31 December 2019 in Mütefekkir
Mevlânâ Müzesi haziresindeki mezar taşlarından örneklerin bulunduğu bu çalışmada, hazirede yer alan 71 adet mezar taşından 16 tanesi ele alınmıştır. 71 adet mezar taşının incelenmesinin bu makaleye sığdırılmasının mümkün olmaması nedeniyle, başlık, form ve süsleme özellikleri açısından tekrara girmeyen ve nitelikli olan 16 mezar taşı kataloğa dâhil edilmiştir. Katalogda bulunan örneklerin tümü fotoğraflanarak belgelenmiştir. Mezar taşlarının kitabeleri okunmuş, başlık tipleri, formları ve bezeme özellikleri ele alınarak Türk mezar taşı sanatı içindeki yerleri belirlenmeye çalışılmıştır. Konya Mevlânâ Dergâhı Müze'ye dönüştürüldüğünde dergâhın haziresinde bulunan mezar taşları yerlerinden sökülerek mezarlık alanı bozulmuştur. Mezar taşları müzeye kaldırıldığında bazı mezarların baş ve ayak taşları birbirine karışmıştır. Mevlânâ Müzesi'nde bulunan taşların büyük bir kısmı da yalnız baş taşıdır. Buna göre günümüzdeki hazirede yer alan mezar taşlarından 10 tanesi toprak mezar taşı, 2 tanesi çerçeveli mezar taşı, 3 tanesi kapak taşlı mezar ve 1 tanesi de Sandık(lahit) tipi mezar taşıdır.
17 February 2020 in Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi
Araştırmamızda Keşan Hersekzade Ahmet Paşa Camii haziresi içerisinde, günümüze sağlam olarak gelebilmiş 11 adet mezar yer almaktadır. Bu mezarlardan 1 tanesi sandık mezar( sembolik lahit) diğerleri toprak mezardır. Mezar taşlarının hepsinin fotoğrafları çekilmiş ve kitabeleri okunmuştur. Örneklerin hepsinin başlık tipleri, formları ve bezeme özellikleri ele alınarak Türk mezar taşı sanatı içerisindeki yerleri belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmada her bir mezar taşı ayrı ayrı ele alınmış ve taşlar üzerinde genel bir değerlendirme yapılmıştır. İncelemiş olduğumuz mezar taşlarından 1’i XIX. yüzyıl, 1’i XVIII. yüzyıla, 1’i de XVI. yüzyıla tarihlenmektedir. 3 adet mezar taşında ise taşlar toprak altında kaldığı için tarih okunamamıştır. Diğerlerinde tarih bulunmamaktadır. Taşlarda işleme yöntemi olarak zemin oyma tekniği uygulanmıştır. Sade örneklerin ön planda olduğu mezar taşlarında süsleme kompozisyonu açısından asma, kıvrık dallar, gül demetleri, selvi olmak üzere bitkisel karakterli motiflere yer verilmiştir. Haziredeki mezar taşları sosyal ve kültürel açıdan Osmanlı mezar taşı geleneğini devam ettiren örnekler olarak dikkat çekmektedir.
28 August 2023 in Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi
Türk sanatının en küçük anıtlarından biri olan mezar taşları, inşa edildikleri dönemin kültürünü, sanat zevkini, sosyal ve ekonomik durumunu yansıtması, şehirlerin geçmişine ışık tutması bakımından oldukça önemlidir. Anadolu’nun çoğu yerinde olduğu gibi Osmanlı Devleti’ne başkentlik yapmış olan Edirne’de de mezar taşları hızla bozulmaya başlamıştır. Bu bozulmalardan daha çok mezarlıklar etkilenmekte, cami hazireleri biraz daha iyi durumdadır. Hazire ve mezar taşlarına karşı ilgi ve sorumluluk son dönemde büyük gelişmeler kaydetmiştir. Bu konu ile ilgili yayınlarda giderek çoğalmıştır. Bir yerleşim yerinin tarihi seyrini izleyebilmek adına mezar taşları oldukça önemli bir yere sahip olup Keşan’daki mezar taşları da bu bölgenin tarihi seyrini sunmaktadır. Çalışmamız Keşan ilçe merkezinde yer alan Hersekzade Ahmet Paşa, Bekir Varnalı ve Hacı Mehmet Ağa Camilerinin hazirelerinde bulunan mezar taşları ile Keşan ilçe merkezine 34 km uzaklıkta bulunan Erikli Köyü Mezarlığı ile ilçe merkezinde yer alan Tepe Mezarlığında tespit edilmiş mezar taşlarını kapsamaktadır. İncelenen mezar taşlarından en erken tarihlisi H. 925/ M.1519 en geç tarihlisi ise H. 1332/ M.1913-14 yıllarına aittir. Türk sanatında yüzyıllara göre ortaya çıkan motif, kompozisyon ve üslup, gelişim ve değişimlerini Keşan yöresindeki mezar taşlarında görmek mümkündür. Bu açıdan çalışma Keşan’ın Osmanlı tarihine de ışık tutmak adına önemlidir. Anahtar Kelimeler:
30 August 2026 in Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
Tacikistan’ın başkenti Duşenbe yakınlarında bir şehir olan Hisar’da 1534 yılında doğduğu tahmin edilen Hazînî, Ahmed Yesevi ve Yesevilikle ilgili ayrıntılı bilgi veren eserlere sahip yazarlardan biridir. Uzun süre boyunca adı dahi bilinmeyen, Hazînî, hem Yesevîlik tarihi açısından hem de klasik Türk edebiyatına kattığı çeşitlilik açısından önemli bir yere sahiptir. Sultan II. Selim’in tahta çıkmasının hemen ardından, 1566 yılında Anadolu’ya gelen Hazînî, küçük kesintiler dışında hayatının geri kalanını İstanbul’da geçirmiştir. Hazînî, Anadolu’da etkisini giderek artıran Yesevî öğretilerinin yayılması için aktif çaba sarf etmiştir. Şiirlerinde, Ahmed Yesevî’nin tasavvufî anlayışını, onun Türk-İslam kültürüne getirdiği sade dilini ve halkla bütünleşen yaklaşımını dikkat çekici bir şekilde eserlerinde işlemiştir. Bu bağlamda Hazînî, sadece bir şair değil, aynı zamanda bir manevî öğretici, bir yol gösterici konumundadır. Bu çalışmada, uzun süre edebiyat tarihi içinde arka planda kalmış olan Hazînî’nin şiirleri merkeze alınarak, Ahmed Yesevî’nin izleri ve bu izlerin şiire nasıl yansıdığı analiz edilmeye çalışılmaktadır. Ayrıca, Ahmed Yesevî’nin düşünsel mirasının Hazînî aracılığıyla nasıl yüzyıllar sonrasına taşındığı ve dönemin edebî-tasavvufî atmosferi üzerindeki etkileri de ele alınmaya çalışılmıştır. Böylece hem Hazînî’nin edebî kimliği daha iyi anlaşılmış, hem de Ahmed Yesevi hakkında yeni ve özgün bilgiler ortaya konulmuş olacaktır.