Pamuk alanlarının önemli zararlılarından biri olan Yeşilkurt, Helicoverpa armigera Hübner (Lepidoptera: Noctuidae) ve özellikle generatif organlarda zarar yaparak önemli ürün kayıplarına neden olmaktadır. Bu çalışma H. armigera'nın ergin popülasyon değişimini saptamak amacıyla Delta tipi eşeysel çekici tuzakların yerleştirildiği pamuk tarlalarında 2014 ve 2015 yıllarında Diyarbakır ilinde (Bismil, Çınar ve Sur) yürütülmüştür. Bismil (Kazancı), Çınar (Karalar), Sur (Tanoğlu) ilçelerinde üç pamuk tarlası belirlenmiş ve her tarlaya üçer adet feromon tuzaklar yerleştirilmiştir. Tuzaklarda yakalanan erginler haftalık yapılan sayımlarla takip edilmiştir. Çalışmalardan elde edilen verilere göre H. armigera’nın popülasyon dalgalanması 2014 ve 2015 yıllarında genel olarak aylara ve yıllara göre farklılık göstermiştir. Deneme kurulan tarlalarda 2014 yılında yapılan sayımlarda tuzaklarda daha fazla kelebek yakalanmasının olduğu görülürken 2015 yılında geçen yıla oranla tuzaklarda daha az yakalanma olduğu tespit edilmiştir. Yeşilkurt ergin popülasyon dalgalanmasına bakıldığı zaman 2014 yılında Bismil (Kazancı)’de (28 birey/tuzak) ve Çınar (Karalar)’da (23 birey/tuzak) mayıs ayı sonunda en yüksek popülasyon yoğunluğuna ulaştığı görülürken aynı yıl Sur (Tanoğlu)’da (13 birey/tuzak) haziran ayı başında en yüksek popülasyon yoğunluğu görülmüştür. 2015 yılında ise eşeysel çekici feromon tuzaklarda Sur (Tanoğlu)’da (6 birey/tuzak) temmuz ayı başında, Bismil (Kazancı)’de (19 birey/tuzak) ve Çınar (Karalar)’da (15 birey/tuzak) temmuz ayı ortalarında en yüksek popülasyon yoğunluğuna ulaştığı görülmüştür.
30 December 2023 in Dicle Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi
Güneydoğu Anadolu Bölgesi Türkiye’nin en önemli pamuk üretim bölgesi durumunda olup, sulamaya açılan alanların artmasıyla birlikte özellikle son yıllarda bitki koruma sorunlarının çözümü için kimyasal ilaçların bilinçsiz kullanımı zararlı türler ile mücadelede önemli bir yere sahip olan faydalı böcek popülasyonlarını tehlike altına sokmaktadır. Geocoris spp. (Hemiptera: Geocoridae) kırmızıörümcek, thrips, yaprakbiti gibi zararlılar ile beslenebilen etkili bir doğal düşmandır. Diyarbakır, Şanlıurfa ve Mardin illeri pamuk ekim alanlarında 2021 ve 2022 yıllarında toplanan Geocoridae familyasına ait Geocoris türlerinin belirlenmesi amacıyla iki haftalık periyotlarla arazi çıkışları gerçekleştirilerek D-Vac ile örnekleme yapılmıştır. Toplanan örneklerden 2021 yılında 7 tür 2022 yılında ise 6 tür elde edilmiştir. Bu türler Geocoris (Geocoris) megacephalus (Rossi, 1790), Geocoris (Geocoris) punctipes (Say, 1831), Geocoris (Geocoris) pubescens (Jakovlev, 1871), Geocoris (Geocoris) pallidipennis (Costa, 1843), Geocoris (Piocoris) erythrocephalus (Lepeletier & Serville, 1825), Geocoris (Piocoris) putonianus (Bergroth, 1892) ve Geocoris (Geocoris) arenarius (Jakovlev, 1867) olarak tespit edilmiştir.
10 June 2026 in Dicle Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi
Mercimek (Lens culinaris Medik.) (Fabaceae), yüksek protein içeriği, azot fiksasyonu yeteneği ve ekim nöbetine uygunluğu nedeniyle Güneydoğu Anadolu Bölgesi tarımı açısından önemli bir yemeklik tane baklagil bitkisidir. Bu çalışma, bölgede mercimek yetiştirilen alanlarda yaygın ve yoğun olarak bulunan yaprakbiti türlerinin popülasyon değişimini ve bitki fenolojisine bağlı biyoekolojik özelliklerini birlikte değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Arazi çalışmaları 2021 ve 2022 üretim sezonlarında Diyarbakır ve Mardin illerinde, pestisit uygulanan ve uygulanmayan mercimek tarlalarında gerçekleştirilmiştir. Yaprakbiti popülasyon takibi kapsamında haftalık yapılan sayımlarda, her parselde tesadüfi olarak seçilen bitkiler üzerindeki yaprakbiti bireyleri sayılmış, ayrıca kanatlı formların izlenmesi amacıyla sarı su tuzakları kullanılmıştır. Biyoekolojik gözlemler sırasında yaprakbiti yoğunluğunun mercimek bitkisinin fenolojik dönemlerine ve bitki organlarına göre dağılımı kayıt altına alınmıştır. Elde edilen bulgular, baskın yaprakbiti türlerinin popülasyon yoğunluğunun her iki yılda da özellikle çiçeklenme döneminde belirgin şekilde arttığını ve bireylerin ağırlıklı olarak sürgün ve gövde kısımlarında yoğunlaştığını ortaya koymuştur. Popülasyonun en yüksek seviyeye ulaştığı dönemlerin bitkinin fenolojik olarak hassas olduğu evrelerle çakışması, yaprakbiti gelişiminin bitki fenolojisi ile yakından ilişkili olduğunu göstermiştir.
