15 September 2022 in İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi
Bu çalışmada kanıt temelli öğrenme yöntemiyle öğrencilerin tarihsel kanıt kullanma becerilerini tespit etmek amaçlanmıştır. Çalışma eğitimsel durum çalışması deseninde kurgulanmıştır. 2019-2020 eğitim öğretim yılı güz döneminde TC. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersi kapsamında 8. sınıfta öğrenim gören 32 ortaokul öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada öğrencilerin tarihsel kanıt kullanma becerilerinin alt boyutlarını içeren etkinlik ve sorulara yer verilmiştir. Çalışmanın verileri bu kapsamda sınıf içi video kamera kayıtları ve öğrencilerin oluşturdukları gazete köşe yazılarından elde edilmiştir. Veriler betimsel analiz tekniği ile çözümlenmiştir. Araştırma sonuçları tarihsel kanıt kullanma becerisi kanıtı tanımlama, kavrama, çeviri, öteleme, analiz etme ve sentezleme alt boyutlarının tarihsel kanıtlar üzerinde çalıştıkça geliştirilebilir olduğunu göstermiştir. Bu duruma karşı öğrencilerin kanıt kullanma becerisinin kanıtları yargılama ve değerlendirme alt boyutunda zorlandığını ortaya koymuştur. Sonuçlar göstermektedir ki tüm eğitim kademelerinde tarihsel kanıtlarla işlenecek olan derslerin öğrencilerin tarihsel kanıt kullanma becerilerini geliştirilebileceği ifade edilebilir.
18 February 2026 in Innovation: The European Journal of Social Science Research
21 September 2025 in Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi
İttihat ve Terakki Cemiyeti, Trablusgarp ve Balkan Savaşları’nda gönüllü birliklerin gösterdiği başarılardan elde ettiği deneyimle, Birinci Dünya Savaşı’nda benzer bir strateji izlemeyi amaçlamıştır. Bu stratejinin temelinde, gönüllü birliklerin cephe hattında istihbarat faaliyetleri, gerilla taktikleri ve lojistik destek gibi alanlarda düzenli orduyu takviye etmesi ve yerel direnç hareketlerini güçlendirmesi hedeflenmiştir. Bu doğrultuda, imparatorluk içerisinde oldukça etkin olan Bektaşi ve Mevlevi tarikatı gibi iki etkili dini grubun Birinci Dünya Savaşı’nda farklı cephelere askeri birlikler olarak sevk edilmesi, bu stratejinin kapsamlı uygulamasını göstermektedir. İttihat ve Terakki Cemiyeti ile yakın ilişki içerisinde bulunan Bektaşi tarikatının alay ölçeğinde bir askeri birlik oluşturma girişimi, Osmanlı Devleti’nin dini grupları askeri amaçlarla kullanma politikasının dikkat çekici bir örneğini oluşturmaktadır. Bektaşi Alayı’nın teşkil hazırlıkları 1915 yılı Mayıs ayında Sivas’ta başlatılmıştır. Cemaleddin Çelebi’nin tayin ettiği temsilciler vasıtasıyla bölgedeki Alevi topluluklarından gönüllü katılımcılar toplanmaya çalışılmıştır. Bektaşi Alayı’nın kurulması, özellikle Dersim bölgesi ve çevresindeki Kızılbaş Alevilerin Cihad-ı Ekber gibi dini söylemlerle seferber edilememesi karşısında geliştirilen alternatif bir yaklaşımın sonucuydu. Bununla birlikte, Bektaşi Alayı’nın Kafkas Cephesi’ndeki Rus ilerleyişini tek başına durdurma kapasitesi bulunmamaktaydı. Erzurum’un 16 Şubat 1916 tarihinde Rus işgaline maruz kalması ve Osmanlı kuvvetlerinin geri çekilmesi neticesinde, Cemaleddin Çelebi Efendi de maiyetiyle beraber Erzincan’a dönmek zorunda kalmıştır. Bu çalışma, Hacı Bektaşi Veli Dergâhı postnişini Cemaleddin Çelebi Efendi komutasında faaliyet gösteren Bektaşi Alayı’nın kuruluşu, cephe faaliyetleri ve sona ermesini ele almaktadır.
