The concept of eco-innovation has begun to be considered as a solution to preventing environmental damage, especially since the 1990s. Eco-innovation is expected to reduce amounts of waste, air pollution, and material resource usage. However, the effect of eco-innovation on environmental and financial performance has received limited attention. This paper seeks to fill this gap by studying the effect of eco-innovation on environmental and financial performance. In order to do so, data were obtained by collecting surveys completed by 219 manufacturing companies in Turkey. By using structural equation modeling, we found that eco-innovation has a direct effect on pollution prevention, resource saving and recycling; furthermore, it has an indirect positive effect on cost reduction and thus on economic performance. The findings suggest that decision-makers should adopt eco-innovation due to its cost advantage and pollution prevention potential.

Sanayi devrimiyle artan enerji ve kaynak ihtiyacı, hızlı kentleşme, artan tüketim alışkanlıkları, kirlilik ve atık miktarı karşımıza sürdürülebilirlik sorununu getirmektedir. Çevre tahribatı ve iklim değişikliğinin harekete geçmeyi gerekli kıldığı günümüz şartlarında işletmelerin sürdürülebilirliği stratejik kararları arasına alması zorunluluk haline gelmiştir. Geleneksel uygulamalardan vazgeçmeyip ihtiyaç duyulan dönüşümleri yapmayan işletmelerin yakın gelecekte önemli sorunlar yaşaması ise muhtemeldir. Bu kapsamda çalışmanın amacı işletmelerde sürdürülebilirliğin sağlanmasında eko inovasyon uygulamalarının rolünü incelemek ve bir model önermektir. Bu amaç kapsamında literatür incelenmiş ve sürdürülebilirlik endişelerine karşılık eko inovasyonun bir çözüm olabileceği belirlenmiştir. Stratejik kararlar arasında eko inovasyonun önem düzeyi arttıkça işletmelerin sürdürülebilirlik düzeyi de olumlu olarak etkilenmektedir.

İklim krizi ve küresel ısınmayla beraber sürdürülebilirlik konusunun her geçen gün önemi artmakta ve işletmelerin gündeminde kendine yer bulmaktadır. Sürdürülebilirliği harekete geçirmek için dış bağların önemi açık olmakla beraber sürdürülebilirlik yönünde işletme içinden bir aksiyon gelmediği sürece sürdürülebilirlik dönüşümünün başarısından bahsetmek mümkün değildir. Sürdürülebilirlik konusunun şirketin operasyon ve yönetim düzeyinde kendine yer bulması, bu konunun stratejik olarak ele alınmasına bağlıdır. Bu bakımdan sürdürülebilirliği stratejik olarak ele almanın önemi açık olmasına rağmen literatürde stratejik olarak şirketleri sürdürülebilirliğe iten dinamiklerin neler olduğu belirsizliğini korumaya devam etmektedir. Bu araştırmanın ortaya çıkış nedeni bu dinamikleri kapsamlı olarak açıklamak ve ortaya çıkarmaktır. Sürdürülebilirlik stratejilerini ortaya çıkaran dinamikleri belirlemek amacıyla sistematik literatür taraması gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda, uluslararası alanda geçerli ve önemli bir saygınlığa sahip olması nedeniyle WoS (Web of Science) ve Scopus veri tabanları tercih edilmiştir. İlgili anahtar kelimeler kullanılarak araştırma kapsamına uygun olduğu belirlenen on bir makale detaylı olarak değerlendirilmiştir. Araştırma bulgusunda şirketleri harekete geçiren iç ve dış dinamikler olduğu bu dinamikler içerisinde paydaşların özellikle önemli bir yere sahip olduğu görülmektedir. Aynı zamanda literatürde, pazar unsurunun ve yasal düzenlemelerin şirketlerin sürdürülebilirlik kararları üzerinde önemli bir paya sahip olduğu belirlenmiştir. Buna göre şirketler müşteri, tüketici, tedarikçi beklentilerinden ve toplumsal baskılardan etkilenmekte, pazarın çekici etkisi ya da rekabet unsuru şirketleri tetiklemekte ve yasal düzenlemeler sürdürülebilirlik kararlarını şirket gündemine getirmektedir. Bununla beraber ilgili alanda gerçekleştirilen araştırmalar, dış dinamikler ile karşılaştırıldığında çoklukla sürdürülebilirliği harekete geçiren iç dinamiklere odaklanmaktadır. Araştırma, ilgili literatürün özlü sentezini ortaya koyması itibariyle araştırmacılara katkı sunarken dinamiklerin kapsamlı olarak belirlenmesi sürdürülebilirliğin yaygınlaşması yönünde aksiyon almak isteyen karar alıcılar için katkı potansiyeli taşımaktadır.

Literatürde işletme dışı dinamiklerin etkisine yönelik yapılan çalışmalar ile karşılaştırıldığında eko-inovasyonu tetikleyen işletme içi dinamiklerin neler olduğu konusunda belirsizlik devam etmektedir. Bu belirsizliğin giderilmesine yönelik gerçekleştirilen araştırmada, eko-inovasyon kararlarını ortaya çıkaran işletme içi dinamikleri belirlemek ve açıklamak amaçlanmaktadır. Araştırma amacını gerçekleştirmek ve eko-inovasyon kararlarını harekete geçiren işletme içi dinamiklerin neler olduğu sorusunu yanıtlamak için nitel araştırma yöntemi tercih edilmiştir. Sistematik literatür taraması kapsamında gerçekleştirilen araştırma bulgusuna göre eko-inovasyonun yaygınlaşması öncelikle stratejik olarak ele alınmasına, AR&GE ve insan kaynakları ile desteklenmesine bağlıdır. Araştırma çıktıları eko-inovasyon kararları için uygun işletme içi şartlarının oluşturulması, yaygınlaştırılması, farkındalık yaratılması ve böylece işletmelerin sürdürülebilirlik yönetimi performansını artırması anlamında önem taşımaktadır.