yüz yüze ya da çevrimiçi görüşmeler yapılmıştır. Çalışmada, katılımcıların çoğunluğu tarafından ikili muhasebe sisteminin daha sağlıklı ve faydalı bulunmasına rağmen işletmelerin muhasebe altyapıları ve sistemin getireceği ilave maliyetler nedeniyle uygulanmasının zor olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların dönüşüm sürecinde en çok müşteri işletmeden talep edilen bilgi ve belgelerin temin edilmesinde zorlandığı ve nakit akış tablosunun hazırlanmasında daha fazla sorun yaşadıkları ortaya konmuştur. Ayrıca, katılımcıların büyük çoğunluğu tarafından dönüşüm yoluyla hazırlanan finansal tablolarda sunulan bilgilerin faydalı finansal bilginin taşıması gereken niteliksel özelliklere sahip olduğu düşünülürken, bazı katılımcılar sunulan bilgilerin zamanında sunum özelliğine sahip olmadığını düşünmektedirler. Farklı düzenlemelere göre yapılan raporlamanın gereksiz olduğunu belirten katılımcılar, işletmelerin tek bir düzenlemeye göre raporlama yapmalarının ve bu düzenlemenin de TMS / TFRS’ler olması gerektiğini ifade ettikleri görülmüştür. Ancak mevcut uygulamada olduğu gibi iki farklı düzenlemeye göre raporlama yapmaya devam edilmesi halinde katılımcıların büyük çoğunluğu tarafından BOBİ FRS’nin tercih edildiği tespit edilmiştir.

Finansal bilgi kullanıcılarının işletme ile ilgili karar verme sürecinde ihtiyaç duydukları bilgiler, finansal raporlama çerçevelerine göre hazırlanan finansal tablolar yoluyla sunulmaktadır. Finansal raporlamaya ilişkin esasların yer aldığı finansal raporlama çerçeveleri ise önceleri kamu kurumları tarafından hazırlanırken daha sonra kamu kurumlarının yetkilendirdiği kurumlar tarafından hazırlanmaya devam etmiştir. KGK tarafından yürütülen bu süreç, son yıllarda büyük bir ivme kazanarak çok sayıda finansal raporlama çerçevesinin hazırlanmasına imkân sağlamıştır. TMS/TFRS’lerin yanı sıra BOBİ FRS ve son olarak da KÜMİ FRS’nin yayımlanmasıyla birlikte neredeyse tüm işletmelerin bir finansal raporlama standardına tabi olması sağlanmıştır. Bu noktada çalışmanın da konusunu oluşturan KÜMİ FRS ve BOBİ FRS büyük bir öneme sahiptir. 2013/34 sayılı AB Muhasebe Direktifindeki “önce küçükleri düşün” yaklaşımına uygun olarak hazırlanan BOBİ FRS ile 6.000 işletmenin, KÜMİ FRS ile de 639.485 işletmenin gerçeğe uygun, finansal bilgi ihtiyacını karşılayan ve karşılaştırılabilir finansal tablolar hazırlamasına imkân sağlanmıştır. KÜMİ FRS ile BOBİ FRS’nin karşılaştırılarak farklı ve benzer uygulamaların tespit edildiği bu çalışmada; hazırlanan finansal tablolar, faydalı finansal bilginin özellikleri, finansal raporlamanın genel ilkeleri, ölçüme ilişkin ilke ve esaslar, finansal raporlamaya esas bilgiler (hasılat, stoklar, tarımsal faaliyetler, finansal araçlar ve özkaynaklar, maddi duran varlıklar ve maddi olmayan duran varlıklar) incelenmiştir. İki düzenleme arasında vade farkları, borçlanma maliyetleri, ölçüm esasları ve bölümlerin kapsamı gibi konularda önemli farklılıklar tespit edilmiştir. İfade edilen alanlarla ilgili KÜMİ FRS’de yer alan hükümlerin BOBİ FRS’de yer alan hükümlere nazaran işletmelere uygulama kolaylığı sağladığı görülmektedir.

