1 January 2020 in Journal of Turkish Studies
Dünyadaki en önemli ortak sorunlardan birisi insanların doğadan sınırsız olarak yararlanmaları ve bu sırada ciddi çevresel hasarlara neden olmalarıdır. Son yıllarda çevresel sorunların ciddi boyutlara ulaşması insanları bu konuda çözüm arayışına yönlendirmiştir. Çevrenin korunması için çevresel bilinci ve çevresel duyarlılığı yüksek bireylerin yetiştirilmesi gerekmektedir. İnsanların bir konu ya da olay hakkında bilinç sahibi olmaları için eğitim gereklidir. Toplumdaki çevre bilincinin geliştirilmesi, bireylere gerekli çevre duyarlılığı ve sorumluluğunun kazandırılması ise ancak etkili bir çevre eğitimi ile mümkün olabilir. İçinde bulunduğumuz dönemde, çevre problemlerinin karmaşıklaşması ve etki alanlarının artması, mevcut çevre eğitiminin yeterliliğinin sorgulanmasına neden olmuştur. Bu nedenle özellikle son yıllarda mevcut çevresel sorunlara çözüm üreterek, toplumun ihtiyaçlarına cevap verebilecek nitelikte yeni ve çağdaş çevre eğitimi yaklaşımları arayışı söz konusudur ve bilim insanları sürekli olarak çevre eğitimine yönelik yeni yaklaşımlar önermektedirler. Bu çalışmada; ilk olarak dünyada ve Türkiye’de geçmişten bu yana çevre eğitiminin gelişim süreci ele alınmıştır. Ardından ülkemizde İlkokul, Ortaokul ve Ortaöğretim Öğretim Programları’ndaki ve yaygın eğitimdeki çevre eğitiminin içeriği, özellikleri ve eksiklikleri değerlendirilmiştir. Daha sonra çevre eğitiminde yararlanılan yaklaşımlar incelenerek, nitelikli bir çevre eğitiminin sahip olması gereken özellikler hakkında önerilere yer verilmiştir. Araştırmanın çağdaş yaklaşımlar ışığında kapsayıcı ve bütüncül bir çevre eğitimi yaklaşımının niteliklerini belirlemeye ve çevre eğitiminin değeri hakkında farkındalık yaratmaya katkı sağlaması temennimizdir.
26 October 2025 in Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi
Bu çalışma, Doğa Bilimleri öğretmen adaylarının çevresel risk algıları ve çevresel tutumlarını çeşitli değişkenler açısından incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Dokuz Eylül, Marmara, Gazi ve Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Fakülteleri’nin Biyoloji Öğretmenliği, Fen Bilgisi Öğretmenliği ve Coğrafya Öğretmenliği bölümlerinde öğrenim gören 216 öğrenci yer almaktadır. Bu çalışma nicel araştırma yöntemlerinden biri olan ilişkisel tarama modeline göre gerçekleştirilmiş, veri toplama araçları olarak ise ‘Çevresel Risk Algısı Ölçeği’, ‘Çevresel Tutum Ölçeği’ ve ‘Kişisel Bilgi Formu’ kullanılmıştır. Araştırma sonucunda öğretmen adaylarının çevresel risk algılarının cinsiyete göre anlamlı düzeyde farklılık gösterdiği, çevresel tutumlarının ise cinsiyet, öğrenim görülen üniversite ile sınıf düzeyi, üniversitede çevre dersi alma, üniversite dışındaki çevre topluluklarına üye olma durumlarına bağlı olarak istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca adayların çevresel risk algısı ölçeği puanları ile çevresel tutum ölçeği puanları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu da belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına dayanarak öğretim programlarına çevre eğitiminin seçmeli değil zorunlu ders olarak dahil edilmesi, öğrencilerin çevre topluluklarına üye olmalarının teşvik edilmesi ve çevre sorunları hakkında daha geniş kapsamlı araştırmalar yapılması önerilmektedir.