Son yıllarda ülkelerin makroekonomik performansları OECD tarafından geliştirilen Makroekonomik Performans Endeksi ile değerlendirilmektedir. Bu endeks içinde 5 farklı makro değişken yer alırken endeks, bu değişkenlerin belli oralardaki ağırlıkları toplamına 100 eklenmesiyle elde edilmektedir. OECD üyesi tüm ülkelerin homojen bir ekonomik yapı sergilemediği dikkate alındığında, makroekonomik performans endeksi içinde yer alan 5 değişkene ait sabit ağırlıklar problem oluşturmaktadır. Bu değişkenlerden biri olan ve dış denge göstergesi kabul edilen cari açığın GSYİH’a oranı dış ticaret yapısına göre iki üye ülkede farklı makroekonomik etkiye sahip olabilecektir. İşte bu çalışmada Türkiye’de 1990-2017 döneminde makroekonomik performans endeksi OECD yönteminde kullanılan 5 değişkene ait verilerle Yapay Sinir Ağı (YSA) yöntemiyle tahmin edilmiştir. Bu tahmin endeks içinde yer alan değişkenlerin ağırlıklarını kendi içinde belirlemiştir. Yapılan tahminde OECD hesaplamasında işsizlik oranının %20 olan ağırlığının değişmediği, ekonomik büyümenin endeks içi ağırlığının %30’dan yaklaşık %27’ye ve enflasyonun %20 olan ağırlığının %17’ye gerilediği, bütçe ve cari açık değişkenlerinin ağırlıklarının da %15’den sırasıyla %20 ve %17’ye yükseldiği görülmüştür.
1 July 2023 in Ekonomi, Politika & Finans Araştırmaları Dergisi
Belirli dönemlerde yaşanan iktisadi buhranlarla birlikte ortaya çıkan ekonomi politika belirsizlikleri, ani talep artışları veya azalışları neticesinde ortaya çıkan ekonomik durgunluktan çıkmak için Merkez Bankalarının uyguladıkları genişleyici para politikaları küresel ölçekte enflasyonu hızlandırmıştır. Dolayısıyla uluslararası emtia, gıda ve enerji fiyatlarında yukarı yönlü enflasyonist etkiler ortaya çıkmıştır. Ortaya çıkan bu durum neticesinde, dünya genelinde birçok ülke merkez bankasının enflasyonla mücadelede önlem oluşturacak politikalar uygulanmasına neden olurken, küresel ekonomi politika belirsizliği, enerji fiyatları ve para miktarındaki sıkı ilişkinin enflasyonla mücadelede nasıl dengede tutulacağı sorusunu da gündeme getirmiştir. Bu çalışmada, Türkiye için Ocak 2006 ve Haziran 2022 dönemleri arasındaki aylık veriler kullanılarak küresel ekonomik politika belirsizliği, para arzı, uluslararası petrol fiyatları ve enflasyon arasındaki zaman ve frekans alanındaki dinamik etkileşimler Wavelet yöntemleri ile analiz edilmiştir. Küresel ekonomik politika belirsizliğinin uluslararası ham petrol fiyatlarına yön verdiği görülmüş ve böylece enflasyon üzerindeki momentum gücünün önemli tarih aralıklarındaki duyarlılığı kanıtlanmıştır. Ayrıca para arzının bazı önemli tarih ve olaylar dinamiklerinde enflasyon üzerindeki yönlendirici etkileri de saptanmıştır. Bu bulgular, Türkiye bağlamında politika yapıcılar ve yatırımcılar için önemli çıkarımlar sağlamaktadır.
Türkiye ekonomisinde 2003 yılından itibaren düşmeye başlayan enflasyona bağlı olarak faiz oranları da gerilemiş, bu süreç bankalardan kredi kullanımını cazip hale getirmiştir. Genişleyen kredi piyasasından pay almak isteyen bankaların, piyasada rekabet düzeyini nasıl etkiledikleri merak edilen bir konu haline gelmiştir. Bu çalışmada, 2010-2019 döneminde Türk bankacılık sektörü piyasa yapısını belirlemek için Panzar ve Rosse H istatistiğini tahmin etmek amaçlanmıştır. Dinamik panel yöntemiyle (GMM) yapılan tahmin, söz konusu dönemde piyasa yapısının monopol olduğunu göstermiştir.