28 February 2022 in Anasay
Darbe kelime olarak siyasi iktidarların genel olarak askeri güç kullanılarak el değiştirmesidir. Türkiye’de Cumhuriyet kurulduktan sonra yapılan ilk darbe 27 Mayıs 1960 darbesidir. Bu darbe ülkede birçok alanda etkisini göstermiştir. Bu alanlardan biri de eğitim olmuştur. Eğitim içerisinde vatandaşlık ve tarih eğitimi önemli bir yere sahiptir. Tarih ders içerikleri ve materyallerinin yönetimde bulunan rejimler tarafından kullanılması okullar ile birlikte ortaya çıkmış bir yöntemdir. Genel olarak ifade edildiği üzere sadece ulus devletlerin ortaya çıkışıyla değil öncesine dayanan bu yöntem devletler tarafından kendilerine sadık ve iyi vatandaşlar yetiştirmek amacıyla kullanılmıştır. Bu gücü elde etmek isteyen iktidarların onaylanmış bilgi ve tecrübeleri bir araya getirerek bahsi geçen hedef kitleye sundukları ders materyalleri kültür aktarımına aracılık etmesinin yanında politik bir söylem de taşımaktadırlar. Toplum ve Ülke İncelemeleri dersiyle Türk çocuklarını, Türk devriminin manası ve tarihi önemi üzerinde düşündürmek ve onların devrim değerlerine bağlı kalmaları sağlanmaya çalışılmıştır. Bu dersin içeriğinde Tarih eğitimi de yer aldığından dolayı darbeci askerlerin etkisiyle şekillendirilmiş olduğu görülmüştür. Bu derslerde genel olarak savaşların merkeze alınıp vatandaşlara militer bir bakış açısı kazandırılması amaçlanmıştır. Bu dönemdeki tarih dersleri içinde dikkat çeken bir diğer husus ise komşu devletlerin potansiyel düşman olarak ilan edilmesi, siyaset, hükümet, sivil yönetim gibi kavramların ötekileştirilmesi, askerler ve askeri yönetimlerin ülkenin tek sahibi ve kurtarıcısı olarak gösterilmesi benimsenmiştir. Bu düşünce ile savaş ve militarizm duygusu güçlendirilmiş, demokrasi ve sivil iktidarlar ise itibarsızlaştırılmıştır. Askeri darbe yapılmış ülkelerde tarih ve vatandaşlık eğitimi dersleri toplumu tek tip vatandaşlık düşüncesine sevk etmiş, eğitimi toplumu kendi istekleri doğrultusunda bu planın parçası haline getirmiştir. Bu çalışma ile Toplum ve Ülke İncelemeleri dersinin içerik, amaç, öğretme ve öğrenme süreçleri bağlamında darbe rejiminin toplumu şekillendirmede kullandığı argümanlar ve bunların topluma yansımalarına değinilmiştir.
30 March 2024 in Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi
Kitlesel göçler, tarih boyunca birçok milletin siyasi, sosyal ve iktisadi nedenlerle maruz kaldığı çoğu zaman zorunlu ve toplu halde gerçekleştirdiği yer değiştirme hareketleridir. Kitlesel göçlerin genellikle ani değişimler sonucunda gerçekleşmesi tarihin seyrini etkileyen olaylar arasında görülmesine neden olmuştur. 93 Harbi sonrasında özellikle Balkanlardan ve Kafkasya’dan Anadolu’ya doğru gerçekleştirilen zorunlu kitlesel göçler, göç eden toplumları etkilemesinin yanında göç edilen bölgelerdeki yerli halkı da birçok açıdan etkilemiş, her iki tarafı hızlı ve sürekli bir değişim sürecine sürüklemiştir. Gıda, barınma, sağlık gibi temel ihtiyaçların karşılanmasının ardından farklı kültür ve inançlara sahip göçmenlerin yeni yerleşim bölgelerindeki yerli halkla uyum sağlayabilmeleri ise zaman almıştır. Anadolu’ya XVIII. ve XIX. yüzyılda yapılan kitlesel göçlerin hem doğu hem de batı yönlü olduğu görülmektedir. Bu durum Osmanlı Devleti’nin sınırlarının öze doğru daralmasından kaynaklanmıştır. Birinci Dünya Savaşı’nın ardından azalan kitlesel göçler XXI. yüzyılda ortaya çıkan Arap Baharı olayları sonucunda yeniden gündem oluşturacak şekilde batıya doğru hareketlenmelere neden olmuştur. Batıya doğru gerçekleşen Suriyeli kitlesel göçü Suriye’nin sınır komşularını batı yönündeki diğer dünya ülkelerine nazaran daha çok etkilemiştir. Bu ülkelerden biri de Türkiye olmuş, XXI. yüzyılda yeniden başlayan kitlesel göçlere örnek teşkil eden Suriyeli göçü Anadolu’yu nüfus yapısı olarak yeniden şekillendirecek bir hâl almıştır. Bu çalışmada 93 Harbi sonrasında Anadolu’da demografik anlamda yaşanan değişim üzerinde durulmuştur. Çalışma göç ve tarih alanında yapılacak diğer çalışmalara ışık tutması açısından önemlidir.
