Çocuk İzlem Merkezi (ÇİM), cinsel istismar mağduru çocuk ve ergenlere yönelik adli, tıbbi ve sosyal işlemlerin tek bir merkezden yürütülmesine olanak sağlayan merkezlerdir. ÇİM’in adli boyutunu yöneten, ÇİM öncesi ve sonrası süreci bilen farklı meslek gruplarına mensup personeller tarafından uygulamanın işlevselliğinin değerlendirildiği çalışmalar oldukça kısıtlıdır. Amaç: ÇİM’ler kurulmadan önce ve kurulduktan sonra cinsel istismar mağduru çocuğun adli ayağında çalışmış kişilerin deneyimlerinden hareketle ÇİM’lerin işlevselliğinin ortaya konulması ve literatürdeki boşluğun doldurulması amaçlanmıştır. Buna göre, merkezin iyi yönleri tespit edilir iken eksik kalınan noktalarda nelerin yapılabileceği konusu tartışılacaktır. Yöntem: Araştırma nitel araştırma deseninde, ÇİM’in adli ayağını oluşturan 15 profesyonelin yarı yapılandırılmış görüşmelerinden oluşmaktadır. Veriler içerik analizi tekniği ile analiz edilmiştir. Veriler yorumlanırken temalar tespit edilmiştir. ÇİM kurulmadan önceki süreçler ve merkezin işlevlerine yönelik söylemler olmak üzere iki genel tematik alan oluşturulmuştur. Bulgular: Personel yetersizliğinden ve kayıt cihazlarından kaynaklı birtakım aksaklıkların olduğu vurgulansa da katılımcıların ortak görüşü; ÇİM’in mağdur çocuklar açısından olumlu ve faydalı olduğu yönündedir.

Amaç: Alkol kullanım bozukluğu, bireyin yaşam kalitesini, fiziksel, psikolojik ve sosyal durumunu olumsuz etkileyen yaygın bir halk sağlığı sorunudur. Bu çalışmada, 2008-2024 yılları arasında Türkiye'de alkol kullanım bozukluğuna yönelik lisansüstü çalışmaların bibliyometrik analizinin yapılması amaçlandı. Yöntem: Bu çalışma bibliyometrik analiz yöntemi kullanılarak yürütülen tanımlayıcı bir tarama çalışmasıdır. Ulusal Tez Merkezi veri tabanında “alkol kullanım bozukluğu”,“alkol bağımlılığı”, “alkolizm” ve “alkol kötüye kullanım” anahtar kelimeleri ile ayrı ayrı tarama yapıldı. Tezlerin açık erişimli olması, insan örneklemini içermesi dahil edilme kriteri olarak belirlendi. Bu kriterler baz alınarak yapılan analizde 200 tez araştırmanın örneklemini oluşturdu. Bulgular: Çalışmada, alkol kullanım bozukluğu üzerine yazılan tezlerin çoğunlukla yüksek lisans düzeyinde, nicel ve kesitsel tipte olduğu tespit edildi. En fazla tezin Ege Üniversitesi'nde yayımlandığı, konuya en çok çalışan bölümlerin ise psikiyatri, psikoloji ve hemşirelik olduğu belirlendi. Tezlerde en sık kullanılan ölçeğin, Michigan Alkol Tarama Ölçeği olduğu görüldü. Sonuç: Elde edilen veriler, literatürde bulunan araştırmalarla büyük ölçüde paralellik göstermektedir. Tezlerde boylamsal ve nitel yöntemlerin birlikte kullanılması, alkol kullanım bozukluğu hakkında daha detaylı bilgi edinilmesini sağlayabilir. Gelecekteki araştırmalarda farklı disiplinlerin bir arada çalışması sorunlara yenilikçi çözümler sunma açısından yararlı olabilir.

Çocuk ihmali ve istismarı, çocuğun fiziksel ve psikososyal gelişimini olumsuz etkileyen ve dünyanın her yerinde görülebilen halk sağlığı sorunudur. Öğretmenler çocuk ihmal istismarının tespit edilmesinde ve adli bildiriminde önemli rol oynamaktadırlar. Bu çalışmada, 2008-2024 yılları arasında Türkiye’de çocuk ihmal istismar konusunda öğretmenleri kapsayan lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizinin yapılması amaçlanmıştır. Bu araştırma, tanımlayıcı nitelikte bir tarama çalışmasıdır ve bibliyometrik analiz yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Ulusal Tez Merkezi veri tabanında “öğretmen, çocuk istismarı, çocuk ihmali, istismar, ihmal, farkındalık ve bilgi düzeyi” anahtar kelimeleriyle tarama yapılmıştır. Örneklemin öğretmenler veya öğretmen adaylarından oluşması ve tezlerin açık erişimli olması, çalışmaya dahil edilme kriterleri olarak belirlenmiştir. Bu kriterlere uygun toplam 54 tez, araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Bu çalışma da tezlerin büyük çoğunluğunun yüksek lisans düzeyinde, nicel desende ve tanımlayıcı tipte olduğu tespit edilmiştir. Tezlerin yarısından fazlasında bir ölçüm aracı kullanılmıştır. En yaygın kullanılan ölçeğin “Çocuk İstismarı ve İhmalinin Belirti ve Risklerini Tanılama Ölçeği” olduğu belirlenmiştir. Çalışmaların büyük çoğunluğu çocuk ihmal ve istismarı konusunu bütüncül bir yaklaşımla ele alırken, daha az sayıda da olsa fiziksel, cinsel ve duygusal istismara odaklanan tezler bulunmaktadır. Çalışmaların ağırlıklı olarak okul öncesi öğretmenlerini kapsadığı tespit edilmiştir. Araştırma çocuk ihmal istismarı konusunda öğretmenler üzerinde yapılan çalışmaların önemli olduğunun altını çizmektedir. Eğitim fakültelerinin tamamında, çocuk ihmal ve istismarı konusundaki farkındalığı artırmaya yönelik çalışmalar desteklenmelidir.

Çocukluk çağı cinsel istismarı cinsiyet, yaş, din, dil, etnik köken, sosyal statü gözetmeksizin toplumun her kesiminde görülebilen sosyal bir halk sorunudur. Tüm çocuklar cinsel istismar riski altındadır, ancak bir çocuğun zihinsel engelli olması istismar mağduru olma riskini artıran önemli bir faktördür. Zihinsel engelli bireyler, cinsel istismara karşı genel nüfusa göre daha savunmasızdır ve suçu bildirme olasılıkları daha da düşüktür. Zihinsel engelli çocuğu olan ailelerin konuya dair farkındalıklarını artırmak, çocuklarının cinsel istismara uğrama riskini azaltmada etkili olacaktır. Bu makalenin amacı, başta zihinsel engelli çocuğa sahip aileler olmak üzere bu çocuklarla çalışan profesyonellerin literatür bilgisi ışığında bilgilendirilmesidir.