Sürdürülebilirlik, diğer alanlarda olduğu gibi finans alanında da son yıllarda en çok tartışılan konulardan biri konumundadır. 1987 yılında yayımlanan Ortak Geleceğimiz adlı rapor ile bir politika konusu haline gelen sürdürülebilirlik, bugün küresel düzeyde dünya kamuoyunun birincil gündemleri arasında yer almaktadır. Finansal sistem ise sürdürülebilir kalkınma dinamiğinde çok önemli roller üstlenmektedir. Bu bağlamda finansal sektörün sürdürülebilirlik performansının araştırılması önem kazanmaktadır. Bu doğrultuda çalışmanın amacı, 2018-2022 döneminde Türkiye’de faaliyet gösteren bankaların sürdürülebilirlik performanslarının araştırılmasıdır. Bu doğrultuda Entropi, Additive Ratio Assessment (ARAS) ve Technique for Order Preference by Similarity to an Ideal Solution (TOPSIS) yöntemleri ile analizler yapılmıştır. Yapılan analizler neticesinde, bankaların sürdürülebilirlik performanslarının yıllar itibarıyla ve analiz yöntemine bağlı olarak değiştiği tespit edilmiştir.
Bu çalışmanın amacı, BİST Sürdürülebilirlik Endeksinde yer alan 9 Holding Şirketinin 2023 yılına ait sürdürülebilirlik ve entegre raporlar sürdürülebilirlik raporlarını güvence denetimi açısından değerlendirmektir. İçerik analizi ile yapılan araştırmada, ismi geçen raporlar doküman inceleme yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Çalışma sonucunda, 9 şirket içerisinde, 5 şirketin sürdürülebilirlik raporlarında güvence denetimi uygulandığı, güvence denetimi için seçilmiş bilgilerin öncelikle tehlikeli ve tehlikesiz atıklar, su ve enerji tüketimi, sera gazı emisyonları gibi çevresel göstergeler ayrıntılı bir şekilde raporlandığı, ekonomik ve sosyal göstergelerin güvence denetimi uygulaması daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Sınırlı güvence denetimi beyanı verilen raporlarda, güvence denetimi uygulamalarının GDS3000 ve GDS3410 standardına uyumlu bir şekilde hareket edildiği ifade edilmiştir. Bundan sonra yapılacak çalışmalarda, farklı sektörlerde uygulama yapabilir, farklı araştırma teknikleri kullanılarak konu denetçiler ve şirket yönetimi açısından değerlendirilebilir.
Teknolojide yaşanan değişimler işletmelerin üretim süreçlerini maliyet merkezli bir hedef olarak görmeleri ve bu anlayışı da sürdürmeleri gelecekte başarılı olmaları açısından son derece önemlidir. Teknolojik gelişmeler işletmelerin maliyet unsurlarının ağırlıklarında değişmelere yol açarak yeni maliyet muhasebesi uygulamalarının ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Bu değişimler işletmelerin maliyet muhasebesi sistemlerinde de kaçınılmaz olarak farklı yaklaşımları beraberinde getirmiştir. Teknolojide yaşanan gelişmeler her alanda olduğu gibi endüstride değişiklikler meydana getirmiştir. Teknolojinin endüstrideki yansımaları ise endüstriyel devrimlerle anlaşılmaktadır. On sekizinci yüzyılda üretilen ilkel dokuma tezgâhıyla başlayan endüstri devrimi, üç yüz yıllık sürede seri üretim tesisleriyle insanlığa ciddi manada katkıda bulunmuştur. Endüstri devrimleriyle birlikte birçok alanda yenilik ve gelişim de yaşanmıştır. Günümüze kadar dört endüstri devrimi gerçekleşmiştir. Bu bağlamda çalışmanın amacı endüstride meydana gelen bu devrimlerin maliyet muhasebesine etkilerini teorik çerçevede ortaya koymaktır. Çalışmada öncelikle üretimde endüstrileşme kavramı, daha sonra günümüze kadar yaşanan endüstri devrimleri açıklanmış, endüstri devrimlerinin üretim teknolojisi ve maliyet muhasebesine etkileri teorik olarak ele alınmıştır. Bu çerçevede, teknolojik devrimler işletmelerin üretim sistemlerinde yeni yöntemler getirmiş ve yine teknolojinin gelişmesiyle üretimde otomasyon artmış, bu da maliyet yapısı unsurlarından en çok direkt işçilik ve genel üretim giderlerinde değişime neden olurken aynı zamanda yeni maliyet hesaplama sistemlerini de beraberinde getirmiştir.
