Макпал Суюндикова

Макпал Суюндикова

Auto-generated profile, based on publicly available information

Макпал Суюндикова

Margulan Institute of Archaeology, Almaty, Kazakhstan

Research Focus & Metrics

Academic Career Length

4Years (2023-Present)

(Calculated once Scilit publication data is synced: current year − year of first publication + 1)

Representative Publications

View All Publications
30 July 2025 in Vegetation History and Archaeobotany
Verified
Journal Article
Open access
PDF file
EEEiko Endo
Eiko Endo
ZKZhanargul Kaliyeva
Zhanargul Kaliyeva
ZUZhanbolat Utubayev
Zhanbolat Utubayev
AKAsemgul D. Kasenova
Asemgul D. Kasenova
MSMakpal Suyundikova
Makpal Suyundikova
SSShinya Shoda
Shinya Shoda
The Syr and Amu Darya deltas and the littoral zone of the eastern Aral Sea, from Khorezm to Kyzylorda, have attracted the attention of archaeologists for nearly a century. Since the well-known Tolstov expeditions, archaeologists have discussed the establishment of early defensive architecture and elaborate irrigation systems on the periphery of the hyper-arid Kyzyl Kum Desert. Scholars have argued over whether the ancient people in this region during the 1st mill. bc , which are often culturally ascribed to the Saka, were more nomadic or sedentary and what their political organization looked like. Thus far, archaeobotanical investigations in this region have been lacking, limiting discussions about cultural adaptation, social orders, and the dispersal routes for domesticated plants and animals. In this study, we provide the first evidence for both Hordeum vulgare (barley) and Panicum miliaceum / Setaria italica (millets) cultivation in this key cultural region, dating to the first half of the 1st mill. bc . We identified barley and millet impressions on ceramics from all sites that we studied in the region, including ceramics that archaeologists classify as both Saka and Chirik-Rabat. We argue that the ubiquity of these finds indicates a greater prominence of farming practices across the steppe ecozone than scholars have previously recognized.

30 September 2023 in Kazakhstan Archeology
Verified
Journal Article
Open access
PDF file
ЖУЖанболат Утубаев
Жанболат Утубаев
МСМакпал Кожахметовна Суюндикова
Макпал Кожахметовна Суюндикова
В статье представлены результаты археологических раскопок и исследований, проведенных в нижнем течении реки Сырдарья в ХІХ–ХХ вв. Основая цель проведённой работы – всестороннее изучение, систематизация и анализ научных работ, связанных с археологическими исследованиями района в этот период. Авторами выполнен сравнительный анализ результатов исследований учёных XIX и XX вв. В результате было установлено, что в ХІХ в. вследствии реализации колониальной политики царского режима были организованы специальные экспедиции, которые возглавлялись военными чиновниками П. Рычковым, М. Мейером, А.И. Левшиным, А.И. Макшеевым, В.В. Григорьевым, П.И. Лерхом, В.В. Верещагиным. Результаты работ экспедиций отражают данные о географических особенностях, местоположении археологических памятников и их характеристику. Позднее эти сведения были дополнены членами Туркестанского кружка любителей археологии. Среди исследователей нижнего течения реки Сырдарья особый вклад внесла деятельность Хорезмской археолого-этнографической экспедиции. Члены экспедиции, в составе которой были археологи, топографы, почвоведы, геоморфологи и др., в период с 1946 по 1991 годы выявили и провели исследования более двухсот археологических памятников. Среди них: города, поселения, крепости, отдельные помещения, стоянки, места захоронения. Таким образом, были изучены данные о культуре, быте и хозяйстве народов, населявших обозначенный регион; представлены выводы о датировке памятников.

30 June 2025 in Kazakhstan Archeology
Verified
Journal Article
Open access
PDF file
АААйбөбек Шыныбекқызы Аққалиева
Айбөбек Шыныбекқызы Аққалиева
МСМақпал Қожахметқызы Сүйіндікова
Мақпал Қожахметқызы Сүйіндікова
ӘҚӘсемгүл Дәуренқызы Қасенова
Әсемгүл Дәуренқызы Қасенова
ЖУЖанболат Райымқұлұлы Утубаев
Жанболат Райымқұлұлы Утубаев
МСМакпал Кожахметовна Суюндикова
Макпал Кожахметовна Суюндикова
АКАсемгуль Дауреновна Касенова
Асемгуль Дауреновна Касенова
Мақалада б.д.д. IV–II ғғ. Шірікрабат ескерткіштерінен табылған текстиль бұйымдарына қатысты мәліметтер сипатталады. Әлкей Марғұлан атындағы Павлодар педагогикалық университеті жанындағы орталықтың археологі әрі реставраторы Т.Н. Крупа тарапынан текстиль үлгілеріне жүргізілген кешенді зерттеулер олардың шикізаттық құрамын, құрылымдық ерекшеліктерін, сәндік элементтері мен бояу технологияларын анықтауға негіз болды. Нәтижесінде үлгілердің екі түрі анықталды. Олардың біріншісі – мақта, екіншісі – зығыр талшығынан тоқылған маталар. Жіптердің морфологиясы мен ширатылу бағыты (Z, S, I), мата тығыздығы, тоқылу түрлері мен бояғыш заттардың (марена, индигофера) қолданылуы микроскопиялық және химиялық-талдамалық әдістер арқылы зерттелді. Текстиль бөліктеріндегі жапырақ тәрізді өсімдік өрнектерінің композициялық құрылымы симметриялы түрде орналасқандығы байқалады. Археологиялық зерттеулер аясында табылған ұршық бастары мен бастырғы тастар аймақта тоқыма өндірісінің болғанын дәлелдейді. Сондай-ақ текстильдерді әлеуметтік мәртебесі жоғары тұлғалардың жерлеу орындарында ғұрыптық мақсатта пайдаланғандығын көрсетеді. Зерттеу нәтижелері Шығыс Арал маңындағы ежелгі тоқыма мәдениетінің технологиялық және семиотикалық қырларын зерделеуге негіз бола алады.

