30 March 2021 in İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi
Bireyin edindiği ilk beceri olan dinleme/izleme, diğer dil becerilerin kazanılmasında ve gelişmesinde büyük bir öneme sahiptir. Ancak bu beceriye gereken önem verilmemekte, bu da dinleme/izlemenin ihmal edilen bir beceri olarak tanımlanmasına sebep olmaktadır. Bu bağlamda nitelikli bir dil öğretiminin yapılabilmesi açısından dinleme/izleme becerisine yönelik araştırma sonuçlarının dil öğretim sürecine yansıtılması son derece önemlidir. Bu araştırmanın temel amacı; ortaokul Türkçe ders kitaplarında yer alan dinleme/izleme becerisini ölçmeye yönelik soruların Yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre 5. sınıftan 8. sınıf düzeyine doğru boylamsal olarak ve karşılaştırmalı bir şekilde incelenmesidir. Alan yazında bilişsel beceri düzeylerinin belirlenmesinde ve değerlendirilmesinde sıklıkla kullanılan ve kabul gören bir sınıflama oluşuna bağlı olarak araştırmada, Yenilenmiş Bloom Taksonomisi ölçüt olarak belirlenmiştir. Nitel bir durum çalışması olarak tasarlanan bu araştırmada doküman incelemesi yönteminden yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre; Türkçe ders kitaplarında yer alan dineleme/izleme metinlerine anlamaya yönelik metinler içinde 1/4 oranında yer verildiği, buradan hareketle beceriler arasında eşit bir dağılım olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca dinleme/izleme becerisine yönelik soruların bilişsel basamaklara göre dengeli bir dağılım göstermediği, incelenen metinlerde alt bilişsel becerileri ölçmeye yönelik daha çok soruya yer verildiği ve sınıf düzeyleri ile bilişsel beceri basamakları arasında hiyerarşik bir ilişki olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma bulgularından hareketle şunlar önerilmiştir: Türkçe ders kitaplarında, dinleme/izlemeye yönelik metinlere okuma becerisiyle eşit olacak şekilde verilmesi gerekmektedir. Öğretim programının amaçlarından birinin öğrencilerin üst bilişsel becerilerini kullanmaya yönlendirilmeleri olduğu düşünüldüğünde, Türkçe ders kitaplarında üst bilişsel becerilere yönelik dinleme/izleme sorularına daha çok yer verilmesi gerekmektedir. Ayrıca alt sınıflardan üst sınıflara doğru gidildikçe alt bilişsel becerileri ölçmeye yönelik sorulardan üst bilişsel becerileri ölçmeye doğru bir eğilimin benimsenmesi gerekmektedir.
31 August 2023 in Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
Konuşma sırasında yapılan yanlışlar, bu becerinin nitelikli bir biçimde kazandırılmasının önündeki önemli bir engeldir. Türkçe öğrenen Türk soylular da hedef dil ile kendi dilleri arasındaki benzerlikten kaynaklanan etkenler nedeniyle konuşma sırasında yanlışlar yapmaktadır. Alan yazından hareketle, yapılan yanlışların önemsenmeyerek, hedef dilde kullanılan kelime sayısı ile başarının paralel sayıldığını söylemek mümkündür. Türk soyluların hazırlıksız konuşma sırasında, kullandığı kelime sayıları ile yapılan yanlışların birbirine oranlanması sonucunda dil öğrenimindeki başarının, sadece kullanılan kelime sayısıyla değil, kelime sayısı ile yapılan yanlışların birbirine olan oranlarıyla değerlendirilmesi gerekliliği noktasında büyük bir önem taşımaktadır. Araştırmada nitel desende içerik analizi yönteminden yararlanılmıştır. Bu bağlamda Çukurova ve Sakarya Üniversitesi TÖMER’de B1 düzeyinde öğrenim gören 114 Türk soylu öğrenci araştırmaya gönüllü olarak katılmıştır. Söz konusu öğrencilerin hazırlıksız konuşma sırasında yaptıkları yanlışları tespit etmek amacıyla uzman görüşünden hareketle, kontrol listesinden seçilen bir konu üzerine öğrencilerin hazırlıksız konuşma yapmaları sağlanmış ve ses kayıtları alınmıştır. Ses kayıtları, transkript edilerek kullanılan kelime sayısı ve yapılan yanlışlar tespit edilmiş; bu yanlışlar temalara, kategorilere ve kodlara ayrılmıştır. Daha sonra kullanılan kelime ve yanlış sayıları belirlenerek ortalamaları alınmıştır.
