In the present-day mining conditions, the ensuring of effective ventilation is the key factor in mine safety and energy efficiency. Calculating the aerodynamic drag of mine workings is the basis for designing and optimizing ventilation systems. Aerodynamic drag is determined by the aerodynamic drag coefficient, whose values in classical theory do not always correspond to actual mining conditions. This study examines the effect of the working cross-sectional area, the air flow velocity (taking into account leaks through the mined space), the support density, and the presence of reinforcement elements on the aerodynamic drag coefficient. Using statistical analysis, multivariate relationships were obtained for calculating the aerodynamic drag coefficient. The practical significance of the results consists of improving the accuracy of ventilation parameter calculations, optimizing the air flow and ventilation modes, and reducing risks in controlling aero-gas conditions in mining areas.

Purpose. To present the model of tectonic development of the Irtysh shear zone, based on recent uranium-lead dating for zircon. Methodology. The authors analyzed the results of studies of foreign and domestic scientists, conducted field research, sample preparation, carried out iso-tope studies using SHRIMP-2 and LA-ICP-MS technology; determined small elements by the fusion method using ICP. Findings. Based on more than ten uranium-lead dating for zircon using the local method and the given geological and structural data, model of the Irtysh shear zone tectonic development has been proposed Originality. A tectonic model has been developed and the age and structural relationships of the Irtysh shear zone with the Kalba-Narym zone based on uranium-lead zircon dating have been established. Practical value. The article considers the structural and age relationships of the Irtysh crush zone which prove its formation along the deep Irtysh fault in the course of a long multi-stage tectogenesis.

The construction of a mining and processing plant is planned on the basis of the Bala- Sauskandyk vanadium deposit. Industrial water is required for technological processes such as equipment cooling and steam production, transportation and washing of raw materials and products, as well as for auxiliary needs. Currently, the search and exploration of groundwater is mainly carried out by geophysical methods; in this regard, the analysis of the capabilities of the transient process method is an urgent task. The purpose of the research is to identify faults, fracturing and crushing zones, to determine the depth of open fracturing zones in the area of the Bala-Sauskandyk deposit using the transient process method. Based on the research data, geoelectric sections and contour maps of apparent specific electrical resistance were constructed and analyzed at four sites. Analyzing the apparent resistance field made it possible to identify a number of local anomalies of low resistance values corresponding to flooded zones. Studies with the use of the transient process method ensure the development of a structural and material basis for a model of the geological structure of the territory for prospecting and studying groundwater deposits

The article deals with the patterns of forming hydrogeological and engineering-geological conditions in Central Kazakhstan based on the analysis of the geological and lithological structure, tectonic features, and groundwater regime of a number of areas. It has been established that the hydrogeological structure of the region is multi-layered and is determined by a combination of pore waters of the Quaternary alluvial deposits, pore-fracture waters of weathering crusts, and fissure waters of the Paleozoic rocks associated with tectonic faults and intrusive contacts. Pronounced seasonal dynamics of groundwater levels associated with the infiltration of snowmelt and floodwaters, as well as significant spatial variability of rock water abundance, have been demonstrated. A dependence of engineering-geological conditions on the type of aquifer system has been revealed. It is manifested in the development of flooding, waterlogging, reduced soil bearing capacity, and complications in underground construction in fault zones. A comparative analysis of the areas has been carried out that allowed establishing the structural and hydrogeological zoning of the region and identifying the main engineering risks associated with its development.

