Gelişen dünyada sağlık koşullarının iyileşmesi ve yaşam standartlarının artmasıyla ilişkili olarak ölüm oranlarındaki düşüşler doğum oranlarındaki düşüşlere öncülük etmiştir. Doğurganlık ve ölümlülük hızlarının genellikle çok yüksek düzeylerden çok düşük seviyelere gerilemesi sonrasında Demografik Dönüşüm süreci yaşanmıştır. Doğumlara yön vermek amacıyla kamu otoritelerince uygulanan nüfus politikaları da demografik değişim sürecinde etkili olmuştur. Demografik Dönüşüm küresel bir süreç olmakla birlikte ülkelerin kalkınmışlık düzeyleri ve sosyoekonomik özellikleri demografik değişim sürecinin ülke bazında farklı zamanlarda yaşanmasına neden olmuştur. Türkiye’de yirminci yüzyılın ortalarından itibaren doğurganlık ve ölümlülük oranlarında meydana gelen belirgin düşüşler Demografik Dönüşümün hızlı bir biçimde yaşanmasıyla neticelenmiştir. Bir süreç olarak devam eden bu demografik değişim ülke nüfusunun yapısal özelliklerinin de değişmesinde etkili olmuştur. Bu çalışmada Türkiye’de yaşanan Demografik Dönüşümün toplam nüfus yapısına etkileri ve ülke nüfusun geleceği Birleşmiş Milletlerin (BM) nüfus projeksiyonları bağlamında incelenmiştir. Çalışma, Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE), Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve BM’nin nüfus sorgulamalarından elde edilen nicel veriler kullanılarak yapılmıştır. Elde edilen bulgular doğurganlık hızını nüfusun yenilenme düzeyinde tutmak amacıyla ebeveynlerin çocuk sahibi olmalarını engelleyen olumsuz koşulların ortadan kaldırılmasına yönelik tedbirlerin gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Monitoring the ecological and socioeconomic impacts of wildfires using traditional approaches requires significant financial resources, time, and sampling expertise. However, not only are resources scarce, but the spatial and temporal extent of forest fires can also make it impractical to assess large areas over time. Thus, fire monitoring initiatives are often not realized. This has inevitably made the remote sensing approach an interesting option for fire protection managers and decision-makers due to its ability to measure large areas and its temporal capabilities. In this study, burn spectral indices derived from Landsat 8 (difference normalized vegetation index (dNDVI) and difference normalized burn ratio (dNBR)) were used to assess the ecological and socioeconomic impacts of forest fires based on an existing land use/land cover dataset. The relationships between estimated fire severity/area and environmental and anthropogenic factors were also evaluated. The results show that more than 700 hectares of forest and other land use categories were burned. Fires adversely affect high forests, thickets, degraded forests, and most cultivated and rural areas. The study also revealed a moderate positive relationship between burn severity and pre-fire vegetation (R ² = 0.48 and R ² = 0.49 for the dNDVI and dNBR, respectively). This result suggested that the fuel amount is the main driver of burn severity during the fire season in this particular ecosystem. Topography has been shown to affect fire behavior in the study area, where fires occur primarily at elevations averaging 400-800 meters above mean sea level. In contrast, there is a weak positive relationship between population density and burnt area. This phenomenon is commonly observed in specific regions, where the incidence of fire is directly proportional to the density of the population. However, the severity decreases when burning exceeds a threshold. This study has shown that Landsat 8 data-derived burn spectral indices (dNDVI and dNBR) have high potential for the spatial analysis of wildfires.

