Investigations on Distribution, Occurrence and Threats of Varanus griseus caspius (Eichwald, 1831) at the North-Eastern Periphery of its Geographical Range (Kazakhstan)

Morphological Variability of Larval Mouthparts of the Marsh Frog Pelophylax ridibundus (Pallas, 1771) (Anura, Ranidae) in Natural Populations of Southeastern Kazakhstan

Space rockets are regularly launched from the Baikonur Cosmodrome in Kazakhstan. The ecological impact of territories affected by the consequences of space rocket activities on the environment is a significant concern. On July 27, 2006, the Dnepr rocket was launched from the Baikonur Cosmodrome, resulting in an abnormal situation and its emergency fall. The rocket fuel components, heptyl, and amyl, led to decontamination and reclamation activities. However, the self-restoration of soil and vegetation cover is currently in the earliest stages. Consequently, an assessment of the remote consequences of the accidental fall of the Dnepr launch vehicle for environmental objects was conducted. The study involved eco-toxicological characterization of habitat conditions, assessment of species diversity, determination of key morphophenetic indicators, and the genetic status of indicator species as the main parameters. The results revealed an increased level of genotoxicity in soils at the accident site. While there were deviations from the norm in some morphophenetic and cytogenetic parameters in indicator animals, they were not critical for their existence in this territory. Possibly, at the physiological level, they exhibit a high enough adaptation potential and compensatory mechanism.

In the Shymkent city (South Kazakhstan) in 2019 and 2021 several specimens of Bogdanov's thin-toed gecko (Tenuidactylus bogdanovi) were found. The find was located 129 km north of the nearest known location in the Tashkent city in Uzbekistan. The repeated finding of Bogdanov's gecko in Shymkent confirms the eligibility of including this species in the list of herpetofauna of Kazakhstan.

Annotation. The paper presents data on the morphological variability of the desert monitor (Varanusgriseus) from the South and South-East Kyzylkums (Southern Kazakhstan, 16 females, 14 males, 7 semiadults and 7 juveniles). We observe sexual dimorphism: males have larger body, head and tail sizes.Analysis of age-related changes in body size showed that with age, the relative head length decreases:the Lc / L index in juvenile 0.25, the half-adult 0.20, and in adults 0.17 and 0.18. A direct positive correlation was revealed between body length and tail length. Four size adjusted groups were distinguishedin the investigated sample: 1) individuals with body length up to 15 cm, 2) individuals – from 30 to 38cm, 3) from 40 to 48 cm and 4) from 50 cm and above. We presented the peculiarities of pattern ofupper side of the body of desert monitor from the territory of Southern Kazakhstan. According to theoccurrence of different pattern types, there is some difference between the sample from the south of theKyzylkum (west bank of the Syrdaria River) and from the vicinity of the Darbaza mountains (east bank ofthe Syrdaria River). Our data suggest similarities in pattern variations of individuals from Southeast andWestern Kyzylkums.Key words: Varanus griseus, Kazakhstan, morphological variability, sexual dimorphism, body size. Жұмыста Оңтүстік және Оңтүстік-шығыс Қызылқұмнан сұр келестiң Varanus griseusморфологиялық құбылмалығы туралы мәліметтер келтірілген (Оңтүстік Қазақстан, 16 ұрғашылар,14 еркек, 7 жартылай ересек және 7 кіші жастағылар). Жыныстық ерекшелiк белгiленген:еркектердің кеуде, бас және құйрық өлшемдерi үлкен. Жасқа байланысты дене салмағыныңөзгеруін талдауы бойынша бастың салыстырмалы ұзындығы төмендейді: Lc/L индексі кішіжастағылардың 0,25, жартылай ересектердің 0,20 және ересектердің – 0,17 және 0,18. Кеуденiңұзындығы мен құйрық ұзындығы арасында тікелей оң өзара байланыс анықталды. Зерттелетiнiрiктемесiнде төрт өлшемдi топтар ерекшеленген: 1) кеуденiң ұзындығы 15 см-ге дейiнтарттыратын дарақтар, 2) 30-дан 38 см-ге дейін, 3) 40 см-ден 48 см-ге дейін және 4) 50 см-денжоғары. Оңтүстiк Қазақстан аумағындағы сұр кеселдiң денесінің жоғарғы жағындағы суретініңнегізгі өзгермелi нұсқалары келтірілген. Әр түрлi суреттiң түрлерi кездесетiндiк бойыншаҚызылқұмның оңтүстiгiнің (Сырдария өзенінің сол жақ жағалауы) iрiктемесi және Дарбазатауларының маңайындағы (Сырдария өзенінің оң жағалауы) iрiктемесi аралығында кейбiр өзгелiкбайқалады. Оңтүстік-шығыс және батыс Қызылқұмдағы дарақтар арасында суреттің өзгермелiнұсқаларында ұқсастық белгіленді.Түйін сөздер: Varanus griseus, Қазақстан, морфологиялық құбылмалық, жыныстық ерекшелiк,дене салмағы. В работе приведены данные по морфологической изменчивости серого варана Varanusgriseus из Южных и Юго-Восточных Кызылкумов (Южный Казахстан, 16 самок, 14 самцов, 7полувзрослых и 7 ювенильных особей). Отмечен половой диморфизм: самцы обладают большимиразмерами туловища, головы и хвоста. Анализ возрастных изменений размеров тела показал, чтос возрастом относительная длина головы уменьшается: показатель Lc/L у ювенильных 0,25, уполувзрослых – 0,20, а у взрослых – 0,17 и 0,18. Выявлена прямая положительная корреляциямежду длиной туловища и длиной хвоста. В исследуемой выборке выделены четыре размерныегруппы: 1) особи с длиной туловища до 15 см, 2) от 30 до 38 см, 3) от 40 до 48 см и 4) от 50 сми выше. Приведены особенности рисунка верхней стороны тела серого варана с территорииЮжного Казахстана. По встречаемости разных типов рисунка некоторое отличие наблюдаетсямежду выборкой с юга Кызылкумов (западный берег р. Сырдария) и из окрестностей горДарбаза (восточный берег р. Сырдария). Отмечено сходство в вариациях рисунка особей изЮго-Восточных и Западных Кызылкумов.Ключевые слова: Varanus griseus, Казахстан, морфологическая изменчивость, половойдиморфизм, размеры тела.