30 December 2022 in Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi
Metafor, bir sözcüğün imgeler yardımıyla yeni anlamlar kazanmasıdır. Metaforlar, algıları ortaya çıkarması işleviyle Türkçe eğitiminde önemli bir yere sahiptir. Dilbilim verilerinin Türkçe eğitiminde kullanılması, dilbilim kavramına yönelik metaforik algıların tespitini önemli kılmaktadır. Bu çalışmanın amacı Türkçe öğretmenlerinin dilbilim kavramına yönelik metaforik algılarını belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda nitel araştırma yöntemine uygun olarak olgubilim deseni kullanılmıştır. Çalışmaya Gaziantep ilinde 2021-2022 eğitim öğretim yılında görev yapan 101 Türkçe öğretmeni katılmıştır. Katılımcılardan toplanan veriler içerik analizi tekniği ile analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda Türkçe öğretmenlerinin metaforik algılarını ortaya çıkaran 5 metafor kategorisine (Temel Alan Olarak Dilbilim, Geniş Sınırları Olması Bakımından Dilbilim, Zor Bir Alan Olarak Dilbilim, Sistemli Bir Alan Olarak Dilbilim, Değişen ve Gelişen Bir Alan Olarak Dilbilim) ulaşılmıştır. Türkçe öğretmenlerinin en fazla “Temel Alan Olarak Dilbilim” kategorisinde metafor oluşturdukları görülmüştür. Toplanan veriler içinde en çok tekrar eden metaforun “Geniş Sınırları Olması Bakımından Dilbilim” kategorisinde bulunan “uzay/evren” metaforu olduğu belirlenmiştir. Çalışmada en az metafor bulunan kategori “Değişen ve Gelişen Bir Alan Olarak Dilbilim” kategorisi olmuştur. Araştırmadan elde edilen bulgulardan hareketle, Türkçe öğretmenlerinin dilbilimi büyük oranda Türkçe eğitimiyle ilişkilendirdikleri görülmüştür. Çalışmanın, dilbilim kavramının Türkçe öğretmenleri tarafından nasıl algılandığının ortaya konulmasına ve buradan hareketle Türkçe öğretiminin dilbilim ilkeleriyle zenginleştirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
1 January 2022 in Turkish Studies-Educational Sciences
Paulo Freire, Ezilenlerin Pedagojisi adlı çalışmasında eğitim mekanizmasındaki bir takım problemlere değinirken aynı zamanda bu problemlerin çözümleri ile ilgili önerilerde bulunmaktadır. Çalışmada bahsedilen bankacı eğitim modelinde bidonlara, kaplara benzetilen öğrencileri gerçeklikle bağlantısı olmayan içeriklerle dolduran öğretmenler; buna karşılık problem tanımlayıcı eğitim anlayışında kendi özgürleşme mücadelesini veren eğitim katılımcıları bulunmaktadır. Bir tarafta diyalog karşıtı eylem kuramının manipülasyon, fetih ve kültürel istila yoluyla nesneye dönüştürdüğü kişiler, diğer yanda diyalogcu eylem kuramının kültürel sentez ve dönüşüm yoluyla özgürleştirmeye çalıştığı bireyler yer almaktadır. Bankacı model ve diyalog karşıtı kuramın oluşturduğu sessiz yığınlar ve onların içinde bulundukları sınır-durumların aşılmasının gerekliliği çalışmanın bir başka boyutunu oluşturmaktadır. Bireylerde praksis yoluyla bir conscientizaçao yaratma sürecinde ve özgürleştirici eğitimin hayata geçirilmesi aşamasında ülke politikaları ve bu politikaların eğitim sistemine yansımaları büyük rol oynamaktadır. Araştırmada doküman incelemesi yöntemiyle Freire’nin çalışmasında dile getirilen bu hususlar incelenmiştir. Çalışmadan hareketle tespit edilen sorunlara ve çözüm önerilerine bulgular başlığında değinilmiştir. Tartışma ve sonuç bölümünde ise araştırmadan elde edilen sonuçların benzer çalışmalar ile örtüşen ve ayrışan yönlerine yer verilmiştir.