The article deals with the possibilities of geological and geophysical methods of studying the northeastern part of the Zhezkazgan depression to determine the boundaries of the studied area, to highlight and to delineate the areas of promising sites and to conduct their further study. The results of magnetometric, gravimetric, radiometric, profile and area electrical prospecting studies are presented, which make it possible to identify promising areas, to clarify the boundaries of geological bodies of different compositions, to select locations for prospecting and mapping wells, and to conduct quantitative geological and geophysical modeling. For all the profiles of the studied area, magnetic and gravitational field graphs, as well as pseudo-sections of resistance and longitudinal conductivity, were constructed and analyzed. Мақалада зерттелетін аумақтың шекарасын анықтау, перспективалық учаскелерді орналастыру алаңдарын бөлу және контурлау және оларды одан әрі зерттеу үшін Жезқазған ойпатының солтүстік-шығыс бөлігін зерттеудің геологиялық-геофизикалық әдістерінің мүмкіндіктері қарастырылады. Перспективалық учаскелерді анықтауға, әртүрлі құрамдағы геологиялық денелердің шекараларын нақтылауға, іздеу-карталау ұңғымаларының орналасу орындарын таңдау- ға, сандық геологиялық-геофизикалық модельдеуді жүргізуге мүмкіндік беретін магнитометриялық, гравиметриялық, радиометриялық, бейіндік және алаңдық электр барлау зерттеулерінің нәтижелері келтіріледі. Зерттелетін аймақтың барлық бейіндері магниттік және гравитациялық өрістің графиктерін, сондай-ақ қарсылық пен бойлық өткізгіштіктің жалған қималарын құрастырады және талдайды В статье рассматриваются возможности геолого-геофизических методов исследования северо-восточной части Жезказганской впадины для определения границ изучаемой территории, выделения и оконтуривания площадей размещения перспективных участков и проведения их дальнейшего изучения. Приводятся результаты магнитометрических, гравиметрических, радиометрических, профильных и площадных электроразведочных исследований, позво- ляющие выявить перспективные участки, уточнить границы геологических тел разного состава, выбрать места заложения поисково-картировочных скважин, провести количественное геолого-геофизического моделирование. По всем профилям изучаемой площади построены и проанализированы графики магнитного и гравитационного поля, а также псевдоразрезы сопротивления и продольной проводимости

The article deals with the issues of prospecting, exploration and assessment of industrial signifi cance of promising areas within the north-eastern part of the Zhezkazgan Depression. The main attention is paid to detailed geological and geophysical studies that were carried out at the Shektas and Surdzhar sites. During the prospecting work, a complex was used, including ground geological exploration studies, drilling of prospecting and mapping wells, laboratory studies and quantitative analysis of samples. As a result of the work carried out at the Surdzhar site, an increased content of lead and silver was revealed, gold-silver mineralization was revealed, points of mineralization of gallium and rare earth metals were identifi ed. Based on the results of the studies, an assessment of the prospects of the sites for solid minerals was given Мақалада Жезқазған ойпатының солтүстік-шығыс бөлігіндегі перспективалық учаскелерді іздеу, барлау және өнеркәсіптік маңызын бағалау мәселелері қарастырылған. «Шектес» және «Сұржар» учаскелерінде жүргізілген егжей-тегжейлі геологиялық-геофизикалық зерттеулерге басты назар аударылады. Іздестіру жұмыстарын жүргізу кезінде жерүсті геологиялық барлау, іздеу-карталау ұңғымаларын бұрғылау, зертханалық зерттеулер мен сынамалардың сандық талдауын қамтитын кешен пайдаланылды. Сұржар учаскесінде жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде қорғасын мен күмістің жоғарылауы анықталды, алтынкүміс минералдануы анықталды, галий мен сирекжер металдарының минералдану жерлері анықталды. Жүргізілген зерттеулердің нәтижелері бойынша қатты пайдалы қазбалар бойынша аумақтардың перспективасына баға беріліп В статье рассматриваются вопросы поиска, разведки и оценки промышленной значимости перспективных площадей в пределах северо-восточной части Жезказганской впадины. Основное внимание уделяется детальным геолого-геофизическим исследованиям, которые проводились на участках «Шектас» и «Сурджар». При проведении поисковых работ применялся комплекс, включающий наземные геологоразведочные исследования, бурение поисковых и картировочных скважин, лабораторные исследования и количественный анализ проб. В результате проведенных работ на участке «Сурджар» выявлено повышенное содержание свинца и серебра, вскрыто золото-серебряное оруденение, выявлены пункты минерализации галлия и редкоземельных металлов. По результатам проведенных исследований дана оценка перспективности участков на твердые полезные ископаемые