Mali nitelikteki işlem ve olayların konu edildiği muhasebe bilimi, yapısı itibarıyla birçok kesimi yakından ilgilendirirken aynı zamanda da etkilemektedir. Finansal bilgi kullanıcılarından yatırımcılar, kreditörler, finans kuruluşları, kamu kuruluşları ve diğer kullanıcılar muhasebe bilimi tarafından üretilen bilgileri ihtiyaçları doğrultusunda kullanmaktadırlar. Bahsedilen bilgilerin kaliteli bir şekilde hazırlanması için Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler (SMMM) aktif bir rol üstlenmektedirler. 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu’nda da yer aldığı üzere SMMM’ler, bu görevi genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri ve ilgili mevzuat hükümlerine göre yerine getirmektedirler. Bu çalışmada SMMM’lerin, muhasebenin temel kavramlarına ilişkin farkındalık düzeylerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma şeklinde yapılan çalışma kapsamında, Yozgat SMMM Odası’na kayıtlı 11 meslek mensubu ile yüz yüze yapılan görüşmeden elde edilen veriler MAXQDA Analytics Pro 2022 programı ile analiz edilmiştir. Katılımcı ifadelerine göre; meslek mensuplarının temel kavramları önemsedikleri ve genel itibarıyla uygun davrandıkları, mesleki tecrübenin temel kavram kullanımı üzerinde olumlu etki yarattığı, işletmelerin temel kavramlara uygun davranmadığı ancak kurumsallık düzeylerinin temel kavram kullanımını olumlu etkilediği, denetim sürecinde tarafsızlık ve belgelendirme kavramının önem arz ettiği, finansal tabloları da en çok dönemsellik kavramının etkilediği tespit edilmiştir.

Finansal raporlama, işletmelerin dışarıya açılan yüzüdür. İşletmeler, yürürlükte yer alan ve tabi oldukları finansal raporlama çerçevelerinden yararlanarak finansal bilgi kullanıcılarının ihtiyaç duyduğu finansal bilgileri hazırlar ve sunarlar. İşletmelerin yapacağı finansal raporlama sürecine katkı sağlamak amacıyla tasarlanan ve çok değerli akademisyen hocalarımızın bölüm yazarı olarak katkı sağladığı “Düzenlemeler Işığında Finansal Raporlama” isimli bu eser muhasebe bilim dünyasının kullanımına sunulmuştur. Muhasebe alanına hizmet sunmak amacıyla hazırlanan bu eserde KGK tarafından yayımlanan TMS/TFRS, BOBİ FRS ve KÜMİ FRS gibi finansal raporlama çerçeveleri esas alınmış olup bazı bölümler özelinde mevcut uygulama olan VUK/MSUGT ile karşılaştırmalar yapılmıştır. Bu kapsamda kitabın birinci bölümünde finansal tabloların sunumuna ve kavramsal çerçeveye ilişkin TMS/TFRS, BOBİ FRS ve KÜMİ FRS’de yer alan hükümler karşılaştırılmıştır. Diğer bölümlerde ise hasılat, stoklar, tarımsal faaliyetler, finansal araçlar, borçlanma maliyetleri, kur farkları ve ertelenmiş vergiler değerleme ve muhasebeleştirme esasları açısından ele alınmıştır. İlgili bölümlerin yanı sıra kitapta Borsa İstanbul’da gıda, içecek ve tütün sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin 2018-2022 yılları arasında sundukları finansal raporların kalitesinin analiz edildiği bir bölüme yer verilmiştir. Finansal raporlamaya yön veren düzenlemelerin derinlemesine ele alındığı bu kitabın hazırlanmasına bölüm yazarı olarak katkı sağlayan akademisyen hocalarımıza sonsuz şükranlarımızı sunar, yayımlanan kitabın bilim dünyasına ve okuyucularına fayda sağlamasını dileriz. Financial reporting is the external face of enterprises. Enterprises prepare and present the financial information required by financial information users by utilising the financial reporting framework in force and to which they are subject. This work titled "Financial Reporting in the Light of Regulations", which is designed to contribute to the financial reporting process to be carried out by enterprises and contributed by our valuable academicians as chapter authors, has been presented to the use of the accounting science world. In this work, which is prepared in order to provide service to the field of accounting, financial reporting frameworks such as TAS/TFRS, BOBI FRS and KUMI FRS published by the POA are taken as basis and comparisons are made with the current practice VUK / MSUGT in some sections. In this context, in the first part of the book, the provisions of TAS/TFRS, BOBI FRS and KUMI FRS regarding the presentation of financial statements and conceptual framework are compared. In other chapters, revenue, inventories, agricultural activities, financial instruments, borrowing costs, foreign exchange differences and deferred taxes are discussed in terms of valuation and recognition principles. In addition to the relevant chapters, the book includes a section analysing the quality of financial reports submitted by enterprises operating in the food, beverage and tobacco sector in Borsa Istanbul between 2018 and 2022. We would like to express our endless gratitude to our academic professors who contributed as chapter authors to the preparation of this book, in which the regulations guiding financial reporting are discussed in depth, and we hope that the published book will benefit the scientific world and its readers.