Bu çalışmanın temel amacı, kenevir üretim faaliyetlerinde ortaya çıkan maliyet unsurlarının Türkiye Muhasebe Standardı 41 (TMS 41) kapsamında Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulu (KGK) tarafından yayımlanan Standart Hesap Planı ile vergi mevzuatına dayalı Tekdüzen Hesap Planı (TDHP) çerçevesinde nasıl muhasebeleştirildiğini karşılaştırmalı olarak incelemek ve iki yaklaşım arasındaki muhasebe kayıt farklılıklarını ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda çalışma, Amasya ili Gümüşhacıköy ilçesinde faaliyet gösteren üreticilerden elde edilen gerçek maliyet verilerine dayalı örnek olay yöntemi ile yürütülmüştür. Analiz sonuçları, TMS 41’in canlı varlıkların ve tarımsal ürünlerin ölçümünde gerçeğe uygun değer yaklaşımını esas alması nedeniyle, TDHP’nin tarihî maliyet temelli yapısından önemli ölçüde ayrıldığını göstermektedir. TMS 41’e göre hasat anında belirlenen gerçeğe uygun değer farkları "Tarımsal Faaliyetlerde Değerleme Artışları" hesabında gelir olarak raporlanırken, TDHP’de bu tür değerleme farkları muhasebe kayıtlarına yansıtılmamaktadır. Ayrıca TMS 41’de üretim sürecindeki maliyetler "170 Tarla Bitkileri" hesabında izlenirken, TDHP’de aynı süreç "151 Yarı Mamuller – Üretim" hesabı üzerinden takip edilmekte; bu durum hesap planı düzeyinde de yapısal bir farklılık ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, iki muhasebe sisteminin hem maliyetin ölçümü hem de finansal tablo sunumu bakımından farklı sonuçlara yol açtığını; TMS 41’in işletmenin faaliyet performansını değer esaslı, TDHP’nin ise vergi odaklı bir yaklaşımla sunduğunu göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, tarımsal faaliyetlerin muhasebeleştirilmesine ilişkin literatüre katkı yapmakta ve uygulayıcılar için her iki yöntemin pratik etkilerini somut biçimde ortaya koymaktadır.
Günümüzde girişimcilerin düşük maliyetli fona istedikleri zamanda ve kolayca erişebilmeleri önemli bir sorun haline gelmiştir. Girişimciler, kitle fonlaması yolu ile gerçekleştirmek istedikleri projeleri için gerekli olan fonu, bilindik finansal kurumlardan almak yerine, küçük gruplardan veya her bireyin ufak meblağlarda katkıda bulunacağı çok sayıda kişiden toplamaya çalışmaktadır. Bu modelde, fon ihtiyacı duyan yenilikçi bir proje sahibi girişimcinin, bilindik fon sağlama modellerinin sert kurallarını ortadan kaldırarak doğrudan halka ulaşma imkânı bulunmaktadır. Çalışmada, Türkiye’de paya dayalı kitle fonlama modelini kullanarak yatırım yapanların, fona ihtiyaç duyanların ve bunlara aracılık yapan platformların yaptıkları faaliyetler, gerçek bir uygulamadan hareketle hem vergisel düzenlemeler hem Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği hem de Türkiye Muhasebe (Finansal Raporlama) Standartları çerçevesinde ele alınmıştır. Türkiye'de kitle fonlamaya yönelik vergi ve muhasebe standartları kapsamında özel bir düzenleme bulunmamaktadır. Dolayısıyla çalışmadaki gerçek bir örnek uygulamanın çözümü mevcut vergi düzenlemeleri ve uygulanabilir finansal raporlama çerçeveleri ışığında yapılmıştır.