31 December 2022 in İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi
Reklam okuryazarlığı, çocukların maruz kaldıkları her türlü medya içeriklerinin (televizyon, Youtube, İnstagram, Facebook vb.) olumsuz yönlerinden kendilerini korumaları için sahip olmaları gereken en önemli okuryazarlık türlerinden biridir. Reklam okuryazarlığı geleneksel görüşe göre çocuklar için bir tür filtre işlevine sahiptir. Bilişsel görüşe göre ise çocuklar sahip oldukları eleştirel bakışla kendi istek ve ihtiyaçlarına göre izleyecekleri reklama karar verme kabiliyeti kazanmaktadır. Ancak söz konusu ikinci görüşün işlevini alan yazında kanıtlayacak deneysel çalışmaların olmadığını tespit eden alan uzmanları reklam okuryazarlığı kavramını yeniden düşünmüşlerdir. Bu düşünme çerçevesinde, reklam okuryazarlığı becerisini “kavramsal reklam okuryazarlığı, reklam okuryazarlığı performansı ve tutumsal reklam okuryazarlığı” olmak üzere üç boyutlu bir biçimde tasarlamışlardır. Onlara göre söz konusu üç boyuttan üzerinde durulması gereken boyut, tutumsal reklam okuryazarlığıdır. Çünkü tutumsal reklam okuryazarlığı çocukların reklamlara karşı vereceği tepkide önemli roller oynamaktadır. Kısacası, tutumsal reklam okuryazarlığı kavramsal reklam okuryazarlığı bilgilerini ve performanslarını etkileyen en önemli etkenlerdendir. Bu bağlamda, araştırmanın amacı; ülkemizdeki ortaokul öğrencilerinin reklam okuryazarlığı konusundaki tutumları ile sınıf düzeyleri arasında anlamlı bir farklılaşmanın olup olmadığını incelemektir. Araştırma, nicel araştırma yaklaşımlarından tarama modeline göre desenlenmiştir. Araştırmada, veri toplama aracı olarak Rozendaal vd. (2014) tarafından geliştirilen Tutumsal Reklam Okuryazarlığı Ölçeği kullanılmıştır. Ön yargı, Şüphe ve Beğeni olmak üzere 3 boyuttan oluşan ölçeğin güvenirlik katsayısı Rozendaal (2014) tarafından .71 olarak tespit edilmiştir. Bizim çalışmamızda ise ölçeğin genel güvenirlik katsayısı .73, Ön Yargı, Şüphe ve Beğeni boyutları için ise sırasıyla .72, .74 ve .82 olarak tespit edilmiştir. Söz konusu ölçek, ülkemizde ortaokul kademesinde eğitim-öğretimine devam eden 5, 6 ve 7. sınıf öğrencilerine çevrim içi anket formunda uygulanmıştır. Anket verilerinin analizlerinden elde edilen bulgulara göre; ortaokul öğrencilerinin reklam okuryazarlığı tutumlarının Ön Yargı, Şüphe ve Beğeni düzeylerinin ortalamalarının sınıf düzeyine göre değiştiği; ancak tespit edilen farklılaşmanın istatistiki olarak anlamlı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.