27 March 2025 in Turkic Studies Journal
Verified
Journal Article
Open access
PDF file
ЖУЖанболат Утубаев
Жанболат Утубаев
МСМакпал Суюндикова
Макпал Суюндикова
ЖҚЖанаргүл Қалиева
Жанаргүл Қалиева
Бұл мақалада Орта Азиядағы алғашқы күмбезді құрылыстардың бірі Бұланды-2 ғибадатханасынан табылған керамикалық материалдарға жүргізілген аналитикалық зерттеулердің нәтижелері ұсынылған. Ескерткіштегі алғашқы қазба жұмыстарын 1957-1960 жж. Хорезм археологиялық экспедициясы жүргізді. Бұланды-2 ғибадатханасы – жоспарда диаметрі 16 м, биіктігі 4,5 м болатын дөңгелек пішінді құрылыс. Ғимараттың порталдық есігі солтүстік бөлігінде орналасқан. Қазба жұмыстары кезінде табылған ағаш зембілдер мен табыттың қалдықтары ғибадатхана бөлмелерінде жерлеу дәстүрі болғандығын көрсетеді. Толстов бұл нысанның тек ғибадатхана ғана емес, сондай-ақ жерлеу рәсімімен байланысты ғұрыптық орын ретінде қолданылуы мүмкін екенін атап өткен. Зерттеушілер Бұланды-2 ғибадатханасын Орта Азиядағы (Бактрия, Маргиана, Хорезм) ғұрыптық ескерткіштермен салыстыра отырып, оның архитектуралық ерекшеліктерін, атап айтқанда, дөңгелек пішінін зороастризмді ұстанған орталықазиялық көшпенділердің от және молшылық культімен байланыстырады. Сондай-ақ, Бұланды-2 үлгісіндегі күмбезді құрылыстар Еуразия далаларында кеңінен таралғаны белгілі. Бұл мақалада зерттеудің дереккөздік негізі ретінде Бұланды-2 кешенінің Мәскеудегі Мемлекеттік Шығыс музейінің қорында сақтаулы керамикалық жиынтықтары пайдаланылды. Жарияланымның негізгі мақсаты – Бұланды-2 керамикаcының морфологиялық және техникалық-технологиялық ерекшеліктерін ғылыми айналымға енгізу. Керамикаға жүргізілген морфологиялық талдау бұл жерден басым бөлігі шаруашылыққа арналған және ішінара асүйлік ыдыстар табылғанын көрсетті. Техникалық-технологиялық зерттеу нәтижесінде керамикалық ыдыстардың қыш-құмыра шеңбері арқылы жасалғаны және олардың құрамына сазды батпақпен қатар, кептірілген балшық, қышқақ, органикалық қоспалар мен гипс енгізілгені анықталды. Бұл керамиканың қалыптық массасындағы негізгі органикалық жасанды қоспа ретінде құрғақ шөп пен ұсақталған сабан пайдаланылған. Ал ірі көлемді ыдыстар бунақтық әдіспен қалыпқа келтірілген. Бұланды-2 ескерткішінен табылған керамикалық ыдыстар күнделікті тұрмыста пайдаланылған. Сонымен қатар, олар қанық қызыл және қоңыр түсті ангобпен қапталып, түбіне және ернеуіне қатты заттың көмегімен әртүрлі геометриялық белгілер түсірілген. Зерттеушілер бұл белгілерді шебердің жеке қолтаңбасы, тапсырыс берушінің қалауы, жеке меншікті белгілеу құралы және әлеуметтік теңсіздік туралы ақпарат көзі ретінде қарастырады. Жүзеге асырылған зерттеулер мен керамикаға жүргізілген морфологиялық және техникалық-технологиялық талдаулардың нәтижесінде Бұланды-2 ғибадатханасы б.з.д. IV-II ғасырларға жатқызылды. Бұланды-2 ескерткішінен анықталған қыш ыдыстар күнделікті қолданыста болған. Сондай-ақ, көзеші шеберлердің кәсіби деңгейлерінің жоғарғы болғандығын және аймақта қыш өндірісінің дамығандығын көреміз.

