Bu çalışmada Malatya ilinde kayısı üretiminin yoğun olarak yapıldığı on ilçede küçük ölçekli (5-20 dekar) olarak üretim yapan kayısı üreticilerinin sosyo-ekonomik özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Oransal Dağılım Metodu kullanılarak 140 adet küçük ölçekli işletme çalışmanın örnek hacmini oluşturmuştur. Çalışmada işletmecilerin yaş, eğitim ve deneyim gibi sosyal yapıları ile aktif ve pasif sermaye, gayrisafi üretim değeri ve brüt kar gibi ekonomik yapıları incelenmiştir. İşletmelerin arazi kullanım yapısı ve üretim deseni tablolaştırılmıştır. İşletmelerde 4.29 birey ve 2.96 erkek iş gücü birimi bulunduğu tespit edilmiştir. İşletmelerde aktif sermaye 897795.06 ₺, pasif sermaye içerisindeki öz sermayenin oranı %98.32, işletmelerin gayrisafi üretim değeri içerisindeki kayısı üretim değeri %54.26 ve işletmelerdeki brüt kar 25475.14 ₺ olarak hesaplanmıştır. Türkiye’de üretim yapan tarım işletmelerinin önemli bir bölümü küçük ölçekte üretim yapmaktadır. Değişen piyasa koşullarından en fazla etkilenmekte olan bu kesimin yapısal özelliklerinin bilinmesi gelecek adına planlama ve politika yapmak açısından önemlidir. Önemli bir ihracat ürünü olan kuru kayısı konusunda yerinde ve üreticiler ile görüşülerek elde edilen saha verileri sektör için değerlidir.

Anadolu pek çok meyve türünde olduğu gibi armudun da gen merkezleri arasındadır. Yukarı Fırat havzasında bulunan ve ülkemizin önemli meyvecilik merkezlerinden olan Malatya ilinde standart armut çeşitlerinin yanı sıra çok sayıda mahalli çeşitler de yetiştirilmektedir. Bu mahalli çeşitler ıslah çalışmaları için önemli genetik kaynak oluşturmaktadır. Malatya ilinde yetiştirilen yerel yazlık armutların seleksiyonu amacıyla 2014-2017 yılları arasında yürütülen bu çalışmada ilk olarak ön seleksiyonla sağlıklı gelişme gösteren verimli ve kaliteli meyvelere sahip ağaçlar işaretlenmiştir. Daha sonra, belirlenen bu ağaçlardan hasat döneminde alınan meyve örneklerinde pomolojik analizler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen verilerin tartılı derecelendirme metoduyla değerlendirilmesi sonunda üç genotip (44.13.07, 44.08.01, 44.06.14) ümitvar olarak belirlenmiştir. Ümitvar genotiplerde meyve ağırlığı 121.80 (44.08.01) -163.98 g (44.06.14), meyve eti sertliği 4.18 (44.13.07) - 8.35 kg/cm2 (44.08.01), SÇKM oranı %13.60 (44.13.07) - %15.40 (44.08.01), TEA değeri % 0.18 (44.06.14) - % 0.21 (44.13.07) ve meyve suyu pH’sı ise 3.95 ( 44.13.07) - 4.82 ( 44.08.01) arasında değişmiştir. Çalışmada ümitvar bulunan genotiplerin kumsuz, tat durumu ve yeme kalitesi bakımından üstün özelikte oldukları belirlenmiştir. Çalışma sonunda belirlenen ümitvar bireyler muhafaza altına alınmak amacıyla Kayısı Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü armut koleksiyon parseline taşınmıştır.

