Қоршаған ортаның ластануы адам өмірінде және экожүйеде көбірек орын алуда. Мұнда қазба отынды пайдаланудан, тау-кен өндірісін дамытудан, қалдықтарды жағудан, өнеркәсіптік ағынды сулары төгілуден су, топырақ және ауа сияқты табиғи ресурстар ластануда. Қазіргі уақытта ауыр металдар улылығымен, атмосферада ұзақ өмір сүруімен және биоаккумуляция арқылы адам ағзасында жиналу қабілетімен қоршаған ортаны ластаушы көздердің негізгісі болып отыр. Сондықтан негізгі ластаушы факторларды анықтау мен қадағалау өте маңызды мәселе ретінде қарасырылуда. Мақала Атырау облысы Мақат ауданынадағы мұнай – газ игерудегі ластаушы заттардың құрамын зерттеу, топырақтағы мұнай қалдықтарының таралуын зерханалық талдау және экожүйеге әсерін бағалау мақсатында қарастырылды. Сонымен қатар мұндағы мұнай қалдықтарымен, соның ішінде әртүрлі көмірсутектермен, ауыр металдармен және басқа химиялық қосылыстармен ластанған, тұзданған топырақты қалпына келтіру мен жақсарту әдістерін әзірлеу мақсатында жүргізілді. Аумақтағы зерттелген нүктелердегі топырақтар ауыр металдардың ішінде қорғасынмен (Pb) ластанғанын көрсетті, оның құрамы барлық тереңдікте 4 есе шекті рұқсат етілген концентрациядан асатындығы дәлелденді. Сондымен қатар батпақ тұзданудың жоғары деңгейімен сипатталынды, ал тұздардың кальций-натрий мен сульфатты-хлоридті түрінің басым болып, топырақ жоғары карбонатты екендігі анықталды.

This descriptive 90-day study examined ¹³⁷Cs, ⁹⁰Sr and ²³⁸U activity concentrations in recovered <2 mm fractions of three artificially contaminated soils amended with rice husk biochar (RHB; 500 °C, 8 h) at nominal 0, 15, 25 and 35 t ha⁻¹. Four independent reactors per soil–rate combination provided 48 endpoint observations per radionuclide. At nominal 35 t ha⁻¹, concentrations were lower than those of the final unamended controls by 41.6%, 37.3% and 34.3% in black soil; 33.5%, 28.5% and 25.6% in light brown soil; and 25.7%, 23.7% and 21.7% in light gray soil for Cs, Sr and U, respectively. Sample standard deviations describe endpoint dispersion. Initial-loading, compartment and counting data support activity calculations and partial analytical uncertainty estimates. These data lack complete reactor matching and measurement uncertainty budgets, limiting assessment of initial-to-final changes and treatment contrasts. Summary activity recovery at the highest nominal rate was 80.6–89.2%, leaving an unresolved deficit. Biochar doses are geometry-based targets; the available weighing entry lacks a reactor identifier. The observed patterns support descriptive endpoint comparisons and further investigation, but do not establish radionuclide removal, immobilization, reduced mobility, reduced plant transfer or an optimal rate.

Bio-2 biopreparation enhanced growth, biomass, and soil fertility of native shrubs and forage species, enabling sustainable arid land restoration.