10 June 2026 in Dicle Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi
Pamuk, özellikle tekstil ve endüstriyel alanlarda geniş kullanım imkânı sunan stratejik bir tarım ürünüdür. Ancak pamuk bitkisinde verim ve kalite kayıplarına neden olabilen çok sayıda zararlı böcek türü bulunmaktadır. Bu zararlılarla mücadelede kullanılan kimyasal bitki koruma ürünleri ise yalnızca çevre ve insan sağlığı açısından risk taşımakla kalmayıp, ekosistemde zararlıları baskılayan doğal düşmanları da olumsuz etkileyebilmektedir. Pamuk agro ekosisteminde yayılış gösteren ve farklı zararlı türlerle beslenebilen Nabis spp. (Hemiptera: Nabidae) bu açıdan önemli predatörler arasında yer almaktadır. Bu çalışma kapsamında, Diyarbakır, Şanlıurfa ve Mardin illerinde pamuk yetiştirilen alanlarda Nabis türlerinin popülasyon seyrini belirlemek amacıyla, iki haftada bir düzenli arazi kontrolleri yapılmıştır. 2021–2024 yıllarını kapsayan gözlemler sonucunda, birey sayılarının sezonun erken dönemlerinde ve özellikle temmuz–ağustos aylarında nispeten artış gösterdiği, ancak genel popülasyon yoğunluğunun çeşitli çevresel ve uygulamaya bağlı faktörler nedeniyle düşük seyrettiği ortaya konulmuştur. Dört yıllık değerlendirme sonucunda; 2021 yılında Nabis spp. birey sayısı en yüksek ortalama değeri 2.50 ile Derik ilçesinde olurken, 2022, 2023 ve 2024 yıllarında sırasıyla 2.80, 3.83 ve 4.63 ortalama değeri ile Çınar ilçesinde görülmüştür. Çalışmada en düşük ortalama değer 0.38 ile 2021 yılında Kızıltepe’de olmuştur. Örnekleme verilerinin toplam birey sayılarıyla ilişkilendirilmesi sonucunda, çalışma alanlarındaki Nabis spp. popülasyonlarının genel olarak düşük düzeyde olduğu sonucuna varılmıştır.
22 March 2026 in Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi
Lentils are one of the most important legumes worldwide. They play a significant role in human nutrition in Türkiye due to their high protein content. Red lentils are widely cultivated in the Southeast Anatolia region of the country due to their nutritional value and economic yield. However, various harmful species threaten the yield and quality of lentil. Aphids (Aphididae) cause direct damage by sucking plant sap. They also cause a serious problem for producers because they transmit various plant viruses. Aphid populations have significantly increased in lentil cultivation areas during recent years. This study determined the prevalence and density of aphid species in lentil fields of Diyarbakır, Şanlıurfa and Mardin provinces during 2019 and 2021. Field studies were conducted every two weeks using guided sampling methods and the collected samples were identified. The most common species were Acyrthosiphon pisum (Harris) (40.35 %), Aphis craccivora Koch (55.88 %) and Aphis fabae Scopoli (3.75 %). In addition, the parasitoids and predators of aphids were also determined. The most common predator species were, Coccinella septempunctata L. and Hippodamia variegata (Goeze), whereas the main parasitoid species was, Aphidius matricariae Haliday. This study contributes to the development of integrated pest management (IPM) strategies in lentil production emphasising the importance of natural enemies and providing important data for sustainable agriculture.
This study evaluated the developmental biology, reproductive performance, and population parameters of Nabis ferus (Hemiptera: Nabidae) under controlled laboratory conditions (25 ± 1 °C, 65 ± 5% RH, 16:8 h L:D photoperiod). The mean egg incubation period was 9.59 days, and the total immature development time was relatively short and stable across stages. Adult longevity differed between sexes, with females living longer (80.39 days) than males (68.58 days). Reproductive traits indicated a high biological potential, with a mean fecundity of 465.72 eggs per female and a maximum of 608 eggs. The preoviposition period was short (APOP: 8.39 days), while the oviposition period was relatively long (46.22 days), indicating sustained reproductive output. The total preoviposition period (TPOP) was 33.33 days, suggesting that individuals reached reproductive maturity within a moderate time frame. Life table analysis revealed an intrinsic rate of increase (r) of 0.10 day⁻¹, a net reproductive rate (R₀) of 167.66 offspring per female, and a finite rate of increase (λ) of 1.11 day⁻¹. The mean generation time (T) was 51.19 days, and the population doubling time (DT) was 6.93 days. The gross reproduction rate (GRR) was calculated as 285.57. These parameters indicate a rapidly growing population with strong reproductive capacity. Overall, the results demonstrate that Nabis ferus possesses a high reproductive potential, relatively short development time, and fast population growth rate. These characteristics highlight its potential as an effective biological control agent within Integrated Pest Management programs.