23 June 2025 in Маргулановские чтения
Verified
Journal Article
Open access
PDF file
ЖКЖолдасбек Курманкулов
Жолдасбек Курманкулов
ЖУЖанболат Раймкулович Утубаев
Жанболат Раймкулович Утубаев
СБСергей Борисович Болелов
Сергей Борисович Болелов
МСМакпал Кожахметовна Суюндикова
Макпал Кожахметовна Суюндикова
The article presents the results of archaeological excavations of cultic monuments identified in the vicinity of the Babish Mola settlement, located in the lower reaches of the Syr Darya River. Archaeological investigations conducted in 2023–2024 at the sites Babish-Mola 8, 10a, and 10b have demonstrated the sacred character of these structures. Although the number of archaeological finds is limited, ceramic fragments characteristic of the Hellenistic period and the Chirikrabat archaeological culture are clearly represented. The authors pay special attention to the symbolic meaning of the square-shaped altars found within these constructions. In both archaeological and mythological contexts, the square form is interpreted as a representation of the “middle world” – the inhabited space of humans in the worldview of ancient Indo-European peoples. One of the noteworthy discoveries is a stone object of phallic character found at the Babish Mola 10b site. This find suggests a possible connection to rituals associated with a fertility cult. Overall, the cultic structures discussed in the article are interpreted as sacred sites associated not with fire worship, but with ideas of fertility and the generation of life.

30 June 2025 in Kazakhstan Archeology
Verified
Journal Article
Open access
PDF file
МСМақпал Қожахметқызы Сүйіндікова
Мақпал Қожахметқызы Сүйіндікова
ЖҚЖанаргүл Серікқызы Қалиева
Жанаргүл Серікқызы Қалиева
МАМихаил Александрович Антонов
Михаил Александрович Антонов
ЖУЖанболат Райымқұлұлы Утубаев
Жанболат Райымқұлұлы Утубаев
МСМакпал Кожахметовна Суюндикова
Макпал Кожахметовна Суюндикова
ЖКЖанаргуль Сериковна Калиева
Жанаргуль Сериковна Калиева
Мақалада Хорезм археологиялық экспедициясы (1960–1965 жж.) зерттеген Ұйғарақ және Оңтүстік Түгіскен қорымдары мен Шірікрабат археологиялық экспедициясы (2015–2017 жж.) жүргізген Сеңгір там-2 қорымынан табылған керамикалық материалдарға морфологиялық, техника-технологиялық және қыш ыдыстардың бетінде сақталған дәнді дақылдардың іздерін анықтау бағытында жүргізілген кешенді талдамалық жұмыс нәтижесі ұсынылды. Сонымен қатар Blender бағдарламасының көмегімен ыдыстардың сыйымдылығы мен көлемдік параметрлері анықталды. Қазіргі таңда Ұйғарақ және Оңтүстік Түгіскен қорымдарынан табылған керамикалық материалдар Ресей Федерациясы Мәскеу қаласындағы Мемлекеттік тарихи музей қорында, ал Сеңгір там-2 ескерткішінің материалдары Қазақстан Республикасы Ә.Х. Марғұлан атындағы Археология институтының қорында сақтаулы. Аталған қорымдардан табылған керамикалық кешендерге бұған дейін зерттеу жұмыстары жүргізілген. Дегенмен осы мақалада ұсынылған қосымша морфологиялық және технологиялық талдау нәтижелері бұл материалдарға жаңа қырынан қарауға мүмкіндік береді. Жүргізілген зерттеулер керамикалық ыдыстардың шарықта және жапсыру әдісі арқылы жасалғанын көрсетті, олардың басым бөлігін жапсыру әдісімен дайындалған ыдыстар құрайды. Қыш ыдыстардың типологиясы мен қолдану мақсатына сәйкес олар асханалық топқа жатқызылып, құмыра, көзе, шүмекті көзе, банка, кесе, саптыаяқ және тостаған түрінде кездесетіні анықталды. Жерлеу орындарында табылған қыш ыдыстар ішінде құмыралар жиі кездескенін ерекше атап өту керек. Сондай-ақ Ұйғарақ қорымындағы керамикалық материалдардың қалыптау массасының құрамы, дайындалу тәсілі, пішіні мен типологиялық сипаттамалары Оңтүстік Түгіскен және Сеңгір там-2 қорымдарындағы қыш ыдыстармен жан-жақты салыстырылып, ұқсастықтар мен ерекшеліктері анықталды.