Sadece Türkiye‘nin değil dünyanın da en büyük kayısı üretim bölgesi olan Malatya‘da kuru kayısı üreten işletmeler birçok risk ve belirsizlikle karşı karşıyadır. Risklerin yönetimi, üretim etkinliğini belirleyen temel unsurlardan bir tanesi olmasına rağmen, Malatya ilinde ve hatta Türkiye‘de bu konu ile ilgili çalışmaların yetersiz olduğu görülmektedir. Araştırmanın ana amacı, Malatya ilinde kuru kayısının yoğun üretildiği bir alt bölgeden tarım işletmelerinin riske karşı tutumlarının ölçülmesi ve risklerle başa çıkmak amacıyla kullanabilecekleri stratejilerin kullanımını etkileyen faktörlerin belirlenmesidir. Araştırmada, tesadüfî seçilmiş 71 işletmeden anket çalışması yoluyla toplanan veriler kullanılmıştır. Bölgede kayısı işletmelerinde üreticilerin risk karşıtlığı katsayıları “Eşit olasılıklı eşdeğer bedel” yöntemiyle belirlenmiştir. Üreticilerin risk yönetimi stratejisi tercihlerini etkileyen faktörler Multivariate Probit model ile analiz edilmiştir.

Bu çalışma ile Malatya ili Yeşilyurt ilçesinde deprem sonrasında kiraz üretiminin sosyo-ekonomik analizinin yapılması amaçlanmıştır. Araştırma, kiraz üreticilerinden toplanan birincil veriler ile farklı kaynaklardan elde edilen ikincil verilerin değerlendirilmesi ve yorumlanmasıyla kiraz üretiminin çeşitli yönlerinin incelenmesini hedeflemiştir. Çalışmada, ilçe genelinde kapama kiraz bahçesi bulunan kiraz üreticilerinden oransal örnekleme yöntemi kullanılarak 53 işletme örnek olarak belirlenmiştir. Hazırlanan anketler işletmeler ile yüz yüze görüşülerek 2022-2023 üretim sezonunu için doldurulmuştur. Çalışma kapsamında, işletmelerin yıllık faaliyet sonuçlarından brüt, mutlak ve nispi karlar hesaplanmıştır. Bölgede kirazların ortalama satış fiyatı 32.06 TL/kg olarak belirlenmiştir. İşletmelerin kiraz üretimi neticesinde dekara brüt kar 8 605.37 TL/da, mutlak kar 5 817.54 TL/da ve nispi kar 1.75 olarak belirlenmiştir. Sabit ve değişen masraflar ile toplam üretim masrafları hesaplanmıştır. 6 Şubat 2023 tarihli Kahramanmaraş depremlerinden en çok etkilenen bölgelerden biri olan araştırma sahasında üretim yapan üreticilerin deprem döneminde karşılaştığı problemler belirlenmiş ve çözüm önerileri sunulmuş ve politika önerilerinde bulunulmuştur.

Bu çalışma, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen depremlerin Malatya İli Akçadağ İlçesi'nde kayısı üretimi üzerindeki sosyo-ekonomik etkilerini incelemek için hazırlanmıştır. Araştırma, bölgedeki kayısı üreticilerinin demografik yapısını, ekonomik sorunlarını ve depremin pazarlama ve üretim üzerindeki etkilerini ortaya koymaktadır. Tabakalı Tesadüfi Örnekleme yöntemi kullanılarak Akçadağ bölgesinde yer alan 90 kayısı üreticisi ile yüz yüze görüşülerek anket verileri, toplanmış ve sonuçlar değerlendirilmiştir. İşletmelerin ortalama dekara brüt karı 13236.71 TL/da, net karı 9478.84 TL/da ve nispi karı 2.07 olarak hesaplanmıştır. Deprem nedeniyle bölge üreticilerinin temel üretim girdilerine erişim ve ürün pazarlamasında çeşitli sorunlarla karşılaştığını ortaya koymuştur. Üreticilerin %87.78’inin deprem nedeni ile kuru kayısı üretiminde kayıp yaşadığı ve kaybın normal yıllardaki üretime oranla ortalama %18.52 oranında gerçekleştiği görülmüştür. Ürün kaybının nedenleri arasında ilkbahar bakım işlemlerini zamanında yapılamaması, hasat döneminde geçici işgücü bulamama ve üretim döneminde girdiye ulaşamama ön sıralarda yer almıştır. Depremler fiziksel üretim altyapısını, üreticilerin ekonomik dayanıklılığını ve sosyal refahını etkilemiştir. Üreticilerin ekonomik sıkıntılarının giderilmesinin yanı sıra ailelerin psikolojik ve sosyal yönden güçlendirilmesi oldukça önemlidir.