İşletmeler, finansal bilgi kullanıcılarının ihtiyacı olan bilgileri sunmak amacıyla finansal tablo hazırlamaktadırlar. Bu amaçla yürürlükte olan ve tabi oldukları finansal raporlama çerçevelerine göre raporlama yapmak zorundadırlar. İşletmeler büyüklükleri, nitelikleri, yasal düzenlemeler ve bazen de kendi tercihleri doğrultusunda TMS/TFRS, BOBİ FRS ya da KÜMİ FRS’ye göre gerçeğe uygun, ihtiyaca uygun ve karşılaştırılabilir finansal tablolar hazırlamaktadırlar. Hazırlanan finansal tablolardan biri olan finansal durum tablosunda (bilançoda) yer alan en önemli unsurlardan biri de finansal araçlardır. Finansal varlıklar ile finansal yükümlülüklerden oluşan ve işletmelerin ticari faaliyetlerinde büyük öneme sahip olan finansal araçlar, raporlama çerçevelerinde kapsamlı bir şekilde ele alınmış olup sınıflandırma, ölçüm ve muhasebeleştirmeye yönelik önemli hükümlere yer verilmiştir. Bu çalışmada TMS/TFRS, BOBİ FRS ve KÜMİ FRS çerçevesinde finansal araçların sınıflandırma, ölçüm ve muhasebeleştirilmesine ilişkin hükümlerin karşılaştırması yapılmıştır.

İşletmeler, gerçekleştirdikleri mali nitelikteki işlem ve olayları finansal tablolara aktarmak amacıyla hesap planlarından yararlanmaktadırlar. Türkiye’de finansal tabloların hazırlanmasında, şimdiki ismiyle Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 26.12.1992 tarihinde yayımlanan ve 1994 yılı itibarıyla yürürlüğe giren 1 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ekinde yer alan Tekdüzen Hesap Planı (TDHP) kullanılmaktadır. Ancak 2005 yılı itibarıyla Uluslararası Muhasebe / Finansal Raporlama Standartları (UMS/UFRS)’nın yürürlüğe girmesiyle birlikte TDHP yetersiz kalmaya başlamış ve finansal raporlamanın doğru bir şekilde yapılabilmesine engel olmuştur. Bu nedenle, finansal raporlama standartlarına uygun bir hesap planı ihtiyacı ortaya çıkmış ve bu amaçla Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından önemli çalışmalar yapılmıştır. Kurum tarafından yapılan çalışmalar sonucunda önce 2018 yılında taslak hesap planı, sonrasında ise 29.07.2024 tarihinde kamuoyu görüş ve önerileri dikkate alınarak hazırlanan Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Hesap Planı (FRS HP) yayımlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman inceleme tekniği kullanılarak yapılan bu çalışmada, KGK tarafından yayımlanan FRS HP ile TDHP’deki finansal durum tablosu / bilançoda yer alan hesap sınıfları karşılaştırılmış ve iki hesap planı arasındaki farklar incelenmiştir. Çalışmada, TDHP’deki genel yapı üzerine inşa edilen FRS HP’de, finansal raporlama standartlarındaki sınıflandırma, değerleme ve diğer hükümlere uyum sağlamak amacıyla önemli değişiklikler yapıldığı tespit edilmiştir.