30 July 2021 in ASIA MINOR STUDIES
Yabancı okullar, Osmanlı devletinde Avrupalılara ticari alanda ayrıcalıklar verilmesi ve zamanla bu ayrıcalıkların kalıcı olması neticesinde açılma imkânı bulmuşlardır. Osmanlı topraklarında faaliyet gösteren yabancı okullar ilk olarak Fransızlar daha sonra ise İngilizler tarafından açılmışlardır. Daha önce İstanbul İngiliz Erkek Lisesi ile ilgili, Metin Ünver “Osmanlı Devletinde ’ki İngiliz Ticaretinin Almanya karşısında gerilemesi tartışmaları bağlamında İstanbul’da İngiliz Erkek Lisesinin kuruluşu” adlı çalışma ile Osmanlı toprakları üzerinde yabancı devletlerin ekonomik anlamda nüfuz sahibi olabilmek için rekabet aracı olarak açılan okullar bağlamında değerlendirmiştir. Bu çalışmada ise konumuzun temelini teşkil eden Nişantaşı İngiliz Erkek Mektebi adlı çalışmanın orijinali olan “Zükura Mahsus İngiliz Mektebi” başlıklı Osmanlıca belge bağlamında okulun açılışı, öğrenci kabul şartları, yapısı, okul teşkilatı ve öğretilen dersler, ders içerikleri gibi bilgileri verip bu bilgiler değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu bilgiler Başbakanlık Osmanlı arşivinde konu ile ilgili arşiv belgeleri ile desteklenmiştir. Bu çalışma ile eğitim tarihi alanında yapılan çalışmalara katkıda bulunmak amaçlanmıştır.
29 February 2024 in Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi
Suriye iç savaşı ile yaklaşık 4 milyon Suriyeli mülteci Türkiye sınırları içerisine sığınmıştır. Bu durum Türkiye’yi önemli bir göç ve göçle birlikte de birçok uyum problemi ile karşı karşıya bırakmıştır. Uyum sürecine bakıldığında da Suriyeli göçmenlerin ekonomik, psiko-sosyal ve kültürel olmak üzere pek çok problemle baş etmek zorunda kaldıkları da en belirgin göstergelerdir. Hayatta kalmak ve daha iyi yaşam şartlarına sahip olmak isteyen göçmenler yeni girdikleri toplumlarla uyum içinde yaşayabilmek için göç edilen ülkelerde dil, din, ırk, kültür, gelenek ve sosyoekonomik durum gibi farklılıklarla karşılaşmaktadırlar. Göçmenlerin ve göç edilen bölgelerdeki yerli halkın uyumları için gerekli olan birbirleri ile sağlıklı bir şekilde iletişim kurabilmekten geçmektedir. Sağlıklı bir iletişimin temeli ise iki farklı topluluğun birbirlerinin dilini anlamasına dayanır. Yeni bir dil öğrenmek için ise her şeyden önce kişinin ilgili dili öğrenmeyi istemesi gerekmektedir. İkinci olarak, o dili öğrenmesinde yardımcı olacak materyaller, eğitimciler, özel veya kamusal kurslar vb. araçlar gereklidir. Gaziantep’te yaşayan Suriyeliler üzerinden dil öğrenme konusu incelediğinde gelen göçmenlerin dil öğrenmesine engel durumların olup olmadığının tespiti gerekliliklerden birini oluşturmaktadır. Toplamda 104 gönüllü katılımcı ile gerçekleştirilen anket çalışması dil öğrenimine etki edecek faktörleri belirlemek amacıyla 19 farklı sorudan meydana getirilmiştir. Dolayısıyla nitel araştırma yöntemine başvurulan bu çalışmada doküman analizi ve alan yazında yayımlanan araştırma makalelerine de başvurulmuştur. Oluşturulan anket çalışması ile yabancı uyruklu katılımcıların yabancı bir dil öğrenme eğilimleri konusunda izlenimlere ulaşılmıştır. Katılımcıların bildikleri dillerin de tespit edildiği bu çalışma ile özelden genele olacak şekilde varsayımsal sonuçlar elde edilmiştir. Yapılan anket çalışması ve araştırma makaleler karşılaştırılmış ve çıkan sonuçların genel anlamda benzer olduğu tespit edilmiştir.
9 October 2026 in Middle Eastern Studies
20 November 2026 in Middle Eastern Studies