Endüstrileşme ve kentleşme ile beraber insanlığın yüz yüze kaldığı önemli bir değişim olarak yaşlı nüfusun toplum çerisindeki oranının artması rahatlıkla not edilebilir. Bu durum, başta Avrupa olmak üzere dünya toplumlarının ve özelde de Türkiye’nin gündeminde olan bir süreç olarak da ifade edilebilir. Yaşlılık tanımları ile beraber yaşlanma tecrübeleri de birbirinden farklı olmaktadır. Coğrafi mekânın yaşlanma üzerindeki etkisi nedir? Bu araştırma sorusuna cevap bulabilmek amacıyla Yozgat ilinin Sorgun ilçesine bağlı Bahadın kasabasında yaşayan altmış yaş üzeri 101 kişi ile yüz yüze olacak şekilde yarı yapılandırılmış anketler yapılmıştır. Katılımcıların bir kısmı (15), 2019 yılında bu kasabada kurulmuş olan Bahadın Yaşlı Bakım Merkezinde kalırken, 18 kişi evinde kalmasına rağmen bu merkezden hizmet almakta (evin temizliği, sobanın yakılması, yemek yapılması gibi) ve geri kalan 68 kişi ise aynı beldede yaşıyor olsa da bu vakıf ile doğrudan temasları bulunmamaktadır. Elde edilen veriler SPSS26 programı kullanılarak sistematik bir şekilde analiz edilmiştir. Kırsal bir yerleşim birimi olan Bahadın kasabasının altmış yaş üzeri sakinleri sağlık hizmetlerine erişim gibi bazı sınırlılıkları not etseler de genel olarak yaşadıkları bölgeden memnunlar ve alternatif bir yeri hayatlarının geri kalanını devam ettirmek için düşünmemektedirler. Buna ek olarak sivil inisiyatifle kurulmuş olan Bahadın Yaşlanma Vakfı ile mekânın ve konumun işlevine ve anlamına yaşlılar açısından olumlu katkılar yapıldığı tespit edilmiştir. Mevcut durumda sınırlı sayıda insana hizmet veren bu vakıf, potansiyel olarak belde sakinlerinin yaşlılık evreleri için genelde kentlerde rastlanan bir şekilde alternatif bir seçenek sunmaktadır. Bu durum yaşlanma perspektifinden bakıldığında coğrafi mekân temelli sınırlılıkları azaltırken, işlevsel olma adına anlamlı hale gelmektedir.

Türkiye Cumhuriyeti’nde uygulanan nüfus politikaları tarihsel olarak bir bütünlük göstermemektedir. Yaklaşık yüz yıllık dönemde hem doğumları artırmaya hem de dengelemeye yönelik nüfus politikaları uygulanmıştır. Bu süreçte ülkenin yaşadığı sosyoekonomik dönüşüm ve izlenen politikalar nüfus artışının önemli bir göstergesi olan toplam doğurganlık hızının (TDH) da hızlı bir şekilde değişmesine neden olmuştur. Basit şekliyle “TDH” kavramı, doğurganlık çağındaki bir kadının doğurgan olduğu dönem boyunca sahip olabileceği ortalama çocuk sayısını ifade etmektedir. Kadınların eğitim düzeyi, iş gücüne katılım oranı, sosyoekonomik statüleri ve doğum kontrol yöntemlerine erişebilirlikleri doğurganlığın düşmesine neden olmaktadır. Ayrıca bölgesel düzeyde farklılaşmakla birlikte kentleşme düzeyi artıkça doğurganlık düşmektedir. Cumhuriyetin ilk yıllarından 1960’lı yıllara kadar artış gösteren TDH, bu tarihlerden itibaren sürekli bir azalma eğilimindedir. 1980’li yıllarda düşüş hızı yavaşlayan TDH, 2003 yılında nüfusun yenilenme hızı olan 2.1 oranına kadar gerilemiştir. 2024 nüfus sorgulamalarına göre ise güncel TDH 1,48’e gerilemiştir. Doğurganlık hızındaki dramatik değişim bölgelere, illere ya da ilçelere göre farklılık göstermektedir. Bu çalışmada Türkiye’de deneyimlenen doğurganlık farkının mekânsal dağılışı ve değişimi ilçeler düzeyinde analiz edilmiştir. Ayrıca TDH’nin değişmesine neden olan sosyoekonomik, toplumsal, kültürel ve politik faktörler incelenmiştir.