31 May 2026 in Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
Bu makale, İkinci Dünya Savaşı yıllarında (1939-1945) Türkiye’de tırmanışa geçen çocuk yoksulluğu ve sokak çocukları meselesi; dönemin hükümet raporları, istatistikler ve basına yansıyan veriler üzerinden ele alınmaktadır. Türkiye savaşa girmemiş olsa da seferberlik ekonomisinin getirdiği üretim düşüşü ve şiddetli hayat pahalılığı, aile yapısında ciddi sarsıntılara yol açmıştır. Bu dönemde sayıları hızla artan kimsesiz ve korunmasız çocuklar, devlet kayıtlarına "acil müdahale edilmesi gereken bir toplumsal kriz" olarak geçmiştir. Çalışmanın ana dayanağını, hükümet tarafından görevlendirilen komisyonların hazırladığı teknik raporlar oluşturmaktadır. Bu belgeler doğrultusunda çocuklar; kimsesiz, yoksul, bakımsız ve aylak şeklinde dönemin kendi resmi sınıflandırmasıyla incelenmiştir. Özellikle büyük şehirlerdeki denetim boşluğu ve hızlı nüfus hareketlerinin çocukları suç ortamına nasıl ittiği, köy ve kent arasındaki farklar üzerinden analiz edilmektedir. Dönemin gazete haberleri ise bu raporlardaki teknik verileri desteklemekte ve sokaktaki çocukların durumunun ulaştığı vahim boyutları tüm çıplaklığıyla gözler önüne sermektedir. İncelenen raporlar ve dönemin basın dili, devletin bu meseleye sadece bir hayırseverlik penceresinden bakmadığını kanıtlamaktadır. Çocuk; milli müdafaa ve nüfus politikalarının bir gereği olarak, "ülkenin gelecekteki savunucusu ve üreticisi" şeklinde konumlandırılmıştır. Dolayısıyla çocukları korumaya yönelik harcamalar, bir yardım faaliyeti değil, devletin bekası için yapılan zorunlu bir yatırım olarak meşrulaştırılmıştır. Çalışma, savaşın yarattığı kriz ortamında Cumhuriyet yönetiminin sosyal sorumluluk anlayışının nasıl somut bir raporlama ve politika pratiğine dönüştüğünü ortaya koymaktadır.
24 February 2026 in Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi
Mondros Mütarekesi sonrasında Anadolu’da Türk varlığını yok etmeyi amaçlayan İtilaf Devletleri ve onun destekçilerine karşı Türk milleti çok yönlü bir direniş başlatmıştır. Doğu ve Güney cephelerindeki mücadelelere rağmen, ulusal bağımsızlığın kazanıldığı kesin sonuç, Yunan kuvvetleri ile çetin savaşların yaşandığı Batı Cephesi’nde elde edilmiş, bu durum cephenin stratejik önemini kanıtlamıştır. İşgalci Yunan ilerleyişi karşısında Kuva-yı Millîye’nin indirdiği ağır darbeler, halkın moralini ve ulusal direnişe olan inancını güçlendirmiştir. Bu ölüm kalım mücadelesinde Türk kadını, Mustafa Kemal Paşa’nın takdirine layık olarak her alanda üstün bir kahramanlık sergilemiştir. Mustafa Kemal Paşa, kadınların öneminin farkında olarak, Millî Mücadele boyunca kadın cemiyetleri ile yakın temasta bulunmuş ve onları teşvik etmiştir. Genel olarak bakıldığında, Türk kadınının üzerine düşeni fazlasıyla yerine getirdiği görülmektedir. İşgal karşısındaki tavrını protesto mitingleri ile göstermiş; bizzat ordunun hizmetinde çalışmış, cephe gerisinde büyük fedakarlıklara katlanmıştır. Halide Edip Adıvar, Fatma Seher (Kara Fatma), Gördesli Makbule, Asker Saime, Binbaşı Ayşe, Nezahat Onbaşı gibi isimler Batı Cephesi’ndeki kadın kahramanlığının simgeleri olarak öne çıkmıştır. Bu çalışmanın temel amacı; siyasi tarih anlatısında genellikle geri planda kalan, Batı Cephesi’ndeki kadınların varlığını, çocuk denecek yaştaki katılımlarını ve kahramanlık hikayelerini belge ve yayınlarla kanıtlamaktır. Vatan savunması için heyecanlanan, cephe gerisinde mücadeleye destek veren, dayanışmacı fedakâr Türk kadınının çeşitli sıkıntı ve zorluklarla nasıl baş ettiğini, yeri geldiğinde çocuğunu da yanına alarak bizzat cephede nasıl kahramanca savaştığını anlatmaktır. Böylece ulusal bağımsızlık savaşının az bilinen bir safhası aydınlatılarak, Türk kadınının etkin rolünü ortaya koyan ve yerel tarihi öne çıkaran özgün bir çalışma ortaya çıkarma hedeflenmektedir.