Amaç: Advers ilaç reaksiyonları toplum sağlığını etkileyen önemli bir sorundur. Bu nedenle, pazarlama sonrası dönemde ilaç güvenliğinin yakından izlenmesi ve advers etkilerin bildirilmesi büyük önem taşımaktadır. Advers etkilerin sağlık çalışanları tarafından yetersiz bildirimi, farmakovijilans sisteminin gelişebilmesinin önünde önemli bir engel olarak görülmektedir. Eczacı, hastanın sağlık çalışanları ile iletişiminin son basamağını oluşturması ve kolaylıkla ulaşılabilir olması nedeniyle ilaç güvenliğinin izlenmesi ve advers etkilerin bildirilmesinde önemli sorumluluk taşımaktadır. Bu çalışmada, Kahramanmaraş ilindeki eczacıların farmakovijilans konusundaki bilgi ve tutumlarının incelenmesi ve farmakoepidemiyolojik açıdan veri tabanı oluşumuna katkı sağlanması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kahramanmaraş’ta görev yapan 200 eczacıya yüz-yüze anket uygulanmış ve anketi 190 eczacı cevaplamıştır. Anket; eczacıların sosyo-demografik özellikleri, farmakovijilans konusundaki bilgileri ve advers ilaç reaksiyonu bildirimi hakkında tutumları ile ilgili bilgi edinmeye yönelik sorulardan oluşmaktadır. Bulgular: Ankete katılan eczacıların %20’si farmakovijilansı doğru olarak tanımlamıştır. Eczacıların %55.8’i son bir yıl içerisinde kendilerine advers etki şikayeti ile başvuru olduğunu belirtmiştir. Advers etki şikayetine en çok neden olan ilaç grupları arasında, antibiyotikler (%40.8), analjezikler (%16) ve kardiyovasküler ilaçlar (%12.8) bulunmaktadır. Ankete katılan eczacıların %55.8’i advers etkilerin bildirilmesi gerektiğini bilmelerine rağmen, sadece %8.4’ü bildirim yapmıştır. Bildirim yapmama nedenleri arasında; yeterli bilgiye sahip olmamak, gerekli olduğunu düşünmemek ve zamanın kısıtlı olması gibi nedenler yer almaktadır. Sonuç: Elde ettiğimiz bulgulara göre, Kahramanmaraş’ta görev yapan eczacıların büyük bir kısmının farmakovijilans konusunda yeterli bilgiye sahip olmadığı ve advers etki bildiriminin düşük seviyede olduğu görülmüştür. Advers etki bildirimlerinin yeterli düzeye ulaşması için mezuniyet öncesi ve sonrası eğitim programları ile farmakovijilans konusundaki farkındalığın arttırılmasına ihtiyaç bulunmaktadır.
Farmakoloji, mode tıbbın bilimsel temellerinden birini oluşturan, ilaçların canlı sistemlerdeki etkilerini, etki mekanizmalarını ve terapötik uygulamalarını inceleyen temel bir bilim dalıdır. Günümüzde farmakolojinin çalışma alanı, klasik farmasötik ve fizyolojik sınırların ötesine geçerek, moleküler biyoloji, genetik, biyoteknoloji, nanoteknoloji ve yapay zekâ gibi çok sayıda bilim dalıyla etkileşim hâlindedir. Farmakoloji Alanında Güncel Yaklaşımlar, bu çok yönlü yapıyı bilimsel bir bütünlük içinde ele alarak, hem temel hem de klinik farmakolojiye ilişkin güncel bilgileri akademik düzeyde sunmaktadır. Alanında uzman akademisyenlerin katkılarıyla hazırlanan bu eser, farmakoloji biliminin güncel gelişmelerini bilimsel temelleriyle birlikte değerlendiren, hem araştırmacılar hem de lisansüstü düzeydeki öğrenciler için başvuru niteliğinde bir kaynaktır. Kitap, farmakolojinin hızla ilerleyen bilgi birikimine katkı sağlamayı, yeni araştırma perspektifleri sunmayı ve farmakolojinin geleceğine ışık tutmayı hedeflemektedir.
27 May 2025 in Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi
The gut microbiota is a complex ecosystem that significantly impacts digestion, immunity, and overall health. Although antibiotics are valuable in treating infections, they can cause long-term harmful effects on the host by altering the composition and functions of the microbiota. These effects include reduced microbial diversity, changes in the functional attributes of the microbiota, and the formation of antibiotic-resistant strains. This situation can lead to other complications such as digestive issues, weakened immune system, obesity, diabetes, allergic and autoimmune diseases, neurodevelopmental disorders, and certain cancers. In recent years, the increase in antibiotic use has heightened the likelihood of these problems becoming more acute or prevalent in the future. Antibiotic resistance is a global crisis, and the rising use of antibiotics over time necessitates research into their effects on microbiota and health. This review highlights the adverse effects of antibiotics on gut health and emphasizes various strategies to mitigate these effects, such as probiotics, prebiotics, fecal microbiota transplantation, and phage therapy.
Sağlık hizmetlerinin ve ilaç endüstrisinin dijital dönüşümü, farmakovijilans alanında önemli bir adım olarak kabul edilmektedir. Standart farmakovijilans yaklaşımları daha fazla zaman ve iş gücü gerektirmektedir ve büyük veri ve yapay zeka kullanımının farmakovijilans faaliyetlerinin etkinliğini artırabileceği iddia edilmektedir. Bu nedenle, bu makalede farmakovijilansın dijitalleşmesini ve yapay zeka ile veri analitiğinin rolünü ele alıyoruz. İlaç keşfinin zorlukları ve maliyetleri tartışılmakta, ilaç programlarının yüksek başarısızlık oranı ve yeni ilaçların piyasaya sürülme maliyetinin önemi vurgulanmaktadır. Ayrıca bu makale, ilaç güvenliği için gelecekteki olasılıkları vurgulamakta ve sağlık ve ilaç endüstrilerinin dijitalleşmeye odaklanarak ilerlemesi gerektiğini önermektedir.